ترانزیت مواد مخدر در خاورمیانه
منطقه خاورمیانه بهعنوان چهارراه مواصلاتی جهان و میزبان منابع هیدروکربنی فراوان، جایگاه ویژهای در نظام بینالملل دارد. متاسفانه به دلیل حضور طولانی استعمار در این منطقه جغرافیایی و عدم پیشرفت سیاسی- اقتصادی برخی ملتهای منطقه کشت، تولید و ترانزیت مواد مخدر و مصرف انواع آن در خاورمیانه رونق بسیار بالایی یافته است. در این میان، گروههای نارکوتروریستی مانند داعش، القاعده و … و گروههای تبهکار سازمانیافته نقش پررنگی در انتقال مواد مخدر از آسیا به قاره اروپا دارند. افغانستان بهعنوان بزرگترین تولید کننده مواد مخدر در جهان به جایگاهی محوری در شکلگیری این مسیر رسیده است.
مهمترین مسیرهای ترانزیت مواد مخدر در خاورمیانه
شبکههای ترانزیت مواد مخدر در منطقه برای عبور از مرزهای خشکی، دریایی و هوایی و انتقال مواد به بازارهای مصرف در نقاط مختلف جهان بهویژه اروپا از جدیدترین وسایل ارتباطی و حملونقل و نیز پوششهای تجاری، سیاسی و قومی مختلف بهره میبرند. یکی از مسیرهای ترانزیت مواد مخدر، عبور از مرزهای شمالی افغانستان، ورود به آسیای مرکزی، گذر از روسیه و سپس ورود به بازارهای اروپایی است. دیگر مسیر از آبهای خلیج فارس میگذرد، خلیج عدن، دریای سرخ و کانال سوئز را رد میکند و به جنوب اروپا میرسد. یکی دیگر از مسیرهای ترانزیت مواد مخدر با عبور (غیرقانونی) از مرزهای ایران وارد ترکیه میشود و از آنجا به حوزه بالکان میرود. نکته قابل ذکر آن است که در این مسیرهای عبور مواد، بازار مصرف نیز شکل میگیرد و خرده فروشهای محلی بخشی از محموله مواد را در این مناطق توزیع میکنند.
پدیده ترانزیت مواد مخدر در منطقه غرب آسیا به دلیل وجود «دولتهای ورشکسته» یا درگیرِ منازعات داخلی با سهولت بیشتری نسبت به دولتهای باثبات صورت میگیرد. البته گروههای مخدری در عبور از مرزهای ملی هیچ محدودیتی برای خود قائل نیستند و از حربههای مختلفی همچون پوشش مواد غذایی، لوازم خانگی، پوشاک، بار مسافران، پهپادهای بردکوتاه و متوسط و اسکلههای ثبتنشده بهره میبرند. استفاده از ابتکارات جدید در مسیر ترانزیت مواد مخدر به دلیل تجهیز و پیشرفته شدن روشهای رهگیری و شناسایی مواد از سوی دولتهای مرکزی است.
با گسترش زیست شهرنشینی، ظهور عرفانهای کاذب، تجارت مواد مخدر صنعتی و افزایش تمایل جوانان به مصرف مواد محرک- روان گردان، کارتلهای مواد مخدر و گروههای نارکوتروریستی در منطقه غرب آسیا ضمن روشهای جدیدی برای ترانزیت مواد مخدر از مبدأ افغانستان به سمت بازارهای مصرف در پیش گرفتهاند. با اینکه مجازات ترانزیت مواد مخدر در بعضی کشورهای این منطقه بسیار سنگین است، قاچاقچیان پیوسته به دنبال راههای برقراری ارتباط با دولتها و سرویسهای امنیتی نیز میگردند تا روند قاچاق خود را تسهیل کنند. برای مقابله با این تهدیدمشترک، دولتهای منطقه باید آن را به رسمیت بشناسند و به سوی ایجاد یک مجمع منطقهای پیش روند تا به هدف مبارزه با روند کشت، تولید و ترانزیت مواد مخدر برسند.
