گسترش جرایم سایبری؛ تهدیدی برای فردای جهان
گسترش جرایم سایبری و آسیبپذیری کشورهای مختلف جهان در این حوزه یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث در اجلاس مجمع جهانی اقتصاد داووس 2023 بوده است. امروزه امنیت سایبری دغدغه بسیاری از دولتها، شرکتهای تجاری و نهادهای عمومی به حساب میآید. صاحبنظران این حوزه معتقدند دولتها و سازمانها باید بر ارتقای میزان تابآوری در مقابل این تهدیدات سرمایهگذاری کنند. مجمع جهانی اقتصاد، گسترش جرایم سایبری را از مهمترین خطرات بلندمدت و کوتاه مدتی که دولتها و سازمانها با آنها مواجهاند برشمرده است. این خطرات را میتوان در جدول زیر مرور کرد:
| تهدیدات بلندمدت (ده سال آینده) | تهدیدات کوتاهمدت (دو سال آینده) |
| 1. شکست در مهار تغییرات اقلیمی | 1.بحران هزینههای زندگی |
| 2. شکست در سازگاری با تغییرات اقلیمی | 2. بلایای طبیعی و حوادث شدید آب و هوایی |
| 3. بلایای طبیعی و حوادث شدید آب و هوایی | 3.رویاروییهای ژئواکونومیک |
| 4. از دست رفتن تنوع زیستی و فروپاشی اکوسیستم | 4.شکست در مهار تغییرات اقلیمی |
| 5. مهاجرت ناخواسته در مقیاس وسیع | 5.فرسایش انسجام اجتماعی و قطبیشدن نظام اجتماعی |
| 6. بحران منابع طبیعی | 6.آسیبهای زیست محیطی در مقیاس وسیع |
| 7. فرسایش انسجام اجتماعی و قطبیشدن نظام اجتماعی | 7.شکست در سازگاری با تغییرات اقلیمی |
| 8. گسترش جرایم سایبری | 8.گسترش جرایم و ناامنی سایبری |
| 9. رویاروییهای ژئواکونومیک | 9.بحران منابع طبیعی |
| 10.آسیبهای زیست محیطی در مقیاس وسیع | 10.مهاجرت ناخواسته در مقیاس وسیع |
تحلیل جدول
جدولی که دیددی، مهمترین تهدیداتی پیش روی دولتها را نشان میدهد. بسیاری از این تهدیدها در دو دوره بلندمدت و کوتاهمدت مشترکاند، اما سطح اولویت آنها متفاوت است. در این جدول، «گسترش جرایم سایبری و ناامنی» در هر دو بازه زمانی در اولویت هشتم قرار میگیرد. در این گزارش آمده است که تکنولوژیهای جدید ماهیت درگیریهای میان دولتها را تغییر میدهند و باعث گسترش این درگیریها از زمین، دریا و هوا به فضای سایبری و بیرونی میشوند .
نکته حائز اهمیت به ویژه برای تصمیمسازان و سیاستگذاران دولتی آن است که دولت-ملتها از فضای سایبری و جنگ اطلاعاتی برای هدف قرار دادن آسیبپذیریها در تکنولوژی نظامی و به راه انداختن کارزارهای ضداطلاعاتی بهره میبرند[1]. از اینرو، دولتهایی که در زمینه تکنولوژیهای جدید همچون هوش مصنوعی ضعیفاند در معرض بیشترین حملات سایبری و هکری قرار میگیرند. این وضعیت تنها محدود به حوزه روابط خارجی میان دولتها نیست؛ مجمع هشدار داده است که تحلیل پیچیده دادهها توسط دولتها و شرکتهای تجاری خصوصی، افراد حقیقی را نیز در معرض خطرات بزرگتری قرار میدهد، چون اطلاعات شخصی آنها حتی در کشورهای قاعدهمند و پیشرفته نیز مورد سوءاستفاده قرار خواهد گرفت[2].
البته فارغ از این که گروههای جرایم سایبری و هکرها از اطلاعات شخصی افراد سوءاستفاده میکنند، باید اشاره کرد که این اطلاعات به راحتی در اختیار دولتها نیز قرار میگیرد. برخی دولتها برای جلوگیری از حملات سایبری اطلاعات شخصی شهروندان را رصد میکنند یا با ابزارها و دوربینهای نظارتی، رفتار شهروندان را زیر نظر میگیرند. بنابراین، توسعه زیرساختهای تکنولوژیک سازمانها و دولتها به منزله ابزاری برای پیشگیری از حملات سایبری گروههای جرایم سازمانیافته و همچنین مانعی برای مداخله دولت در اطلاعات شخصی و رفتار شهروندان خواهد بود.
دکتر رضا حسینی، پژوهشگر غیرمقیم موسسه کادراس
[1] https://www.computerweekly.com/news/252529062/Davos-2023-Pervasive-cyber-crime-and-cyber-security-gaps-pose-severe-risk-to-organisations
[2] ibid
