Tag: ایدز

17 نوامبر 2022 کمیته سوم (امور اجتماعی، بشر دوستانه و فرهنگی) سازمان ملل متحد در پایان هفتاد و هفتمین جلسه خود اقدام به تصویب 12 پیش‌نویس قطعنامه کرد. در این قطعنامه ‌ها به مسائلی مهمی همچون حق تعیین سرنوشت توسط مردم فلسطین، نژاد پرستی، بیگانه هراسی و فقدان رواداری و مشکل مواد جهانی مواد مخدر پرداخته شده است. در ادامه این گزارش به بررسی تصویب پیش‌نویش این قطع‌نامه مخدری و نظرات مخالف آن خواهم پرداخت.

کمیته سوم سازمان ملل در قطع‌نامه‌پیش نویس قطعنامه مخدری را که کشورهای عضو و سایر اهدا کنندگان می‌خواهد تا به تامین مالی کنترل و تامین لوزام بهداشتی معتادات تزریقی را برای جلوگیری از اپیدمی رو به رشد «ایدز» ادامه دهند. این قطعنامه با 116 رای موافق، 45 رای ممتنع و در 9 رای مخالف بلاروس، کامرون، جمهوری اسلامی ایران، نیکاراگوئه، نیجریه، روسیه، سوریه و ترکیه به تصویب رسید.

پس از تصویب این قطعنامه هند تغییراتی را که در این متنی در مقایسه با قطعنامه‌های پیشین، به‌ویژه پاراگراف‌های مهمی همچون حذف موارد مربوط به هیات بین‌المللی کنترل مواد مخدر را محکوم کرد. بسیاری از کشورها چنین نگرانی را تکرار کرده و خاطرنشان کردند که متن برخلاف عنوان‌اش از جامعیت و توازن دور شده است. دیگر انتقادی که کشورهای حاضر در این جلسه داشتند شفاف نبودن متن و شتاب زدگی در روند تصویب آن است.

نماینده روسیه با تاکید بر عدم اشاره به حذف کشت خشخاش در پیش‌نویس اخیر، بر این موضوع تاکید کرد مشکل جهانی مواد مخدر تهدیدی برای امنیت ملی بسیاری از کشورها از جمله خود روسیه است. در مقابل نماینده مکزیک در برابر اظهارات نماینده روسیه در خصوص تصویب متنی که 25 ساعت مذاکره در خصوص آن صورت گرفته است، ابراز تاسف کرد.

به نظر می‌رسد برخلاف نگاه «امنیت محور» کشورهای مستقلی همچون ایران، روسیه و ترکیه نسبت به مسئله مواد مخدر و ایپدمی ایدز در سراسر جهان، کشورهای غربی این معضل جهانی را در ردیف دوم حساسیت‌های امنیتی خود قرار دادند و سعی می‌کنند مانند مسئله‌ای بهداشتی به آسیب جهانی نگاه کنند. بی‌شک اجماع جهانی بر روی چنین قطعنامه‌هایی می‌تواند به اجرای موثرتر آن و کاهش اختلاف میان دولت‌های جهان کمکی سازنده کند اما نگاه «سیاسی» دولت‌های غربی و عدم توجه به ملاحضات کشورهای مستقل موجب واکنش سخت ایشان و عدم همراهی با تصویب پیش‌نویش این قطعنامه مخدری شده است.

معاون پژوهشی موسسه کادراس با اشاره به اینکه تنباکو معمولاً نخستین ماده‌ای است که جوانان به مصرف آن روی می‌آورند و طبق آمار سازمان ملل متحد از هر چهار دانش‌آموز 13 تا 15 ساله یک نفر در جهان تجربه مصرف سیگار را داشته و حتی اولین مصرف را پیش از 10 سالگی انجام داده است، می‌گوید: طبق «نظریه دروازه‌ای مواد مخدر» معمولاً افراد، مصرف مواد مخدر و حتی کشیده شدن به جرایم مربوط این حوزه را با مواد و اقداماتی آغاز می‌کنند که دارای قبح یا ماهیت مجرمانه پایین‌تری است.

بر اساس گزارش جهانی مواد سال 2021 دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل متحد، در بستر اینترنت و به ویژه دارک نت به طور چشم‌گیری فروش و تبلیغات انواع مواد غیرقانونی، مواد پیش‌ساز و روان‌گردان‌های جدید همزمان با پاندمی کووید 19 افزایش یافته است.

همه‌گیری کووید-19 و محدویت‌های ایجاد شده متعاقب آن برای جلوگیری از شیوع ویروس، دسترسی افراد مصرف کننده مواد مخدر را محدود کرده است. حتی این محدودیت‌ها تا حدی درمان اختلالات مصرف مواد مخدر و پیشگیری از پیامدهای منفی وارده بر حوزه سلامتی و درمان بیماری‌های وابسته بدان مانند ایدز و هپاتیت را مختل کرده است. همچنین در این دوره محدویت‌های ترددی منجر به افزایش تحویل انواع مواد به درب منازل شده است؛ این امر در کشورهایی مانند الجزایر، ایرلند، مالزی، اسپانیا، انگلستان و کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب دیده شده است. توزیع کنندگان مواد با استفاده از این موقعیت که در تردد وسایل حمل مواد غذایی و خوراکی مشکلی وجود ندارد در پوشش این امکان مواد را به درب منازل مشتریان خود رسانده‌اند. به عنوان مثال در برخی از کشورهای آمریکای لاتین، توزیع کنندگان مواد مخدر در قالب پیک‌های تحویل غذا یا رانندگان آمبولانس مواد را توزیع می‌کنند.

همچنین در دوران پاندمی کرونا نیز روش‌های جدید انتقال مواد نیز پدیدار شده است؛ به عنوان مثال در جنوب شرقی آسیا و آسیای مرکزی استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین برای حمل مواد و مخفی کردن مواد در محموله‌های حمل میوه و سبزیجات افزایش یافته است. از زمان شروع پاندمی در هلند افزایش 59 درصدی کشفیات مواد مخدر در کامیون‌ها و وسایل حمل داروهای درمان کووید 19 دیده شده است، چرا که قاچاقچیان می‌توانند امیدوار باشند در چارچوب این پوشش‌ها ماموران گمرکی بازرسی‌های دقیقی از این دست از کالا نداشته باشند.

