مروری بر گزارش جهانی مواد 2020

گزارش جهانی مواد 2020 به روال هرسال هم‌زمان با روز جهانی مبارزه با مواد مخدر توسط دفتر مقابله با جرم  و مواد سازمان ملل منتشر شده است. مبنای این گزارش، تحولات و روندهای جهانی است و با توجه به همه‌گیری کروناویروس، تحلیلی جامع از تأثیر کووید-19 بر بازار مواد و روندهای جهانی آن ارائه می‌دهد. کتابچه‌ دوم نیز به بررسی روند و تحولات انواع مواد مصرفی، شیوع آنها، میانگین سنی و تاثیر مصرف مواد بر سلامتی  برای سال ۲۰۲۰ اختصاص یافته است. طبق آمار این گزارش، تعداد معتادان جهان در حال حاضر به ۲۶۹ میلیون نفر رسیده است.

تعداد معتادان جهان در گزارش جهانی 2020

 بر اساس اطلاعات کتابچه دوم، در سال ۲۰۱۸، ۲۶۹ میلیون نفر در سراسر جهان حداقل یکبار در سال گذشته انواع مواد را مصرف کرده‌اند. این آمار دربرگیرنده ۵٫۴ درصد جمعیت جهانی بین ۱۵ تا ۶۴ است و تقریباً از هر ۱۹ نفر ۱ نفر تجربه مصرف مواد را داشته است. از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸، تعداد تقریبی مصرف‌کنندگان مواد از ۲۱۰ میلیون به ۲۶۹ میلیون رسیده است، به عبارتی بیش از یک‌چهارم یا ۲۸ درصد افزایش آمار مبتلایان در این فاصله زمانی بوده که البته باید عامل رشد جمعیت جهانی را هم در نظر گرفت. در نتیجه آمار مصرف کنندگان مواد در جهان بیش از ۱۲ درصد رشد داشته و از ۴٫۸ درصد جمعیت بزرگسالان مصرف کننده مواد در سال ۲۰۰۹ به ۵٫۴ درصد در سال ۲۰۱۸ رسیده است.

افزایش تنوع مواد موجود در بازارهای جهان

در طول یک دهه گذشته، تنوع مواد موجود در بازار انواع مواد، موجب شده تا علاوه بر مواد سنتی گیاه‌پایه مانند کانابیس، کوکائین و هروئین، استفاده از مواد صنعتی و استفاده غیر پزشکی از داروهای تجویزی گسترش یابد. در دسترس بودن مواد بسیار قوی، افزایش و ظهور انواع مواد جدید و استفاده دائمی از آنها توسط مصرف کنندگان، چالشی جدید در حوزه پیشگیری و درمان مصرف کنندگان ایجاد کرده و اختلالات مربوط به مصرف مواد را نسبت به گذشته افزایش داده است.

در سال های اخیر صدها مورد NPS  تولید شده است که عمده آنها را محرک های مبتنی بر گیرنده های آگونیست کانابیوئید مصنوعی تشکیل می‌دهند. این درحالی است که اوپیوئیدها (مشابه فنتانیل و اوپیوئیدهای تحقیقی)  نیز شمار فزاینده ای از NPSها را تشکیل می‌دهد. هر گروه از NPS ها (مثلاً محرک ها) شامل طیف وسیعی از مواد شیمیایی است. بنابراین، پیامدها و اثرات تخریبی مصرف آنها غیرقابل پیش‌بینی است و گاهی عواقب جدی‌ای مانند افزایش مرگ و میرها دارد.

تقاضا برای مصرف بیشتر مواد روان‌گردان جدید با توجه به ظهور انواع جدید آنها، گذرا  و موقتی است و به غیر از مصرف میان برخی گروه‌های حاشیه‌ای، جایگاه چندانی در بازار مصرف جهانی مواد ندارد. با این حال، الگوی مصرف مواد روان‌گردان‌ جدید، به ویژه گیرنده‌های آگونیستی کانابینوئید مصنوعی (Synthetic Cannabinoid Receptor) در میان گروه‌های حاشیه‌ای، افراد آسیب‌پذیر اجتماعی مانند بی‌خانمان‌ها و افرادی که در زندان به سر می‌برند یا به صورت مشروط بیرون از زندان‌اند، مشاهده شده است.

امروزه یکی از نگرانی‌‌های اصلی کشورها، مصرف غیرپزشکی داروهای تجویزی و دیگر مواد اپیوئید مصنوعی مانند فنتانیل است که منجر به افزایش مداوم مرگ و میر ناشی از بیش‌ مصرفی اوپیوئیدها در سال ۲۰۱۸ شده است. به نظر می‌رسد در مناطق فرعی مانند غرب، مرکز و شمال آفریقا، بازار مصرف غیرپزشکی ترامادول رشد چشمگیری داشته است.

مبتلایان اختلالات مصرف مواد: بیش از ۳۵ میلیون نفر

از بین ۲۶۹ میلیون نفری که در سال ۲۰۱۸ از انواع مواد مصرف کرده‌اند، حدود ۳۵٫۶ میلیون نفر از اختلالات مصرف یا همان سوءمصرف مواد رنج می‌برند. به این معنا که از الگوی خطرناک مصرف مواد پیروی یا اینکه برای مدتی آن را تجربه کرده‌اند و در نتیجه نیاز به درمان دارند. این موضوع مربوط به شیوع جهانی اختلالات مصرف مواد بین جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال است که شیوع آن بین این گروه سنی حدود ۰٫۷ درصد است.

کانابیس رایج‌ترین ماده مصرفی در جهان

بر اساس گزارش جهانی مواد 2020، در سال ۲۰۱۸، حدود ۱۹۲ میلیون نفر حدود ۳٫۹ درصد جمعیت جهانی بین ۱۵ تا ۶۴ سال مصرف‌ کننده کانابیس بوده‌اند. مصرف کانابیس در سال ۲۰۱۸ در آمریکای شمالی با ۱۴٫۶ درصد، استرالیا و نیوزلند با ۱۰٫۶ درصد و غرب و آفریقای مرکزی با ۳٫۳ درصد به طور قابل توجهی بالاتر از میانگین جهانی مصرف بوده است.

در سال ۲۰۰۹، گزارش شده است که مصرف کانابیس در  آمریکای مرکزی، آمریکای شمالی، استرالیا و نیوزلند که بازار مصرف دارند، تثبیت یا کاهش یافته است، اما با افزایش استفاده در بسیاری از کشورهای آفریقایی و آسیا این روند کاهشی در همان سال جبران شد. یک دهه بعد و امروز بر اساس گزارش ۲۰۲ دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل متحد، روند استفاده از کانابیس در اروپای غربی و مرکزی به طور کلی ثابت بوده و در آمریکای شمالی، آفریقا و آسیا به طور قابل توجهی با افزایش روبرو بوده است.

منابع

[۲] United Nation Office on Drugs and Crime,  “World Drug Report 2020”, Booklet_2. P .10-11. https://wdr.unodc.org/wdr2020/field/WDR20_Booklet_2.pdf