Tag: بریتانیا

همانطور که در گزارش‌های مواد مخدر اروپا در سال‌های اخیر نشان داده، سوئد کشوری است که در قاره سبز بیشترین مرگ و میر ناشی از مصرف مواد را به نام خود ثبت کرده است. در سال 2018، از هر یک میلیون نفر شهروند سوئدی 81 نفر به دلیل مصرف مواد جان خود را از دست  داده اند. بریتانیا با 76 مورد مرگ در هر میلیون نفر در جایگاه دوم بوده و فندلاند و ایرلند با 72 تن فوتی از هر میلیون شهروند مشترکاً در جایگاه سوم این قاره قرار دارند. این درحالیست که وضعیت ایالات متحده نسبت به اروپا به شدت بدتر است. برای مثال در سال 2018 ، 315 مورد مرگ ناشی از بیش مصرف مواد مخدر در هر میلیون نفر را گزارش داده که از مجموع آمار فوتی های 20 کشور پس از خود بیشتر است.

با آغاز شیوع گسترده ویروس کرونا، سبک زندگی و فعالیت های اقشار و طبقات مختلف در جامعه انگلستان به شکل مستقیم و غیر مستقیم تحت تاثیر قرار گرفته است. یکی از این اقشاری که در ردیف گروه های حاشیه ای نیز طبقه بندی می شود، معتادان تزریقی می باشند. این افراد به دلیل سبک زندگی خاصی که دنبال می کنند، بیشتر در محیط های آلوده و غیر بهداشتی زیست می کنند و به همین دلیل بیش از دیگر گروه های جامعه در معرض ابتلاء به ویروس کووید-۱۹ هستند. سایت «تاکینگ دراگز[1]» در این یادداشت سعی داشته تا با توجه به این قشر آسیب پذیر، بر نقش مهم و پر رنگ برنامه های تأمین سوزن و سرنگ (ان.اس.پی[2]) ها در ارائه خدمات بهداشتی به معتادان تزریقی و لزوم تداوم این خدمات عمومی تاکید کند‌.

برنامه های سوزن و سرنگ

برای دهه ها در بریتانیا «ان.اس.پی» ها با هدف کاهش آسیب های مرتبط با مواد مخدر و کاهش مرگ و میر در میان معتادان تزریقی دنبال می شود. تهیه تجهیزات استریل[3] برای افرادی که مواد مخدر و نالوکسان[4] (پاد زهر هروئین[5]) را تزریق می کنند؛ براساس اجرا برنامه های سوزن و سرنگ پیگیری می شود[6]‌.

معمولاً مراجع کنندگان به برنامه های «ان.اس.پی»، اسید سیتریک[7]، دستمال مرطوب، قاشق و فیلتر دریافت می کنند. «ان.اس.پی» ها خدمات مخدری، ون های تبلیغاتی، دارو خانه ها و دیگر خدمات بهداشتی مانند آزمایش ویروس انتقال از طریق خون را ارائه می دهند. مجموع این اقدامات سبب کاهش خطر ابتلاء به عفونت و تاثیر مصرف عمومی مواد مخدر بر سلامت فرد می شود. بسیاری از تزریق کنندگان مواد مخدر که از برنامه «ان.اس.پی» استفاده می کنند، معمولاً هروئین و تیکه های کوکائین[8] را با هم تزریق می کنند. «ان.اس.پی» ها این خدمات را برای افرادی که سایر مواد ها مانند استروئیدها[9] را تزریق می کنند، فراهم می کند.

محدودیت های کرونایی

در مارس ۲۰۲۰، زندگی عادی برای همه ی انگلیسی ها تغییر کرد و کل کشور به دلیل شیوع ویروس کرونا قرنطینه شد. به دلیل ترس از خطرات احتمالی ویروس جدید، ابهام و سردرگمی بسیار زیاد در  میان نهاد ها و افراد تصمیم گر وجود داشت؛ به همین دلیل دولت از شهروندان خواست تا «در خانه بمانند». با این حال معتادان تزریقی به خرید و استعمال مواد ادامه می دادند؛ زیرا بسیاری از آن ها گزینه دیگری جزء ادامه دادن مصرف مواد نداشتند. محدودیت های ناشی از بیماری کرونا در عمل منجر به برخی اختلالات در عرضه مواد مخدر غیر قانونی شده بود. این امر بخصوص برای افراد معتاد به هروئین خطرناک بود و می توانست فشار بیشتری بر بخش خدمات مخدری وارد کند.