در برخی از کشورها مانند لتونی، تایلند، فیلیپین، قرقیزستان و نیجریه افزایش استفاده از خدمات پستی برای محموله‌های کوچک و بزرگ نیز گزارش شده است. در اروپا موارد بالای کشفیات مواد مخدر از طریق محموله‌های پستی، زمینی و در مقابل کاهش کشفیات هوایی مواد مخدر گزارش شده است.

همه‌گیری کووید-19 با تغییر الگوهای رفتاری خریداران به سمت تجارت الکتریکی و ایجاد تغییر در خرید اینترنتی حرکت کرده است. مصادیق نشان از آن دارند که این روند نه تنها بر کالاهای مجاز بلکه بر خرید داروهای کنترل شده نیز نوآوری‌هایی در زمینه عرضه جهانی داروها ایجاد کرده است. در بستر اینترنت به طور فزاینده‌ای راهی برای تبلیغات و فروش انواع مواد غیرقانونی، مواد پیش‌ساز و مواد روانگردان جدید ایجاد شده است.

تجزیه و تحلیل گزارشات مربوط به خریداران در بستر دارک نت‌ها، نشان از افزایش استفاده از این بستر به ویژه خرید از بازارهای کوچک دارد. به عنوان مثال مصرف کنندگان کانابیس از 14000 نفر در ژانویه 2020 به 18000 نفر در مارچ 2020 رسیده‌اند. هرچند انتظارات بر این بود که با اقدامات فاصله‌گذاری اجتماعی فروش مواد مخدر و کانابیس کاهش یابد اما دیده شده افرادی که کانابیس را برای استفاده شخصی مصرف می‌کرده‌اند، فعالیت خود را در دارک نت افزایش داده‌اند.

تا پیش از پاندمی کرونا ویروس، رشدی قابل توجه در فروش انواع مختلف مواد مخدر در بازارهای سیاه اینترنتی اتفاق افتاده است. این افزایش به دنبال گسترش دسترسی‌های اینترنتی، تحولات تکنولوژیکی و افزونی پیچیدگی‌های رسانه‌ای تشدید شده است. فروش اینترنتی مواد مخدر به ویژه در مرحله خرده فروشی به صورت گسترده مطرح است. این وضعیت نه تنها خطر و تهدیدی برای نیروهای مقابله‌ای به حساب می‌آید بلکه سیستم بین‌المللی کنترل مواد مخدر سازمان ملل متحد و ساختارهای قانونی را نیز تهدید می‌کند به نحوی که موجب ایجاد وقفه و مناع جدی در انجام عملیات توسط سازمان‌های عمل کننده می‏گردد.

برای فروشندگان و خریدارانی که از این روش و ابزار پیچیده استفاده می‌کنند، هر روز محیط استفاده امن تر و مناسب تر از قبل گردیده و امنیت آن بیش از پیش تامین می‌گردد به نحویکه آنها در انجام معاملات خود هر روز بیش از روز دیگر احساس ایمنی می‌نمایند. این موضوع در مورد کاهش خطرات مربوط به اعمال زور، خشونت، دستگیری و موارد دیگر مطرح است. در واقع نه فروشنده و نه خریدار در معرض این تهدیدات در هنگام معامله نیستند. هر چند که اقدامات نیروهای مقابله‌ای در برخورد با این سایت‌های اینترنتی از طریق کنترل محیطی، هک کردن و دیگر شکل‌های ردیابی و رهگیری ممکن است در مورد یک سایت مشخص موفقیت‌آمیز باشد اما باید این نکته را نیز مد نظر قرار داد که این اقدامات موجب ایجاد سایت‌های مشابه و تعدد و تنوع آنها در تعداد و عملکرد گردیده و انگیزه را برای یافتن راه‌های بیشتر و بهتر ابتکاری در بین فروشندگان مواد تشدید می‌نماید.

در سال 2018 دفتر مقابله با جرائم و مواد مخدر سازمان ملل متحد، سازمان بهداشت جهانی، برنامه مشترک سازمان ملل متحد برای اچ آی وی/ایدز (UNAIDS) و  بانک جهانی به طور مشترک شیوع هپاتیت سی را در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر در سراسر جهان را 48.5 درصد یا 5.5 میلیون نفر (دامنه: 4 میلیون تا 7.8 میلیون نفر) جمعیت 15 تا 64 ساله برآورد کردند. مبنای این گزارش برآورد 108 کشور جهان بوده است که 94 درصد از برآورد تعداد جهانی تزریق‌کنندگان مواد مخدر را پوشش می‌دهند. داده‌های مربوط به شیوع هپاتیت سی برای تمام تزریق‌کنندگان برآورد شده مواد مخدر در اروپای شرقی، اروپای جنوب شرقی، آمریکای شمالی، آسیای جنوب غربی، جنوب آسیای، آسیای میانه و ماورای قفقاز در دسترس بود اما هیچ داده‌ای در این زمینه از آمریکای مرکزی وجود نداشت و داده‌های کارائیب، و غرب و مرکز آفریقا به ترتیب تنها به 31 و 32 درصد از کل تزریق‌کنندگان مواد مخدر مربوط می‌شد. به طور کلی گزارش‌های 69 درصد کشورها (74 کشور از 108 کشور) را می‌توان به عنوان «روش کلاس  A» (مطالعه شیوع از طریق آزمایش خون)،^[1] درجه‌بندی کرد و برآوردهای جدید یا به روز برای هپاتیت سی در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر در کل برای 35 کشور 2018 در دسترس بود.

اگرچه پوشش داده‌ها در ناحی کارائیب کم بود ولی بیشترین شیوع هپاتیت سی در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر در این ناحیه، با 76 درصد بود و پس از آن آسیای شرقی و جنوب شرقی، غرب و مرکز اروپا، آمریکای شمالی و آسیای میانه و ماورای قفقاز قرار داشتند (بین 61 تا 54 درصد). در آفریقای شمالی شیوع هپاتیت سی در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر 25 درصد بود در حالی که شیوع ترکیبی بیماری در جمعیت عمومی (بالای 15 سال) در آفریقای شمالی و خاورمیانه 3.1 درصد برآورد شد.^[2] در آسیای میانه، شیوع هپاتیت سی در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر 54 درصد بود در حالی که در میان جمعیت عمومی در دامنه 0.5 تا 13.1 درصد قرار داشت.

