فنتانیل: همه چیز درباره کشندهترین مخدر صنعتی جهان
فنتانیل غیرقانونی نوعی اوپیوئید و از کشندهترین مواد مخدر صنعتی است که با وجود خطرات فراوان، بسیاری به سراغ سوءمصرف آن میروند. بیشمصرفی فنتانیل میتواند منجر به مرگ شود. فنتانیل در اصل کاربرد دارویی دارد و تحت نظارت پزشک متخصص برای درمان بیماران مبتلا به دردهای مزمن شدید یا درد شدید پس از جراحی استفاده میشود
فنتانیل غیرقانونی در آزمایشگاههای مخفی تولید میشود و گروههای مختلف کارتل مکزیک از معروفترین قاچاقچیان آن در جهاناند که مقصد اصلی محصولشان، بازارهای ایالات متحده است. تولیدکنندگان معمولا فنتانیل را با سایر مواد مخدر مخلوط میکنند تا قدرت آن را افزایش دهند. این ماده به صورت پودر، اسپری بینی و قرصهای شبیه اوپیوئیدهای مجاز تجویزی فروخته میشود. به دلیل نبود نظارت رسمی و کنترل کیفیت، این قرصهای تقلبی اغلب حاوی دوزهای کشنده فنتانیلاند. در این مطلب کادراس با فنتانیل بیشتر آشنا میشوید.
فنتانیل چیست؟
فنتانیل (Fentanyl) یا کارفنتانیل (Carfentanyl) از اوپیوئیدهای صنعتی است با قدرتی 50 تا 100 برابر هروئین. فنتانیل به عنوان برنامه داروی شبهمورفینی بسیار قوی برای بیهوشی و درمان دردهای مزمن شدید، مخصوصا برای بیماران مبتلا به سرطان تجویز میشود.
فنتانیل تجویزی پودر سفیدرنگی است که به شکل مایع قابل تزریق، قرص لوزیشکل وبرچسبهای پوستی تولید میشود. اما اشکال غیرقانونی و غیردارویی فنتانیل و دیگر اوپیوئیدهای صنعتی را معمولا به صورت پودر یا قرص میفروشند و با هروئین مخلوط میکنند یا بهعنوان جایگزین هروئین ارائه میدهند.
برخی تولیدکنندگان یا فروشندگان به دلیل قدرت بالا و قیمت پایین فنتانیل، آن را با سایر مواد مخدر از جمله هروئین، متآمفتامین و کوکائین مخلوط میکنند که احتمال بیشمصرفی، بروز تداخل و مرگ مصرفکنندگان را افزایش میدهد. در بسیاری از موارد، مصرفکننده از آلودگی مواد به فنتانیل آگاه نیست و به همین دلیل در معرض خطر بیشتری قرار میگیرد. متأسفانه در سالهای اخیر، مصرف قرصهای تقلبی آغشته به فنتانیل در میان افراد ۱۵ تا ۲۴ ساله افزایش چشمگیری یافته است. بسیاری از نوجوانان این قرصها را از طریق اپلیکیشنهایی مانند اسنپچت یا سایر شبکههای اجتماعی میخرند. محبوبیت این مواد به جایی رسیده است که عبارتهایی مانند «قیمت قرص فنتانیل»، «آمپول فنتانیل»، «چسب فنتانیل» و «پچ فنتانیل» به میان پرجستوجوترین محتواهای اینترنتی راه یافتهاند. اینجا است که مقابله با پیوند جرایم سایبری و مواد مخدر اهمیتی بیشتر از قبل مییابد.
تصویر بالا سمت چپ، نمونهای از قرص آدرال اصلی (داروی ترکیبی دکستروآمفتامین-آمفتامین) را نشان میدهد. تصویر سمت راست نمونه همان قرص اما تقلبی و آغشته به فنتانیل است.