دسترسی به بخش های حاشیه نشین به شکل فردی به اندازه کافی دشوار است؛ چه رسد به آنکه آن ها مورد رصد نیز قرار بگیرند‌. «ان اس پی» ها برای ارائه خدمات مخدری و داروخانه ها با خدمات محدودی باز می شوند؛ اما برای دسترسی به آسیب پذیر ترین قشر ها یعنی معتادان تزریقی با محدودیت ساعت کار و کاهش کارمندان مواجه شدند. همچنین آن ها در دوران قرنطینه نیز به ارائه خدمات، هرچند به شکل محدود، از ژانویه ۲۰۲۱ ادامه دادند. معتادان تزریقی بیش از دیگر اقشار جامعه در معرض خطر بوده و قادر به دسترسی به خدمات معمول و مورد نیاز خود نیستند؛ با این حال بسیاری از مراکز خدماتی توانستند آسیب پذیر ترین افراد را شناسایی کرده و با تطبیق خود با شرایط جدید کار، از دریافت تجهیزات استریل، دارو و پشتیبانی از معتادان تزریقی اطمینان حاصل کنند. پروژه مخدری «بریستول[10]» ارائه خدمات «ان اس پی»ها به درب منازل را آغاز کرد و در سال ۲۰۲۰ به شکل منظم ۷۰ نفر از واجدین شرایط را ویزیت کردند‌.

با وجود به روز شدن ارائه خدمات، تحقیقات انجام شده نشان می دهد که معتادان تزریقی در طول پاندمی کرونا کمتر از خدمت «ان اس پی»ها استفاده کردند. این مسئله می تواند خطر بیماری های انتقالی از طریق خون[11] را برای معتادان تزریقی، به دلیل به اشتراک گذاری و استفاده از تجهیزات مشترک افزایش دهد. همچنین تعامل کم تر با «ان اس پی» ها پیامد های بهداشتی و اجتماعی در پی دارد که عبارت اند از: فرصت های مراقبتی از دست رفته، کاهش آزمایش ها و فرآیند درمان افراد دچار به بیماری های خونی و فرصت های کمتر برای فراهم کردن سایر محصولات بهداشتی مانند کاندوم و مسواک.

«ان اس پی» ها پیام های مهمی را در حوزه بهداشت عمومی به اشتراک می گذارند و در شرایطی که زمینه ابتلاء به بیماری کرونا وجود دارد و این پیام ها نیز ممکن است تغییر کنند؛ همین امر می تواند گمراه کننده باشد. اکنون این مسئله بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. «ان اس پی» ها  ممکن است تنها مرجع برای دسترسی به اطلاعات به روز بهداشتی باشد. این مسئله به وضوح نقش بنیادین «ان اس پی» ها را نشان می دهد.

با کاهش دسترسی ها به دیگر خدمات در طول پاندمی کرونا، حتی ملاقات با پزشکان نیز محدود شده است. «ان اس پی» ها ممکن است تنها مرجع ارتباط میان معتادان تزریقی با متخصصان بهداشتی باشد؛ اما با این حال ایشان در معرض خطرات بسیاری هستند که سلامت شان را تهدید می کند. در کل می توان گفت که کارمندان حوزه مواد مخدر روابطی مثبتی با متخصصان حوزه مراقبت های بهداشتی دارند.