بر اساس برآوردی که دفتر مقابله با جرائم و مواد مخدر سازمان ملل متحد، سازمان بهداشت جهانی، برنامه مشترک سازمان ملل متحد برای اچ آی وی/ایدز (UNAIDS) و بانک جهانی در سال 2018 از شیوع هپاتیت سی در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر در آسیای میانه انجام دادند این مولفه با شیوع 52 درصدی در این جمعیت تطابق دارد که در یک فراتحلیل جدید در آسیای میانه یافت شده است.^[3] بیشترین تعداد ناحیه‌ای تزریق‌کنندگان مواد مخدر که با هپاتیت سی زندگی می‌کنند در آسیای شرقی و جنوب شرقی یافت شد؛ این گروه به طور کلی 1.9 میلیون نفر هستند که نماینده یک سوم از کل جمعیت جهانی آنها است.

تقریباً یک میلیون نفر از تزریق‌کنندگان مواد مخدر به هپاتیت بی آلوده شده‌اند

بر اساس برآورد مشترک جهانی دفتر مقابله با جرائم و مواد مخدر سازمان ملل متحد، سازمان بهداشت جهانی، برنامه مشترک سازمان ملل متحد برای اچ آی وی/ایدز (UNAIDS) و بانک جهانی، شیوع هپاتیت بی در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر 8.3 درصد است. به بیان دیگر، برآورد می‌شود که 940،000 تزریق‌کننده مواد مخدر در حال زندگی با عفونت فعال هپاتیت بی باشند.^[4] این برآورد بر اساس داده‌های 93 کشور است که 71 درصد از کل تزریق‌کنندگان 15 تا 64 ساله مواد مخدر را در سراسر جهان پوشش می‌دهند. پوشش کامل داده‌ها در اروپای شرقی، آسیای جنوبی و آسیای جنوب غربی به دست آمد، در حالی که در آفریقای جنوبی، خاور نزدیک و خاورمیانه، آسیای شرقی و جنوب شرقی، غرب و مرکز آفریقا، آمریکای جنوبی، کارائیب و آمریکای مرکزی، داده‌ها در مورد هپاتیت بی در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر محدودتر بود.

شیوع هپاتیت B در آسیای جنوب غربی (2/19 درصد) بالاترین میزان را داشت در حالی که سه کشور واقع در این ناحیه افغانستان، ایران (جمهوری اسلامی ایران) و پاکستان کمتر از 16 درصد کل موارد جهانی هپاتیت B را در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر داشتند. در مقابل، شیوع 4.3 درصدی این بیماری در میان جمعیت عمومی در پاکستان گزارش شد.^[5] به طور مشابه، شیوع هپاتیت B در میان تزریق‌کنندگان مواد مخدر در خاور نزدیک و خاورمیانه به 14.6 درصد می‌رسید.

^[1] use and HIV among people who inject drugs: a systematic review”, Lancet, vol. 372, No. 9651 (November 2008), pp. 1733-1745.

^[2] Erin Gower and others, “Global epidemiology and genotype distribution of the hepatitis C virus infection”, Journal of Hepatology, vol. 61, No. 1 (November 2014), pp. S45-S57.

^[3] Botheju S. P. Welathanthrige and others, “The epidemiology of hepatitis C virus in Central Asia: systematic review, meta-analyses, and meta-regression analyses”, Scientific Reports, vol. 9, No. 1 (February 2019).

^[4] هدف از برآورد شیوع HBV اشاره به عفونت فعال (HBsAg) به جای ضد HBc است که مواجهه قبلی را نشان می‌دهد. با این حال همیشه نمی‌توان این موارد را در داده‌های گزارش شده به دفتر مقابله با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل از هم متمایز کرد.

^[5] Muhammad Ali and others, “Hepatitis B virus in Pakistan: a systematic review of prevalence, risk factors, awareness status and genotypes”, Virology Journal, vol. 8, No. 102 (March 2011).

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است

چندین قرن است که مصرف غیردارویی و مبادلات غیرقانونی یا قاچاق انواع مواد در سرزمین روسیه رواج دارد. سابقه این معضل حتی به پیش از ورود مسیحیت به روسیه بازمی‌گردد. چنین موادی از انواع مختلف رُستنی‌ها اعم از علف‌ها، قارچ‌ها و میوه‌های بوته‌ای آماده می‌شد. با ظهور مسیحیت در روسیه، حل‌وفصل و ساماندهی این مشکل توسط مقامات کلیسا انجام می‌گرفت. در منشور شاهزاده «ولادیمیر مونوماخ[۱]» (قرن ۱۱-۱۲) در ارتباط با افرادی که قوانین مربوط به استفاده از مواد روان‌گردان را نقض می‌کردند، مجازات شدید تا حتی محرومیت از زندگی یا مرگ در نظر گرفته شده بود. اندکی بعد، کنترل قاچاق مواد مخدر به فرماندهان نظامی محول شد. در دوران سلطنت پتر کبیر، اقدامات مربوط به مبادلات مواد روان‌گردان بدون مجوز مقامات به عنوان یک «جرم سیاسی» تلقی می‌شد. با افزایش تعامل ناحیه ترکستان با بخش اروپایی روسیه از جمله مسکو و سن‌پترزبورگ مصرف مواد مخدر وضعیت جدی‌تری به خود گرفت. در زمان جنگ جهانی اول در شهرهای بزرگ روسیه مصرف مواد مخدر و کوکائین رو به گسترش نهاد که همین امر دولت را ناگزیر کرد تا برای نخستین بار در تاریخ روسیه در ۷ ژوئیه ۱۹۱۵ قانون مبارزه با مواد مخدر را تصویب کند. از ۱۹۱۶ نیز در شهرهای بزرگ با حمایت دولت کلینیک‌هایی برای درمان معتادان دایر گردید. پس از سال ۱۹۱۷، بر اساس یک سند رسمی، ارگان‌های انتظامی آن زمان موظف به حل و فصل معضل قاچاق مواد مخدر شدند. اما با آغاز دهه ۹۰ اعتیاد به مواد مخدر در روسیه رو به افزایش نهاد به طوری که اگر در سال ۱۹۸۵ تنها ۴ منطقه در کشور بود که طبق برآوردهای کارشناسی بیش از ۱۰ هزار مصرف‌کننده مواد مخدر در آنها وجود داشتند، در سال ۱۹۹۹ تعداد این مناطق به بیش از ۳۰ منطقه رسیده بود. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند اواسط دهه ۱۹۸۰، زمانی که «قانون خشک» یا «ممنوعیت الکل» از سوی گورباچف صادر شد، ​​ناگزیر برخی قرص‌ها که از مواد شیمیایی تهیه می‌شدند، جایگزین وُدکای رایج (مشروب) فدراسیون روسیه شد.

