Tag: غربالگری

سازمان بهداشت جهانی در مطالب متعددی که با هدف کمک به کشورها و افزایش سطح هشدار جهانی برای ویروس کرونا منتشر کرده، توجه ویژه‌ای به گروه‌های پرخطر مانند سالمندان، افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، زنان باردار، افراد سیگاری و معتادان مبذول داشته است. شاید علایم ابتلایی به کرونا در سایر گروه‌های پرخطر زودتر و آسان‌تر باشد، اما در افراد سیگاری و معتادان بسیار سخت‌تر است. اما سوال مهم این است که چطور می‌توان ویروس کرونا را در افراد معتاد زودتر شناسایی کرد و زنجیره انتقال آن را کوتاه‌تر کرد؟

برنامه‌ریزی برای مبارزه با کرونا ویروس در افراد معتاد با دو چالش اصلی روبروست:

• به دلیل مصرف مواد علایم بیماری در معتادان بسیار دیر بروز و حتی در صورت بروز برای کاهش درد خود مصرف را افزایش می‌دهند، در نتیجه میزان مرگ و میر بالا رفته و امکان انتقال آن به دیگر معتادان و حتی افراد سالم بسیار سریع است؛
• افراد معتاد حتی آنهایی که سرپناهی دارند، به دلیل هم‎نشینی با دیگر معتادان، استفاده از ابزارهای مشترک، حضور در مکان‌های مشترک مصرف مواد و عدم رعایت نکات بهداشتی و درمانی بسیار بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به کرونا قرار دارند؛

با وجود این دو چالش، سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند، شناسایی و غربالگری به موقع معتادان بدون علامت اما مستعد ابتلا به کرونا در قطع زنجیره ابتلا بسیار مهم و ضروری است. بر این اساس پیشنهاد می‌شود تا سازمان بهزیستی و ستاد مبارزه با مواد مخدر به شناسایی معتادان، اطلاع رسانی دقیق و ارائه آمورش بپردازند. باید گروه‌های متخصص با سازوکارهای تعریف شده به غربالگری معتادان پرداخته و در صورت مشکوک بودن به این ویروس درمان آنها را فارغ از روال اداری مرسوم آغاز کنند. با شناسایی سریع معتادان ناقل به کرونا، تفکیک بیماران مشکوک و نگه‌داری آنها در شرایط متفاوت از دیگران می‌توان زنجیره انتقال را آهسته کرد. همچنین مشارکت مردم می‌تواند بسیار تاثیرگذار باشد، مردم در صورت مشاهده معتادی در خیابان‌ها و دارای علایم ویروس کرونا می‌توانند آن را به تیم‌های امدادرسان سیار و ۱۳۷ شهرداری اطلاع دهند و کمک بزرگی در کنترل ویروس کرونا داشته باشند.

حدود نیمی از جمعیت کره زمین به دنبال شیوع کرونا ویروس در قرنطینه خانگی به سر می‌برند. امری که جامعه پژوهشگران را واداشته تا برای افرادی که دچار اختلالات مصرف مواد هستند، به طرحی و برنامه‌ای هوشیارانه از شیوع بیشتر این بیماری به ویژه در افراد معتاد که امکانات بهداشتی کمتری دارند، پیشگیری شود. بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی افرادی که سیگار و ماری‌جوانا مصرف می‌کنند بیشتر در معرض ابتلای به کرونا قرار دارند؛ بنابراین تهدید سلامتی کرونا تنها برای معتادان دایمی و متجاهر نیست، بلکه افراد سیگاری و مصرف کنندگان گل و ماری‌جوانا نیز باید هشیار باشند و شاید فرصتی برای ترک این مواد باشد. در نتیجه امروزه چالش کشورها در برابر معتادان و مخصوصاً معتادان متجاهر و بی‌خانمان یا افرادی که زندانی هستند، با مشخص شدن قدرت و ابعاد متنوع ویروس کرونا بیشتر شده است.

تهدید سلامتی نوظهوری که هیچ فردی فارغ از جایگاه اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در امان نبوده است. تهدیدی که برای کنترل و عبور از آن توجه به گروه‌های پرخطر مانند معتادان ضروری است. پس از شیوع چند ماهه کرونا در کشور، طرحی با هدف ارائه آموزش و تحویل ابزار و امکانات ضدعفونی کننده به افراد معتاد جهت ضدعفونی کردن محل زندگی آنها، ارائه بسته‌های حمایتی و غذایی مناسب  و غربالگری  و شناسایی علایم اولیه در معتادان بی‌خانمان در حال انجام است و بار اصلی انجام این طرح بر عهده تیم‌های کاهش آسیب  و موبایل کلینیک‌های کاهش آسیب است. نتایج نشان می‌دهد، وسایل بهداشتی مانند سرنگ، پد الکلی، وسایل ضدعفونی کننده، صابون، مایع دستشویی، دستکش و غیره در مراکز کاهش آسیب توزیع شده و بخشی از معتادین متجاهر از آنها استفاده کرده‌ و مورد غربالگری قرار گرفته‌اند.