معتادان تزریقی در جامعه به عنوان یک مسئله حاشیه ای دیده می شوند، که در اولویت سیاست گذاران قرار ندارند. مرگ و میر ناشی از مصرف مواد مخدر در انگلستان و ولز برای هشتمین سال متوالی افزایش یافته است. با وجود افزایش آمار تلفات افراد مبتلاء به «بی بی وی» و سایر افراد اقشار آسیب پذیر اما همچنان دولت به کاهش بودجه خدمات عمومی ادامه می دهد و «ان اس پی» ها را به عنوان یک خدمت ضروری در اولویت قرار نمی دهد.

گروه های حاشیه‌ای مانند معتادان تزریقی بسیاری از نابرابری های بهداشتی را در دوران پیش از شیوع پاندمی کرونا تجربه کرده اند و اجرای برنامه کاهش بودجه خدمات عمومی، صرفا تبعیض علیه ایشان را افزایش می دهد. «ان اس پی» ها خدماتی ارزشمند و ضروری به برخی حاشیه نشینان جامعه و فرصت هایی را برای راهنمایی افراد در حوزه های مرتبط با سلامت، بیماری کرونا و کاهش آسیب های مخدری فراهم می کنند. کاهش دسترسی منظم به «ان اس پی» ها می تواند آسیب ها و مرگ و میر ناشی از مصرف مواد مخدر را افزایش دهد. این اتفاق در بلند مدت می تواند هزینه بیشتری را به کشور تحمیل کند و ارتباط معتادان تزریقی با جامعه و مراقبت های بهداشتی که شایسته آن هستند را کاهش دهد.

[1] TALKING DRUGS

[2] Needle and Syringe Programmes (NSP)

[3] Sterile

[4] Naloxone

[5] Heroin

[6].www.talkingdrugs.org/is-the-covid-19-pandemic-icreasing-the-marginalistiom-of-people-who-inject-drugs

[7] Citric acid

[8] Cocaine

[9] Steroids

[10] . Bristol

[11] Blood Borne Viruses (BBV)

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است

بنابر گزارش­های دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد نخستین نشانه ­ها از کشت خشخاش در افغانستان به قرن هجدهم میلادی باز می­گردد، اما مستندات قابل اتکا در این زمینه بسیار اندک است و تنها پس از شکل گیری اولین «نظام بین المللی کنترل مواد مخدر» در چارچوب جامعه ملل شاهد نخستین گزارش­های رسمی دولت افغانستان در این باره هستیم. در سال ۱۹۲۴ دولت وقت افغانستان در گزارشی به جامعه ملل از سطح نازل کشت خشخاش در این کشور خبر داد و همین ترتیب میزان کشت تا سال ۱۹۴۵ که کشت خشخاش در افغانستان به طور کلی غیر قانونی اعلام شد به طور مداوم افزایش یافت^[۱].

از سوی دیگر نیز راهیابی به آب­های آزاد یکی از رویاهای دولت­های متوالی حاکم بر افغانستان در پی استقلال این کشور از بریتانیا در ۱۹ اوت ۱۹۱۹ بوده است. از آنجا که افغانستان کشوری محصور در خشکی^[۲] به حساب می­آید از آغازین سال­های استقلال، سعی وافری برای دستیابی به توافق با دولت­های همسایه خود به منظور رفع موانع صادرات از طریق بنادر نزدیک انجام داد. به این ترتیب بندر کراچی که کمترین فاصله را با مرز افغانستان دارد همواره مورد توجه دولت این کشور بوده است. اما نخستین توافق قابل توجه در این زمینه تا پس از استقلال رسمی پاکستان  و سال­های آغازین دهه ۱۹۵۰ به تعویق افتاد. در دهه ۱۹۵۰ رئوس اصلی «توافق تجارت ترانزیتی پاکستان و افغانستان^[۳]» ترسیم شد و صادرات چند محصول افغانستان از طریق بندر کراچی معاف از مالیات اعلام شد. یکی از محصولاتی که صادرات آن در توافقات دو طرف معاف از مالیات شد خشخاش بود^[۴]. بدین ترتیب ظرف چند سال کشت خشخاش در افغانستان گسترش زیادی پیدا کرد و توافقی که قرار بود چشم اندازه­ای توسعه افغانستان را ترسیم کند سنگ بنای تغییراتی بنیادین در حوزه اقتصادی، سیاسی و فرهنگی این کشور را به وجود آورد که باعث شد افغانستان پس از چند دهه به بزرگترین تولید کننده خشخاش و تریاک جهان مبدل شود.