علاوه بر این، فروپاشی شوروی موجب ظهور بسیاری از آزادی‌ها، از جمله افزایش اعتیاد به مواد مخدر در روسیه شده است. به طوری که در اواخر دهه هشتاد، جامعه مجرمانه‌ای از فروشندگان مواد مخدر تشکیل شد. قاچاق مواد مخدر در آن ایام، حدود ۵۰۰ تن در سال بود. هزینه مواد مخدر کاهش و تعداد معتادان افزایش یافت. این وضعیت تا حدی پیش رفت که دیگر در سال‌های ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۷ مصرف مواد مخدر در جامعه روسیه «مد» شده بود، این مواد در همه جا، در بازارها، مترو، مدارس و دانشگاه‌ها قابل خریداری بود. طی سال‌های پساشوروی اعتیاد به مواد مخدر روند صعودی داشت و تعداد جرائم مربوط به قاچاق مواد مخدر و مصرف مواد نیز در این کشور افزایش یافت.[۲]

بخشی از معضل بهداشت و سلامت عمومی در فدراسیون روسیه به‌طور عمده ناشی از پدیده الکلیسم و میزان مصرف بالای دخانیات است. نرخ مرگ و میر در میان مردان روسی از سال ۱۹۹۱ میلادی افزایش ۶۰ درصدی داشته‌ است؛ یعنی چهار و یا پنج‌ برابر بیشتر از متوسط اروپا. اغلب مرگ‌ها به دلیل بیماری‌های قلبی عروقی ناشی از مصرف سیگار، مسمومیت ناشی از مصرف الکل، تصادفات و جرائم خشن بوده است. بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، سالانه ۲/۱ میلیون مرگ ناشی از مصرف الکل و تنباکو در روسیه رخ می‌دهد. معضل ابتلا به اچ‌آی‌وی/ایدز به طور تهدید‌آمیزی افزایش پیدا‌ کرده است، چرا که بیش از ۸۰ درصد جمعیت مبتلایان زیر ۳۰ سال سن دارند. متخصصان درصد بالایی از این اپیدمی را ناشی از مصرف‌ تزریقی مواد مخدر می‌دانند. بیش از ۲ میلیون مرد روسی، مبتلا به اچ‌ای‌وی مثبت هستند و هیچ نشانی حاکی از روند کاهشی این اپیدمی وجود ندارد.[۳]

به طور کلی باید گفت همچنان ۹۰ درصد از مصرف‌کنندگان در روسیه حتی برای دوره‌ای کوتاه هروئین مصرف می‌کنند، هرچند که ممکن است در صورت ادامه مصرف و وابستگی بیشتر روی به مواد صنعتی و شیمیایی آورند، اما بر اساس الگوی غالب مصرف در روسیه، سرانه مصرف هروئین در این کشور در بالاترین رتبه قرار دارد. همچنین، در حالیکه، سوء مصرف کوکائین بیشتر به شهرهای بزرگ مانند مسکو، سن‌پترزبورگ محدود می‌شود؛ تقاضا برای مصرف ماری‌جوانا و حشیش به ویژه میان مهاجران آسیای میانه مدام در حال افزایش است. بر اساس اطلاعات موجود بیشتر ماری‌جوانا مصرفی در روسیه از خاور دور و حشیش از شمال آفریقا به این کشور قاچاق می‌شود.[۴] افزایش مصرف مواد در روسیه در بیشتر مواقع به دنبال افزایش عرضه رخ داده است؛ زیرا مصرف‌کنندگان به افزایش عرضه، کاهش قیمت و دسترسی آسان‎تر به مواد و به ویژه در مورد مواد جدید صنعتی واکنش نشان داده و تغییرات اخیر در بازارهای مواد مانند بحران اپیوئیدها در آمریکای شمالی و ظهور سریع بازار مصرف مواد مصنوعی در فدراسیون روسیه و آسیای میانه به عنوان پدیده‌های ناشی از عرضه بالای مواد تعریف می‌شود. [۵]

از بین انواع مواد موجود، مصرف هروئین در روسیه بسیار قابل توجه است. طبق داده‌های رسمی دفتر مبارزه با جرم و مواد سازمان ملل متحد، روسیه در سال ۲۰۰۹ از نظر میزان مصرف هروئین در جایگاه نخست قرار داشت. با این حال، در سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ مواد پرمصرف در روسیه به ترتیب عبارت بودند از: ۱- ماری جوانا، ۲- هروئین، ۳- دزومورفین، ۴- حشیش، ۵- آمفتامین، ۶- کدئین، ۷- مورفین، ۸- اسپایس‌ها (مواد روانگردان جدید و به طور بالقوه خطرناک)؛ مابقی مواد نیز در مجموع ۳٫۷ درصد مصرف معتادان روسیه را تشکیل می‌دهد.

همچنین، بررسی الگوهای تقاضای درمان میان مبتلایان به سوء مصرف مواد در فدراسیون روسیه نشان می‌دهد، برای اولین بار تقاضا برای درمان میان مصرف‌کنندگان مواد مخدر از ۸۷ درصد در سال ۲۰۰۸ به ۲۸ درصد در سال ۲۰۱۸ سقوط کرد، در حالی‌که تقاضای درمان میان مصرف‌کنندگان مواد محرک و روان‌گردان شاهد روندی صعودی از ۱ درصد در سال ۲۰۰۸ به ۱۹ درصد در ۲۰۱۸ بوده است. این روند تغییر الگوی درمان میان مصرف‌کنندگان حکایت از دو موضوع مهم دارد:

اول اینکه، پیامدهای تغییرات الگوی مصرف مواد در روسیه از مواد مخدر به ویژه هروئین به مصرف مواد صنعتی و نوظهور به ویژه آمفتامین‌ها، نه تنها امروزه حوزه درمان را تحت تاثیر قرار داده، بلکه نهادهای تصمیم‌گیرنده در این کشور را وادار ساخته تا در پروتکل‌های درمانی حاکم نیز تغییراتی ایجاد کنند و پیشبرد برنامه‌های پیشگیرانه از اعتیاد را در اولویت قرار دهند.