چه مقدار فنتانیل کشنده است؟
بسته به ابعاد و وزن بدن، تحمل و میزان مصرف قبلی فرد، حتی دو میلیگرم فنتانیل هم میتواند کشنده باشد. بررسیهای اداره مبارزه با مواد مخدر ایالات متحده نشان داده است که قرصهای تقلبی از 0.02 تا 5.1 میلیگرم (بیش از دو برابر دوز کشنده) فنتانیل در هر قرص دارند. در واقع، 42 درصد از قرصهای آزمایششده این اداره حاوی حداقل 2 میلیگرم فنتانیل بودند که دوز بالقوه کشندهای محسوب میشود. باندهای قاچاق مواد مخدر معمولاً فنتانیل را به صورت کیلوگرمی توزیع میکنند. بر اساس محاسبات بالا، یک کیلوگرم فنتانیل میتواند پانصد هزار نفر را بکشد.
آمار مرگومیر در اثر مصرف فنتانیل
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها گزارش داده است که اوپیوئیدهای صنعتی مانند فنتانیل عامل اصلی مرگومیر ناشی از بیشمصرفی (اوردوز) در ایالات متحدهاند. مقایسه بین ۱۲ ماه منتهی به ۳۱ ژانویه ۲۰۲۰ با ۱۲ ماه منتهی به ۳۱ ژانویه ۲۰۲۱ نشان داد که در این دوره، مرگومیر ناشی از مرف بیشمصرفی اوپیوئیدهای صنعتی (عمدتاً فنتانیل غیرقانونی) ۵۵.۶ درصد افزایش یافته است و به نظر میرسد عامل اصلی افزایش آمار مرگومیر ناشی از بیشمصرفی مواد مخدر باشد.
سازوکار اثرفنتانیل
فنتانیل درد را تسکین میدهد و به فرد احساس شادی و آرامش میبخشد. این اثرات میتواند منجر به تغییرات دیگری در خلق و خو و تفکر شود، مثلا فرد را به سوی مصرف بیشتر سوق دهد یا به مشکل تمرکز و تصمیمگیری دچار کند. فراموش نکنید فنتانیل بسیار قویتر از مورفین یا هروئین است و اثرات آن سریعتر شروع میشود.
باید بدانید که فنتانیل مانند سایر اوپیوئیدها بر قسمتهایی از مغز که تنفس را کنترل میکنند تأثیر میگذارد. وقتی دوز فنتانیل مصرفی فرد بالاتر از توانایی و تحمل بدنش باشد (بیشمصرفی)، ممکن است تنفسش به شدت کند شود و حتی جان خود را از دست بدهد.
عوارض مصرف فنتانیل
فنتانیل مانند دیگر مسکنهای اوپیوئیدی رایج (مانند مورفین چنین اثراتی بر بدن فرد مصرفکننده میگذارد:
- سرخوشی؛
- کاهش درد؛
- احساس سستی بدن و آرامش؛
- احساس گیجی؛
- خوابآلودگی؛
- سرگیجه؛
- حالت تهوع؛
- استفراغ؛
- احتباس ادرار؛
- کوچک شدن مردمکها.
- یبوست؛
- .سفتی عضلات
نشانههای مهم و عوارض بیشمصرفی فنتانیل هم شامل این موارد است:
- بیحسی؛
- تغییر اندازه مردمکها؛
- پوست سرد و مرطوب؛
- سیانوز یا تغییر رنگ پوست به آبی و کبود؛
- نارسایی تنفسی منجر به مرگ؛
- کما.
حرف آخر
در این مطلب، فنتانیل را مفصل معرفی کردیم و از عوارض بیشمصرفی و سازوکار تاثیر آن گفتیم. مطالعه این مقاله کمک میکند با شناخت اثرات کشنده فنتانیل از خود و اطرافیانتان در برابر این مخدر صنعتی خطرناک بهتر مراقبت کنید. اگر سؤال یا ابهامی در مورد فنتانیل یا دیگر مواد مخدر دارید در بخش نظرات بنویسید تا پاسخ دهیم.
سؤالات متداول درباره فنتانیل
آیا فنتانیل اعتیادآور است؟
بله، فنتانیل مانند سایر اوپیوئیدها اعتیادآور است، به خصوص در صورتی که مصرفش طبق تجویز پزشک نباشد.
آیا میتوانم بفهمم ماده مخدر/ قرصی آغشته به فنتانیل است؟
با نگاه کردن، چشیدن یا بوییدن نمیتوان چنین تشخیصی داد و تنها راه بررسی آن استفاده از نوارهای تست فنتانیل است.