نکته بسیار مهم دیگری که باید بدان توجه شود این است که کارشناسان فعال در ارتباط با معتادان کارتن‌خواب و یا مراجعه‌کننده به مراکز کاهش آسیب یا خوابگاه‌ها در معرض خطر ابتلای کرونا قرار دارند. زیرا بسیاری از افراد معتادی که به این مراکز مراجعه می‌کنند به دلیل مصرف مواد علایم ابتلایی آنها به ویروس بسیار دیر و در مراحل آخر بروز می‌کند و به همین دلیل قدرت انتقال بیماری  و شیوع بسیار افزایش می‌یابد. پس ضروری است تا مسئولین امر وسایل ضروری پیشگیری از کرونا مانند لباس محافظتی، ماسک، مواد ضدعفونی کننده، دستکش و غیره در اختیار مراکز ترک اعتیاد، کاهش آسیب و خوابگاه‌‌ها قرار دهند.

آمار و ارقام دروغ نمی گویند. بیماری های روحی و اعتیاد اغلب با هم همپوشانی دارند. بر اساس اداره خدمات سوء مصرف مواد و سلامت روان[1] در آمریکا اعلام کرد حدود 9 میلیون نفر در آمریکا همزمان دچار این دو معضل هستند. اما تنها 7 درصد این افراد برای هر دو این بیماری خدمات درمانی دریافت می کنند و حدود 60 درصد اصلاً هیچ خدمات درمانی دریافت نمی کنند.

تعریف چند ابتلایی

چند ابتلایی به واقعیتی اشاره دارد که دو معضل بیماری روانی و سوء مصرف مواد با یکدیگر در یک فرد برقرار باشد. بدین معنا که بسیاری از افراد مبتلاء به اعتیاد، نیز یک مشکل روانی اساسی دارند. در واقع، هیچ یک از این دو موضوع، علت موضوع دیگری نمی باشد. دلیل این امر این است که وجود یکی، باعث تشدید علائم دیگری می گردد.

برای فهم بهتر از این موضوع که چند ابتلایی چگونه امکان پذیر است، باید بیماریهای مغزی مزمن را به خوبی تشخصی داد.  به عبارت دیگر، هنگامی که فردی به اعتیاد دچار شده است، مغز وی دائماً با موادی که مصرف کرده است، بازنویسی می شود. این امر به نوبه خود منجر می شود که مغز متفاوت از گذشته عمل کند. درست مانند دیابت یا بیماری قلبی، فرد مبتلا به اعتیاد باید تا آخر عمر شرایط خود را مدیریت کند. متوقف کردن و ترک مصرف مواد، به آسانی میسر نیست. بسیاری از مواقع، این امر به سادگی امکان پذیر نیست. به همین ترتیب ، تغییراتی که در مغز به دلیل سوء مصرف مواد اتفاق می افتد، در همان نواحی از مغز رخ می دهد که تحت تأثیر افسردگی ، اضطراب ، اسکیزوفرنی (جنون جوانی) و اختلال دوقطبی قرار دارند. در نتیجه، جای تعجب ندارد که میزان بالای چند ابتلایی بین اعتیاد و سایر بیماری های روانی وجود داشته باشد. در حالی که دانشمندان هنوز ارتباط مستقیمی بین این دو را ثابت نکرده اند، اما برخی از مشکلات پیرامون سلامت روان، عوامل خطر سوء مصرف مواد را افزایش می دهد. این یعنی این که برخی از افراد مبتلا به بیماری های روانی برای مقابله با دردهای ناشی از روان خود، به  مواد متوسل می شوند.

چرا اعتیاد و بیماری های روانی همزمان رخ می دهد؟

اگرچه میزان بالای چند ابتلایی بین اعتیاد و سایر بیماریهای روانی وجود دارد، ما این به این معنا نیست که یکی منجر به دیگری می گردد-حتی اگر یکی از آن دو مورد اول بروز کند. طبق گفته مؤسسه ملی سوء مصرف مواد[2]، در عوض ، هنوز هم تعدادی از عوامل وجود دارند که باید مورد توجه قرار گیرند.

ازجمله :

• سوء مصرف مواد باعث می شود افراد یک یا چند علائم بیماری روانی دیگر را نیز تجربه کنند. در بعضی از افراد مصرف کننده مصرف ماری جوانا خطر روانی را افزایش داده است.
• اختلالات روانی می تواند منجر به سوء مصرف مواد یا الکل شود زیرا برخی افراد از مواد برای خود درمانی استفاده می کنند. مثلاً محصولات دخانیات گاهی اوقات علائم اسکیزوفرنی را کاهش می دهد و ممکن است باعث بهبود شناخت گردد.