دوم اینکه، تقاضای کلی برای درمان میان مصرف‌کنندگان مواد مخدر بسیار کاهش داشته و مصرف مواد سنتی و مخدر در این کشور در سال ۲۰۱۸ با کاهش چشمگیری همراه بوده است.

پی‌نوشت:

برگرفته از اطلس مخدری روسیه تولید در تیر ماه ۱۳۹۹ توسط موسسه کادراس

[۱] . Vladimir-Suzdal

[۲]. http://www.screen.ru/narkom/4.htm

[۳]. ibid

[۴]. Ibid, p 218

[۵]. United Nations Office on Drugs and Crime. “World Drug Report 2020“  , Booklet _ 4 , p 27. https://wdr.unodc.org/wdr2020/field/WDR20_BOOKLET_4.pdf

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است

اگرچه رکوردهای موجود درباره مصرف انواع مواد در روسیه به پیش از سده بیستم میلادی بازمی‌گردد، اما تصویب نخستین قانون مبارزه با مواد مخدر در این کشور به سال ۱۹۱۵ بازمی‌گردد؛ در نتیجه جنگ جهانی اول مصرف مواد مخدر و به‌ویژه کوکائین در روسیه رو به فزونی نهاده بود و این امر حکومت تزار را به واکنش وا داشت. همچنین یک‌سال بعد نخستین کلینیک‌های ترک اعتیاد با حمایت دولت گشایش یافتند و از سال ۱۹۱۷ ارگان‌های انتظامی وقت روسیه موظف به حل و فصل معضل قاچاق مواد مخدر شدند.

با ورود روسیه به عصر بی‌ثباتی و اعتراضات بنیان برانداز سال‌های ۱۹۱۷ – ۱۹۱۸ که به سقوط حکومت تزار و به قدرت رسیدن بلشویک‌ها انجامید، دیگر بار امکان نظارت بر این دست مسائل از میان رفت. اما حکومت انقلابی روسیه نخستین ماده قانونی مرتبط با مقابله با مواد مخدر را در نظام‌نامه مجازات‌های جمهوری فدراتیو سوسیالیستی روسیه شوروی مصوب ۱۹۲۲ گنجاند.[۱] این قانون تولید، قاچاق و حمل مواد با هدف ترانزیت را جرم‌انگاری کرده است.  در سال ۱۹۲۴ قانون اساسی شوروی شمول این قانون را به سراسر خاک اتحاد شوروی گسترش داد.[۲]  همچنین نظام‌نامه مجازات سال ۱۹۲۶ نیز حبس و کار تأدیبی[۳] برای مدت یک تا سه سال را برای این دست جرایم بسته به مقیاس آن درنظر گرفته است. تا این دوره همچنان حمل یا در اختیار داشتن مواد بدون قصد ترانزیت و یا برای مصرف شخصی جرم‌انگاری نشده بود.

سیاست مذکور در اتحاد شوروی تا سال ۱۹۷۴ ادامه یافت. در این سال «شورای عالی اتحاد شوروی» با صدور فرمانی خواهان «تقویت مبارزه با اعتیاد به مواد شد». بدین ترتیب اصل ۲۲۴ به نظام‌نامه مجازات‌ها بازگشت و نه تنها مجازات ارتکاب به جرایم مربوط به مواد به ۱۰ تا ۱۵ سال حبس افزایش یافت بلکه برای نخستین بار مالکیت مواد حتی بدون نیت ترانزیت نیز جرم‌انگاری شد و تا سه سال زندان برای آن تعیین شد. همچنین برای جرایم دیگری نظیر «اغوای دیگری برای مصرف مواد» نیز تا ۵ سال حبس درنظر گرفته شد. برای دزدی مواد نیز بین ۵ تا ۱۵ سال حبس مجازات تعیین شد.  فرمان دیگری نیز در سال ۱۹۸۷ صادر شد که برای همه جرایم فوق در صورت تکرار در طول یک سال تا دو سال حبس یا کار تأدیبی درنظر گرفت.

در نتیجه، بحران‌های درهم‌تنیده اقتصادی، سیاسی و اجتماعی روسیه در دهه ۱۹۹۰ بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی با اشکال جدیدی از آزادی و گشایش‌های بین مرزی در حوزه تجارت و رفت و آمد به انفجاری در زمینه قاچاق و شیوع موادمخدر منجر شد که تنها در فاصله ۱۸ سال بعد از فروپاشی، تعداد مصرف کنندگان موادمخدر در این کشور تقریبا ۱۸ برابر شد.[۴] این وضعیت در کنار بحران‌های سلامتی با مشکلات دموگرافیک ترکیب و باعث موجی از گسترش هپاتیت، سل مقاوم در برابر دارو و ایدز شد. نرخ سرایت ایدز در فاصله شش ماه تا یک‌سال تقریبا از ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۱ دو برابر شد.[۵] به موازات با ثبات شدن کشور در اواخر دهه ۱۹۹۰، مسئله موادمخدر ابعاد گسترده و پیچیده‌ای پیدا کرد. در اوایل ۲۰۱۴ برآورد می‌شد، نزدیک به ۱٫۳ میلیون نفر مبتلا به اچ.آی.وی. هستند که تعداد زیادی از آنها از طریق سرنگ آلوده مبتلا شده‌اند.[۶]