همچنین با تصویب شدن «قانون منع کشت خشخاش واستعمال تریاک^[۵]» در ایران توسط مجلس شورای ملی در سال ۱۹۵۵ (مصادف با اول آبان ماه ۱۳۳۴) تقاضا برای تریاک افغانستان و پاکستان در منطقه روندی فزاینده یافت، به ویژه بازار قاچاق تریاک افغانستان به ایران نیز به دلیل از بین رفتن عمده مزارع داخلی به شدت رونق یافته و ایران به بازار ویژه تریاک افغانستان مبدل شد^[۶]. نهایی شدن توافق تجارت ترانزیتی با پاکستان در سال ۱۹۶۵ نیز بیش از پیش بر کشت و تولید خشخاش در افغانستان موثر واقع شد.

سومین عاملی که منجر به رشد هرچه بیشتر کشت و صادرات خشخاش و تریاک در افغانستان شد، بروز خشکسالی از یکسو و بی ثباتی­های سیاسی در میانمار و منطقه موسوم به «مثلث طلایی^[۷]» در دهه ۱۹۷۰ بود، به طوری که رفته رفته افغانستان جایگاه میانمار را که در صدر تولید کنندگان مواد جهان بود،گرفت و از اواسط دهه ۱۹۹۰ تا کنون رکوردهای جدیدی در این زمینه به نام خود ثبت کرد.مثلاً در سال ۱۹۷۲ دفتر بین المللی کنترل مواد مخدر (مستقر در وین) با مشکوک اعلام کردن روند افزایش تولید تریاک در سراسر افغانستان، این کشور را بزرگ ترین «تهدید فوری» موجود در جهان برای کنترل قاچاق مواد مخدر غیرقانونی توصیف کرد^[۸].

دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل همچنین اعلام کرده که تا دهه ۱۹۷۰ به ترتیب ترکیه، پاکستان و ایران نیز دیگر منابع اصلی تریاک غیرقانونی جهان به شمار می آمده اند و کاهش قابل توجه میزان تولید تریاک از این سه کشور در دهه ۱۹۷۰ بیش از پیش نیاز به منبع جایگزینی را برای تولید تریاک تشدید ساخت. همچنین در سال ۱۹۸۲ سرانجام کنوانسیون حقوق دریاها برای کشورهای محصور در خشکی حقوقی در مورد دسترسی آزاد به دریا اعطا کرد که این هنجارسازی در زمینه حقوق بین الملل نیز منجر به فراهم تر شدن زمینه­ها برای صادرات تریاک و سایر محصولات افیونی افغانستان به اقصی نقاط جهان گشت^[۹].

همچنین در گزارش نهاد مزبور در سال ۲۰۱۰ «بازار جهانی هروئین^[۱۰]» درباره میزان افزایش تولید تریاک افغانستان طی ۲۰ سال منتهی به سال ۲۰۰۰ به ذکر این جمله بسنده می کند: «تولید تریاک در افغانستان از ۲۰۰ تن در سال ۱۹۸۰ به بیش از ۳٫۳۰۰ تن در سال ۲۰۰۰ بالغ می شود.» بدین ترتیب از هنگام هجوم قوای اشغالگر اتحاد شوروی سابق به افغانستان (۱۹۷۹) تا هنگام خروج آنها در ماه فوریه ۱۹۸۹ میـزان تولید تریاک در این کشور سالانه ۱۵ درصد افـزایش می­یابد و در نهایت به بیش از ۵ برابر میزان پیش از سال ۱۹۷۹ بالغ می­شود. با خروج نیروهای روسیه درگیری میان نیروهای دولت ملی جدید این کشور و طالبان منجر به سال­ها خلع قدرت شد و سرانجام ۵ سال پس از خروج نیروهای شوروی از افغانستان، طالبان موفق به تسخیر بیشتر مناطق این کشور بجز شمال و شمال شرقی شد. در همین گزارش روند جالب توجهی از افزایش تولید تریاک در افغانستان و کاهش آن در کشورهای مثلث طلایی پس از سال ۲۰۰۰ را بدین ترتیب توصیف می کند: «در سال ۲۰۰۷ میزان تولید به رقم بی سابقه ۸٫۲۰۰ تن می رسد و البته در سال­های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ به ترتیب به ۷٫۷۰۰ و ۶٫۹۰۰ تن کاهش می یابد.

