خیز بلند آلمان برای قانونیسازی مصرف مواد مخدر
قانونیسازی مصرف مواد مخدر یا محرک و نیز تولید، تجاریسازی آن در نقاط مختلف جهان به یکی از چالشهای اساسی امروز برای نهادهای مسئول در حوزه مبارزه و کنترل مواد مخدر همچون دفتر مبارزه با مواد و جرم سازمان ملل و نمایندگیهای بومی در واحدهای سیاسی تبدیل شده است. موافقان قانونیسازی ماریجوانا یا کانابیس (حشیش) معتقدند که این مواد برای سلامتی افراد «خطر جدی» ندارد و در مقایسه با سایر مواد مخدر یا محرک، به وابستگی و اعتیاد بسیار کمتری منجر میشوند. در سوی مقابل، مخالفان قانونیسازی مصرف مواد مخدر یادشده معتقدند هنوز هیچ سلسله آزمایش منسجمی اعتیادآور نبودن کانابیس را ثابت نکرده است و چنین سخنانی صرفا «ادعای بیاساس» است. در جریان این مناقشه تاکنون کشورهایی همچون هلند، آرژانتین، اسرائیل، مراکش، ژاپن، تایلند و برخی ایالتهای آمریکا گامهایی جدی در زمینه عادیسازی مصرف محدود «Soft Drug» برداشتهاند، اما به نظر میرسد راهی طولانی تا همهگیر شدن این پدیده در پیش است. در ادامه این یادداشت به بهانه قانونیسازی مصرف مواد مخدر ماری جوانا و حشیش در آلمان (کشت و مصرف محدود)، به بررسی این پدیده فراگیر در سراسر جهان خواهیم پرداخت.
روند قانونی شدن مصرف مواد در آلمان
روز جمعه بیستوسوم فوریه 2024 (چهارم اسفند 1402) پارلمان آلمان با قانونی شدن مصرف حشیش و ماری جوانا به شکل محدود موافقت کرد. در جریان این رای گیری، 407 نماینده رای موافق، 226 نماینده رای مخالف و 4 نماینده نیز رای ممتنع دادند. براساس این قانون بحثبرانگیز، از نخستین روز ماه آوریل کاشت سه گیاه خانگی و مصرف 25 گرم حشیش برای افراد بالای 18 سال منع قانونی نخواهد داشت. یکی دیگر از مجوزهای قانونی صادرشده مربوط به تشکیل «انجمنهای کشت ماریجوانا» با حضور حداکثر 500 عضو و کشت غیرتجاری شاهدانه است. اعضای این انجمنها باید مقیم آلمان باشند و محصول کشتشده را تا حداکثر 50 گرم بین یکدیگر توزیع کنند. در تبصره این قانون آمده است که مصرف ماری جوانا و حشیش در یکصد متری مکانهای آموزشی، ورزشی و سایر اماکن عمومی ممنوع است. حزب «سبزها» و «حزب دموکرات آزاد» آلمان در دفاع از تصویب این قانون معتقدند برلین گام مهمی در مسیر کاهش استعمال مواد خطرناک همچون مت آمفتامین برداشته است. این احزاب معتقدند تصویب چنین قانونی سبب از رونق افتادن بازار فروشندگان غیرقانونی در کوتاهمدت و میانمدت خواهد شد.
موج قانونیسازی مصرف مواد مخدر در جهان
با توجه به روند سریع قانونیسازی کانابیس در نقاط مختلف جهان، بهویژه کشورهای صنعتی به نظر میرسد دیر یا زود امواج این قانونیسازی به منطقه غرب آسیا نیز خواهد رسید. نقطه شروع این روند، تجویز مصرف پزشکی ماری جوانا در ابعاد محدود و کنترلشده است. درحال حاضر چنین روندی در برخی کشورهای منطقه آغاز و تبدیل به مسئلهای عادی شده است. در چنین شرایطی لازم است نهادهای ذیصلاح در حوزه کنترل و مقابله با مواد مخدر و به شکل مشخص، ستاد مبارزه با مواد مخدر تصمیماتی جدی در قبال این روند اجتنابناپذیر بگیرند. در سالهای اخیر، میزان مصرف ماری جوانا یا همان «گل» در میان نسل جدید با رشد چشمگیر همراه بوده است و پیشبینی میشود که در کوتاهمدت به یکی از سه ماده پرمصرف در جامعه ایران تبدیل شود. سؤال کلیدی آن است که اگر قرار باشد مصرف کنندگان «گل» پس از مدتی به مواد خطرناکتری همچون مت آمفتامین، قرصهای روا گردان، کوکائین یا هروئین روی آورند، نهادهای قانون گذار باید چه تصمیمی درباره این روند اتخاذ کنند؟
چه باید کرد؟
تهدید مصرف یا بیشمصرفی مواد مخدر جدید، سؤالات، ابهامات، چالشها و در نهایت تصمیمات سخت و پیچیدهای در حوزه مبارزه با مواد مخدر پیش روی واحدهای سیاسی قرار میدهد. بازار غیرقانونی مواد مخدر مانند هر بازار دیگری براساس منطق «عرضه و تقاضا» سعی میکند مواد مورد نیاز مصرفکنندگان را تامین کند. برخی کارشناسان معتقدند دولت میتواند با ورود هدفمند به چرخه عرضه مواد و هدایت آن به سمت مواد «محدود» و کم خطر، به شبکه توزیع مواد مخدر صنعتی ضربه جدی بزند. به بیان دیگر، عرضه کنترلشده مواد کم خطر ضمن به حاشیه بردن موادی همچون مت آمفتامین یا روانگردانها، سبب ایجاد منبع درآمد پایدار برای دولت میشود که مقامات ذی صلاح میتوانند آن را صرف «پیشگیری» و «آموزش» شهروندان برای دوری از انواع مواد مخدر کنند.