اکنون، ارائه آماری دقیق از میزان مصرف مواد و نوع مواد مصرفی در روسیه به دلیل وجود اخبار ضد و نقیض و تناقضات آماری از سوی کشور روسیه و مجامع بین‌المللی کاری سخت است، اما تحلیل آمارهای موجود نشان از حاد بودن وضعیت اعتیاد در این کشور دارد. بر اساس داده‌های سازمان ملل متحد، بازار مواد در روسیه ۲۰ درصد از بازار جهانی مواد را شامل می‌شود. طبق آخرین آمار مربوط به سال ۲۰۱۴ تقریبا ۶ درصد از کل جمعیت روسیه، در حدود ۸٫۵ میلیون نفر به طور منظم و یا نامنظم از انواع مواد استفاده می‌کنند که از آنها ۱٫۵ میلیون نفر به مصرف هروئین وابسته هستند و بر اساس گزارش سرویس فدرال کنترل مواد مخدر، روسیه مصرف‌کننده شماره یک هروئین افغانستان است که از طریق کشورهای آسیای مرکزی به این کشور راه پیدا می‌کند. از هر ۱۲ نفر در روسیه، یک نفر تجربه استعمال مواد مخدر را دارد و از هر ۳۰ نفر یک نفر مصرف‌کننده دائمی انواع مواد است. سالانه در روسیه بیش از ۷۰ هزار مصرف‌کننده‌ی مواد جان خود را از دست می‌دهند. علاوه بر این، هر ساله در روسیه اعتیاد بیش از ۲۰ هزار نفر به مواد، برای اولین بار تشخیص داده می‌شود.[۷]

پی‌نوشت‌ها

برگرفته از اطلس مخدری روسیه تولید شده توسط موسسه کادراس- تیرماه ۱۳۹۹

[۱] . “Criminal Code of the RSFSR (1934), Table of Contents”. Cyberussr.com. 1934-10-01. Retrieved 2011-04-20.

[۲] . http://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1924/

[۳] . Corrective Labour

[۴]. U.S. Department of State, 2013 International Narcotics Control Strategy Report (Washington, DC: U.S. Department of State, 2013), http://www.state.gov/j/inl/rls/nrcrpt/2013/index.htm.

[۵]. Rehabilitation Required: Russia’s Human Rights Obligation to Provide Evidence-Based Drug Dependence Treatment (New York: Human Rights Watch, 2007), 12, http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/russia1107webwcover.pdf.

[۶]. “Russian HIV Surge Shows Scourge Sochi Swagger Can’t Mask,” Bloomberg News, January 13, 2014, http://www.bloomberg.com/news/2014-01-13/russian-hiv-surge-shows-scourge-sochi-games-swagger-can-t-mask.html.

[۷]. https://www.interfax.ru/russia/357377

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است

بیماری‌های همه‌گیر همراه با پیامدهای ویژه آنها مانند شیوع کرونا جان بسیاری را به خطر انداخته و مخاطرات جدی برای اقتصاد جهانی و امنیت و ثبات در کل جهان ایجاد می‌کنند. اطمینان از دسترسی مداوم به مراقبت‌های بهداشتی با شیوع یک بیماری واگیردار، از جمله خدمات برای افرادی که مواد مخدر مصرف و یا از خدمات دایم اختلالات مصرف مواد استفاده می‌کنند، نه تنها برای حفاظت از جمعیت معتادان بلکه سلامت کل جامعه و افزایش امنیت و ثبات امری ضروری است.

اختلالات مصرف مواد غالباً با بیماری‌هایی مانند ایدز و هپاتیت، امراض ریوی، قلبی و عروقی، سکته مغزی و سرطان و … همراه است. علاوه بر این مبتلایان به اختلالات مصرف مواد، به ویژه افرادی که به صورت تزریقی مواد مصرف می‌کنند، به دلیل نقص سیستم ایمنی، ننگ و تبعیض در ارتباط با مصرف مواد اغلب دسترسی محدودی به منابع اساسی مانند مسکن، اشتغال، مراقبت‌های بهداشتی و پشتیبانی اجتماعی دارند؛ بنابراین این افراد برای محافظت از خود دچار مشکلات بسیاری هستند  و بیش از دیگران در معرض ابتلاء به کووید ۱۹ قرار دارند.

بنابراین اطمینان از تداوم دسترسی کافی به خدمات بهداشتی، فراهم کردن مراقبت‌های دارویی و جایگزین برای افراد مبتلا به اختلالات مصرف مواد و خدمات بهداشت روانی و اجتماعی تا اندازه بسیاری می‌تواند در مواقع بحران و شیوع بیماری‌ها مانند کرونا تاثیرگذار باشد. برقراری این خدمات توسط کشورها در چارچوب موافقت همه کشورهای عضور سازمان ملل متحد است که متعهد به تامین سلامت عموم مردم و  لزوم حمایت از آنها در حوزه‌های سلامت جسم و روان، امنیت و رفاه است که به طور کلی در سند نهایی سال ۲۰۲۰ نیز بر آن بسیار تاکید شده است.

نگاه اسلام به مصرف انواع مواد چگونه است؟ از منظر اسلام روح فرد مبتلاء به سوء مصرف مواد دچار چه تحولی می‌َشود؟ در رابطه او با خدا چه اتفاقی رخ می‌دهد؟ اینها برخی از سوالاتی‌اند که در این نوشتار سعی در پاسخگویی به آنها داریم. سه مدل اعتقادی در مورد اعتیاد به مواد از دیدگاه کلامی اسلام مورد بررسی قرار خواهد گرفت. دو مورد از آنها مربوط به مدل‌های پیشگیری مبنی بر فهم جامعه است که ریشه در فرهنگ شرم و حیا دارد، در حالی که مدل سوم با نام ملت یا امت اسلامی (millati islami) مبتنی بر فهم اسلامی از توبه است و در ایالات متحده آمریکا نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. به طور کلی، مدل‌های مورد بحث در نوشتار پیش‌رو نشان می‌دهند، که الهیات اسلامی از ابزارهای عقلی و نظری کافی برای توسعه مدل‌های کلامی در مورد اعتیاد برخوردار است .

سه مدل مورد بررسی در نوشتار بر اساس تاملات کلامی در مورد آنچه اسلام درباره سوء مصرف مواد می‌گوید و اینکه چرا افراد معتاد می‌َشوند مبتنی است و نقطه شروع خوبی برای متخصصان مذهبی جهت حمایت از مسلمانانی که از سوء مصرف مواد رنج می‌برند، فراهم می‌کند. شناسایی نظام اعتقادی و موضع کلامی و الهی مبتلایان به سوء مصرف مواد ممکن است نکات سودمندی برای شروع به کار به منظور درک چگونگی و نحوه کمک به معتادان ایجاد کند.