همچنین شواهدی وجود دارد که نشانگر این است که اعتیاد و بیماری های روانی ناشی از کمبودهای اساسی مغز ، تأثیرات ژنتیکی و یا قرار گرفتن در معرض تروما در اوایل زندگی وجود دارد. برای مثال، تخمین زده شده است که  40 تا 60 درصد از آسیب پذیری فرد در برابر اعتیاد را می توان به ژنتیک نسبت داد. چندین نواحی از ژنوم انسان وجود دارد که با افزایش خطر سوء مصرف مواد و همچنین بیماری روانی مرتبط بوده است.

یکی دیگر از عوامل متداول بین مشکلات سلامت روان و اعتیاد ، سن بروز علائم است. در طی سال های نوجوانی، فدر کماکان در حال تکامل، بلوغ و رشد میباشد. در نتیجه، در دوران نوجوانی تغییرات چشمگیری در مغز رخ می دهد. مثلاً نوجوانان بیشتر مستعد ابتلا به خطرات و رفتارهای تکانشی (رفتارهای بدون دوراندیشی) هستند. این رفتارها که در میان نوجوانان شایع است، می تواند بر خطر اعتیاد و سایر اختلالات روانی تأثیر بگذارد.

بنابراین، افرادی که از نظر جسمی یا عاطفی آسیب دیده اند در معرض خطر بیشتری از سوء مصرف مواد قرار می گیرند، حتی احتمال اعتیاد نیز وجود دارد.

چرا تشخیص هر دو معضل مشکل است؟

تشخیص اختلالات همزمان گاهاً مشکل است. دلیل اول این است که علائم آن اغلب پیچیده و در شدت متفاوت است. در نتیجه، این امر متداول نیست که افرادی که برای یک اختلال درمان می شوند همزمان اختلال دیگر نیز درمان نشوند. گاهی اوقات این موضوع رخ می دهد زیرا این علائم بسیار مشابه یا هم پوشانی دارند. به عبارت دیگر، مشکلات سلامت روان و اعتیاد می تواند مؤلفه های بیولوژیکی ، روانشناختی و اجتماعی داشته باشد.

دلیل دوم برای عدم تشخیص این دو معضل، شامل عدم آموزش کافی یا آزمایش (غربالگری) باشد. در هر صورت، نتایج عدم تشخیص، درمان اختلالات همزمان می تواند احتمال زیاد بی خانمان شدن، دوران حبس، بیماری، حتی خودکشی  را به همراه آورد.

افرادی که دچار مشکلات روانی ناشی از سوء مصرف مواد شده اند، خطر رفتارهای غیرارادی و خشونت بار آن ها افزایش می یابد. در واقع، احتمال معتاد شدن این افراد بسیار بالاست و همچنین دچار مشکلات قانونی می شوند و داشتن هوشیاری باثبات برای این افراد به طور چشمگیری دشوار است.

درمان در زمان وجود چند ابتلایی

محققان خاطر نشان کردند که اختالالات همزمان نیازمند درمان همزمان نیز می باشد. در حقیقت، این امر به افراد مبتلاء به اعتیاد و مشکلات سلامت روان کمک می کند تا درمان های هماهنگ و یکپارچه (درمان همزمان) را دریافت کنند که این امر بهترین نتیجه را داراست. با این درمان، پزشکان و مشاوران می توانند هر دو اختلال را درمان کنند. این موضوع به نوبه خود، اغلب هزینه های درمان را پایین می آورد و نتایج بهتری برای بیماران به وجود می آورد.

نتیجه گیری

تشخیص زودرس و درمان هر دو بیماری می تواند تا حد زیادی بهبودی فرد و کیفیت زندگی وی را به همراه آورد. مهم است که توجه داشته باشید که افرادی که در درمان این دو اختلال هستند در مقایسه با افرادی که تنها دچار یک اختلال هستند، غالباً علائم آن بسیار مقاوم تر، شدید تر در برابر درمان است. به این دلیل است که حفظ هوشیاری ممکن است برای آن ها مشکل باشد.

تشخیص صحیح اعتیاد و مشکلات سلامت روان برای موفقیت یک بیمار به طور حیاتی مهم است. وقتی این تشخیص صحیح صورت بگیرد، شانس بهبودی فرد بیمار افزایش می یابد. اما برای تحقق این امر نیازمند این است تا آگاهی پیرامون چند ابتلایی افزایش یابد.اگرچه درمان اختلالات همزمان، پیشرفت کرده است، این موضوع کمک به کاهش انگ (بدنامی) اجتماعی می کند که باعث می شود که افراد جهت پیگیری درمان که به آن نیازمندند، بسیار بی میل باشند.

منابع :

• “Comorbidity: Addiction and Other Mental Illnesses.” National Institute on Drug Abuse. https://www.drugabuse.gov/publications/research-reports/comorbidity-addiction-other-mental-illnesses/why-do-drug-use-disorders-often-co-occur-other-men#smoking
• “Co-occuring Disorders.” Substance Abuse and Mental Health Services Administration. https://www.samhsa.gov/disorders/co-occurring
• https://www.verywellmind.com/co-occurring-disorders-mental-health-and-addiction-4158280

[1] Substance Abuse and Mental Health Services Administration.

[2] The National Institute on abuse drug

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.