در واقع سهم افغانستان از تولید تریاک جهان از ۲۰ درصد در دهه ۱۹۸۰ به ۷۰ درصد در سال ۲۰۰۰ و سپس ۹۰ درصد در سال ۲۰۰۶ بالغ شده است. این امر پیش از هر عاملی به دلیل کاهش محصولات افیونی مثلث طلایی به دلیل خشکسالی شدید بود. میان سال­های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ تولید تریاک میانمار دچار کاهش ۵۹ درصدی شد و از ۸۱۰ تن به ۴۱۰ تن رسید. تولید افیون در جمهوری خلق لائوس نیز شاهد تنزلی چشمگیر بود و از ۱۲۰ تن در دهه ۱۹۹۰ به تنها حدود ۱۰ تن در سال­های اخیر کاهش یافت. تولید افیون در تایلند نیز ناچیز بوده است، گزارش­هایی که این کشور پس از سال ۲۰۰۳ به مجامع جهانی داده نشان می­دهد کشت قابل توجهی در آن صورت نمی­گیرد.»

 در ۹ سال بعد از سال ۲۰۱۷ هیچ گاه میزان تولید خشخاش افغانستان به عدد ثبت شده برای این سال نرسید و حتی در سال­های ۲۰۰۹، ۲۰۱۰، ۲۰۱۲ و ۲۰۱۵ نسبت به سال ۲۰۰۷ به یک دوم کاهش یافت. در سال ۲۰۱۶ اما دیگر بار روند افزایشی تولید تریاک از سر گرفته شد و با اختلافی ۱٫۵۰۰ تنی نسبت به سال ۲۰۱۵، به ۴٫۸۰۰ تن بالغ شد. اما در سال ۲۰۱۷ تناژ کشت خشاش افغانستان با جهشی غیر قابل باور به حدود ۹ هزار تن رسید، افزایشی که رشد ۸۸ درصدی را نشان می­داد.

همچنین بررسی متوسط قیمت هر کیلوگرم تریاک افغانستان در سرِ زمین، در حدود ۳۰ سال اخیر نشان می­دهد هجوم آمریکا به این کشور در سال ۲۰۰۱ که منجر به کاهش شدید ولی موقتی کشت خشاش شده بود، قیمت متوسط سرِ زمین تریاک را از هر کیلوگرم ۸۷ دلار آمریکا در سال ۲۰۰۰ به هر کیلو ۲۹۵ دلار در سال ۲۰۰۱ و سپس ۳۸۲ دلار در سال ۲۰۰۲ رساند که بالاترین قیمت تریاک در تاریخ افغانستان به حساب می­آید.

 اما افزایش مجدد میزان تولید و در نتیجه آن افزایش عرضه تریاک متوسط قیمت سرِ زمین را کم کرد و از هر کیلو ۱۸۷ دلار در سال ۲۰۰۴ به ۸۰ دلار در سال ۲۰۰۹ تنزل داد. اما به کارگیری سیاست­های امحاء و جایگزینی محصول در دو سال بعد بار دیگر متوسط قیمت را به ۲۴۱ دلار در سال ۲۰۱۱ رسانید. تا سال ۲۰۱۶ متوسط قیمت تریاک افغانستان حدود ۱۷۵ دلار ثابت بود و با جهش بی­سابقه میزان کشت در سال ۲۰۱۷ میانگین بهای تریاک افغانستان به ۱۵۵ دلار در هر کیلو تنزل یافت.