استدلال بر این است که برای مصرف انواع مواد وجود دو پیش شرط، تمایل به مصرف و در دسترس بودن مواد ضروری است. نظریه‌های مختلفی در توضیح علل مصرف مواد در زیست‌شناسی، جامعه‌شناسی و روان‌شناسی ارائه شده است، یکی از مدل‌های بحث‌برانگیز در بین دانشمندان «مدل بیماری[۱]» است. تز اصلی این مدل این است که اعتیاد یک پدیده بیولوژیکی است و بنابراین از نظر ژنتیکی از والدین به فرزندان منتقل می‌َشود. یکی از جنبه‌های مثبت این مدل کمک به رفع طرد و سرزنش اجتماعی فرد معتاد است و این دیدگاه را تقویت می‌کند که که مصرف‌کنندگان مواد قربانیانی هستند که نیاز به کمک دارند نه سرزنش. بر خلاف مدل بیماری در اعتیاد، مدل کمتر نام‌آشنای اخلاقی با مولفه کلیدی تاکید بر اراده افراد در اعتیاد نیز دارای اعتبار است. بر اساس « مدل اخلاقی[۲]» افراد به اراده خود معتاد می‌َشوند. این مدل به دلیل تعصب و قضاوت کورکورانه مورد انتقاد جدی قرار گرفته، هر چند از نکات برجسته مدل اخلاقی این است که مسئولیت توانبخشی را هم بر عهده فرد معتاد می‌داند و اراده او را در بهبودی از اعتیاد بسیار مهم می‌داند.

این مدل‌ها مبتنی بر نظریه تمایز دکارتی بین بدن و ذهن – روح هستند و موضوعات وجودی مربوط به ماهیت، دینداری و معنویت انسان‌ها را در نظر نمی‌گیرند. تحقیقات نشان می‌دهند، معنویت و دینداری از عوامل محافظتی هستند که می‌تواند سوء مصرف مواد را کاهش داده و کارکرد برنامه‌های عود اعتیاد را تقویت کنند. کوک معتقد است رابطه ذاتی بین وابستگی به مواد و معنویت وجود دارد. اعتیاد یک مسئله ذهنی است ، به این معنا که بر روابط، ارزش‌ها و عقاید افراد تاثیر می‌گذارد. همچنین، دین با نتایج مثبتی در رابطه با مواد مانند تغییر در رفتار یا عملکرد اثرگذار به عنوان فاکتورهای کنترل بیرونی همراه است.  تحقیقات انجام شده بر روی افرادی که معتقد به دین هستند، نشان می‌دهد که آنها کمتر از دخانیات، الکل و مواد غیرقانونی استفاده می‌کنند. تحقیقات انجام گرفته بر روی مسلمانان تایید می‌کند که مذهب و معنویت‌گرایی به نفع سلامت روان مسلمانان بوده است. مسلمانانی که در دوران بهبودی  و ترک مصرف مواد به سر می‌برند، دریافتند که تحول دوباره در ایمان و اعتقادشان اغلب به عنوان عاملی مهم در عدم عود  و بازگشت اعتیاد عمل می‌کند.

اما سوال مهم این است، فهم دین از اعتیاد چگونه حاصل می‌َشود؟ چه مدل‌های کلامی برای توضیح اعتیاد در دسترس است؟ برای پاسخ به این سوالات باید نگاهی به چشم‌اندار مذاهب مختلف داشته باشیم. می‌توان گفت بیشتر نظریات در این حوزه از داخل سنت مسیحیت به دست می‌آید. کوک تعدادی از این موارد مانند « اعتیاد به عنوان گناه[۳] » را که شبیه مدل اخلاقی است، شناسایی می‌کند و معتقد است اعتیاد افراد در نتیجه گناهان آنها است. بدری مدلی را ارائه می‌دهد که در آن نگرش لیبرال غربی درباره رابطه جنسی را مورد انتقاد قرار می‌دهد و آن را عاملی در اعتیاد به انواع مواد و حتی بحران ایدز می‌داند. او معتقد است استفاده بد و نابجا از کلمه سوء مصرف[۴] منجر به مدارا با سوء مصرف مواد شده که تنها با تدوین برنامه‌هایی خارج از مدل‌های غربی درمان غیردارویی اعتیاد اصلاح می‌َشوند و این برنامه‌ها باید مبتنی بر مبانی محکم اسلامی باشند. بدری معتقد است، نباید موضع ناداورانه درباره بی‌قیدی در امور اخلاقی و جنسی و سوء مصرف مواد اتخاذ کرد. او معتقد است، هدف اصلی  اسلام از مداخله در امور بشری، بهبودی و اصلاح جامعه است. برخی رویکرد بدری را به عنوان یک اصولگرا و نقابی برای اسلامی کردن دانش مورد انتقاد قرار داده‌اند.

تمام مسکرات حرامند : مسکرات در قرآن و جامعه اسلامی

قرآن در مورد مصرف مواد با احتیاط و کم سخن گفته، اگرچه در مورد مسکرات و به طور خاص الکل بحث‌های جدی مطرح کرده است. هر بحثی در مورد مواد مخدر و اعتیاد باید از قرآن شروع شود، زیرا قرآن پایه و اساس قوانین، شرع و اخلاق است. الکل در قرآن حتی برای مصرف تفریحی حرام است؛ در قرآن استفاده از الکل به عنوان عملی که شیطان آن را انجام و می‌پسندد معرفی می‌َشود. قبل از آنکه با حکم الهی و از طریق وحی شراب و الکل حرام اعلام شود، مسلمانان شرب خمر داشتند اما این امر به تدریج به دستور الهی در سه مرحله ممنوع اعلام شد که آیات مربوط به ممنوعیت نهایی در قرن پنجم هجری پس از محاصره مدینه، تقریباً هفده سال پس از آغاز اسلام نازل شد. در ابتدا اعراب در مجالس و مهمانی‌های خود مشروبات الکلی مصرف می‌کردند، برخی از مسلمانان با دیدن تاثیراتی که مصرف الکل بر رفتار یک فرد و پیامدهای اجتماعی آن داشت، از حضرت محمد (ص) پیامبر اسلام، خواستند برخی راهنمایی‌هایی از قرآن در مورد آنها ارائه دهند. خداوند در قرآن در پاسخ به درخواست آنها اینطور فرموده‌اند: «یَسْأَلُونَکَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ ۖ قُلْ فِیهِمَا إِثْمٌ کَبِیرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَکْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا ۗ وَیَسْأَلُونَکَ مَاذَا یُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ ۗ کَذَٰلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الْآیَاتِ لَعَلَّکُمْ تَتَفَکَّرُونَ- درباره شراب و قمار از تو سؤال می‌کنند، بگو: ‘در آنها گناه و زیان بزرگی است و منافعی (از نظر مادی) برای مردم دربر دارد، (ولی) گناه آنها از نفعشان بیشتر است. و از تو می‌پرسند چه چیز انفاق کنند؟ بگو: از مازاد نیازمندی خود.’ این چنین خداوند آیات را برای شما روشن می‌سازد، شاید اندیشه کنید! سوره بقره آیه ۲۱۹». پس از نازل شدن این آیه، برخی از پیروان حضرت محمد(ص) از روی تقوی شخصی، از نوشیدن الکل خودداری می‌کردند، زیرا در آیه ۲۱۹ بقره تاکید شده که ضرر نوشیدن مشروبات الکلی از فایده آن بسیار بیشتر است؛ ضمن اینکه تصدیق می‌کند که منعی در مصرف مشروبات الکلی وجود ندارد، به گونه‌ای که حتی پس از نزول این آیه بسیاری از صحابه پیامبر هنوز مشروبات الکلی مصرف می‌کردند. مرحله دوم از منع مصرف مشروبات الکلی در اسلام هنگامی آشکار شد که شخصی که جلوتر از همه در صف نماز بود (امام جماعت) پس از مصرف زیاد مشروبات الکلی، نماز را به طور نادرست تلاوت کرد و این عمل کفرآمیز بود. در این شرایط خداوند آیه ۴۳ سور نساء را نازل کردند: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاهَ وَأَنْتُمْ سُکَارَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِی سَبِیلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا ۚ وَإِنْ کُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْکُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَیَمَّمُوا صَعِیدًا طَیِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِکُمْ وَأَیْدِیکُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ کَانَ عَفُوًّا غَفُورًا – ای کسانی که ایمان آورده‌اید در حالی که مست هستید به نماز نزدیک نشوید تا بدانید چه می‌گوئید و همچنین هنگامی که جنب هستید، مگر این که مسافر باشید تا غسل کنید و اگر بیمارید یا مسافر و یا ‘قضای حاجت’ کرده‌اید و یا با زنان آمیزش جنسی داشته‌اید و در این حال آب (برای وضو و غسل) نیابید با خاک پاکی تیمم کنید به این طریق که صورتها و دستها را با آن مسح کنید، خداوند بخشنده و آمرزنده است». نزول این آیه دومین مرحله از ممنوعیت مصرف مشروبات الکلی بود که مسمانان تا زمانی که در نماز هوشیار بودند می‌توانستند مشروبات الکلی بنوشند. صحابه پیامبر در این شرایط قبل از نماز شب جلسات نوشیدن مشروبات الکلی را برگزار می‌کردند تا زمان کافی برای رسیدن به هوشیاری قبل از نماز صبح را داشته باشند. در چنین جلسات شبانه‌ای، تحت تاثیر نوشیدن مشروبات الکی، شخصی از یک قبیله شعرهای توهین‌آمیزی را درباره قبیله دیگر تلاوت کرد، اعضای قبیله دوم عصبانی شدند و به درگیری منجر شد به طوری که یکی با استخوان شتر بر صورت دیگری کوبید، در این شرایط وحی نهایی نازل شد که مصرف مشروبات الکل تحت هر شرایطی حرام و ممنوع است؛ «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَیْسِرُ وَ الأَنْصابُ وَ الأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ * إِنَّما یُریدُ الشَّیْطانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَداوَهَ وَ الْبَغْضاءَ فِی الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ وَ یَصُدَّکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللّهِ وَ عَنِ الصَّلاهِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ-اى کسانى که ایمان آورده اید! شراب و قمار و بت‌ها و ازلام (نوعى بخت آزمائى)، پلید و از عمل شیطان است، از آنها دورى کنید تا رستگار شوید! * شیطان مى‌خواهد به وسیله شراب و قمار، در میان شما عداوت و کینه ایجاد کند، و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد. آیا (با این همه زیان و فساد، و با این نهى اکید،) خوددارى خواهید کرد(آیات ۹۰ و ۹۱ سوره نساء)»

در آیات ۹۰ و ۹۱ سوره نساء چندین نکته وجود دارد که می‌توان برای بهبودی الگوی اعتیاد از آنها استفاده کرد. در واقع ممنوعیت تدریجی مصرف مشروبات الکلی، منعکس‌کننده درک عمیق اسلام از ماهیت انسانی است و همین روند را می‌توان در مورد ترک اعتیاد به کار بست. پزشکان و متخصصان اسلامی با الهام از سه مرحله تدریجی ممنوعیت مصرف مشروبات الکلی، توجیهی قرآنی برای ترک اعتیاد و توانبخشی ایجاد کردند؛ به گونه‌ای که با کاهش تدریجی مصرف انواع مواد و مشروبات الکلی می‌توان به توانبخشی و ترک اعتیاد کمک زیادی کرد[۵].

[۱] Disease Model

[۲] Moral Model

[۳] Addiction as a Sin

[۴] Abuse

[۵] Mansur Ali, “Perspectives on Drug Addiction in Islamic History and Theology” Centre for the Study of Islam in the UK, School of History, 18 September 2014.

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.

مدیرکل درمان و حمایت‌های اجتماعی ستاد مبارزه با مواد مخدر با بیان اینکه سهم اعتیاد تزریقی در انتقال ویروس اچ آی وی در معتادان طی سال‌های اخیر در کشور کاهش یافته است، گفت: طبق اعلام وزارت بهداشت ۱۳.۸ درصد معتادان تزریقی، مبتلا به ویروس اچ آی وی (ایدز) و حدود ۵۰ درصد معتادان تزریقی دچار آنتی بادی هپاتیت c هستند.