شکل شماره ۱: میزان تولید سالانه تریاک افغانستان و میانگین بهای سرِ زمین ^[۱۱]

همچنین مساحت کشت تریاک در افغانستان از سال ۱۹۹۴ تا کنون (بجز سال ۲۰۰۱) هیچگاه کمتر ۵۴ هزار هکتار نبوده است. در سال ۲۰۰۴ برای نخستین بار به بیش از ۱۰۰ هزار هکتار بالغ می­شود. همچنین سال ۲۰۰۷ مساحت کشت تنها ۷ هزار هکتار کمتر از رکورد ۲۰۰ هزار هکتاری قرار گرفته و در سال ۲۰۱۷ با افزایشی ۱۲۷ هزار هکتاری به میزان حیزت انگیز ۳۲۸ هزار هکتار می­رسد.

شکل شماره ۲: مساحت کشت خشخاش افغانستان ۱۹۹۴ – ۲۰۱۷^[۱۲]

به طور عمده افزایش کشت خشخاش در سال ۲۰۱۷ در ولایت­هایی انجام شده که مرکز کشت به حساب می­آیند. از این میان بیشترین افزایش کشت در ولایت هلمند اتفاق افتاده که نسبت به سال گذشته ۶۳٫۷۰۰ هکتار افزایش (بیش از ۷۹ درصد) را نشان می­دهد. این ولایت به تنهایی نیمی از افزایش کشت کلی افغانستان در سال­های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ به خود اختصاص داده است. ولایت بلخ از این حیث در جایگاه دوم قرار می­گیرد که سطح کشت در آن ۱۰ هزار هکتار زیادتر شده است (۵ برابر بیشتر از سال ۲۰۱۶). ولایت­های قندهار، نیمروز، اورزگان نیز در رده­های بعدی قرار گرفته اند. در ولایت قندهار ۷۵۰۰ هکتار افزایش (۳۷ درصد) گزارش شده و ولایت نیمروز نیز که تا سال ۲۰۱۶ در زمره ولایت­های عاری از کشت خشخاش به شمار می­آمد، با ۶۲۰۰ هکتار (۱۱۶ درصد افزایش) رکورد جدیدی را ثبت کرده است. در ولایت ارزگان نیز کشت خشخاش تریاک ۳۹ درصد (۶ هزار هکتار) افزایش یافته است. بیش از ۵۷ درصد تولید در مناطق جنوبی، ۱۶ درصد در شمال، ۱۳ درصد در غرب و ۹ درصد نیز در شرق این کشور انجام پذیرفته است^[۱۳]. گفتنی است شمار ولایاتی که عاری از مواد مخدر بودن در سال ۲۰۱۷ با اضافه شدن ولایات نیمروز، نورستان و سمنگان به رقابت کشت، از ۱۳ به ۱۰ کاهش یافته است. همچنین دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل تخمین زده که با توجه به افزایش قابل توجه کشت خشخاش، در سال ۲۰۱۷ احتمالاً بین ۷٫۶۰۰ تا ۷٫۹۰۰ تن هروئین نیز از تریاک خام افغانستان تولید شده است.

پی‌نوشت‌ها

[۱].UNODC (2003a). The opium economy in Afghanistan: An international problem (pp. 213–۲۱۵). Vienna: United Nations

[۲].Landlocked Country

[۳].Afghanistan- Pakistan Transit Trade

[۴] .Shoaib Rahim , Afghanistan- Pakistan Transit Trade, Background and Legal Perspective and Agonies of a Land-locked Country, October 2017

[۵].http://rc.majlis.ir/fa/law/show/94407

[۶] . Vanda Felbab-brown, Shooting Up: Counterinsurgency and the War on Drugs, 2009

[۷]– منطقه معروف به مثلث طلایی (Golden Triangle) شامل تایلند،جمهوری خلق لائوس و میانمار می شود که در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ پیشگامان تولید افیون جهان به شمار میآمدند.

[۸] .UNODC (2003a), Ibid

[۹].Shoaib Rahim, Ibid

[۱۰].The global heroin market, 2010

[۱۱].Afghanistan Opium Survey 2017

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است