Cudras

Tag: فرمان منع کشت خشخاش

  • فرمان منع کشت خشخاش طالبان در سال 2001

    طالبان در فاصله تصاحب قدرت تا اعلام فرمان منع عمومی کشت کوکنار، بواسطه سیاست ها و اقدامات ضدانسانی و خشونت آمیز خود علیه شهروندان افغانستان و به‌ویژه زنان، در رقابت با ائتلاف شمال که کرسی های بین‌المللی را در اختیار داشت، به نوعی به‌دنبال دست و پا کردن شکلی از مشروعیت سیاسی بود. در عین حال قول کمک‌های بین‌المللی برای رهبران طالبان آنقدر دلگرم کننده بود که فرمان منع کشت را با شدت هر چه تمام تر به امید بهره بردن از پاداش های احتمالی آن دنبال کنند. (از این نکته می­گذریم که قول‌های مساعد برای کمک در صورت توقف کشت در این مرحله با حمله آمریکا هرگز عملی نشد و عملا مهم‌ترین تجربه مبارزه با کشت بدون هیچ پاداشی متوقف شد.)

    به هر روی اعلام فرمان منع کشت می­توانست چنان امتیاز سیاسی به طالبان دهد تا جامعه بین‌المللی در مسیر شناسایی دوفاکتو[۱] این گروه سریع تر عمل کند[۲]. قبل از فرمان عمومی طالبان در منع کشت، جنگ سالارانی چون «نسیم آخوندزاده» در هلمند (۱۹۸۹/۱۹۹۰) و «حاجی قادر» در ۱۹۹۴/۱۹۹۵ در مقیاس های محدودی مانع کشت خشخاش شده بودند اما تجربه طالبان به گفته بعضی از کارشناسان و مسئولان بین‌المللی مبارزه با مواد مخدرموفق ترین تلاش در تاریخ مدرن کشت خشخاش در دنیا بوده است[۳]. حتی چنین اقدامی را بزرگترین نمایش قدرت «دولت» در افغانستان مدرن می­دانستند. در این میان تحقیقات زیادی برای بررسی چنین تجربه خاصی از منع کشت صورت گرفته است. میزان خشونت بکار گرفته شده و ضمانت اجرای همراه با مجازات و ارعاب گسترده مردم و کشاورزان بدون شک یکی از عوامل موفقیت در منع کشت خشخاش بود[۴]. از شلّاق در ملأعام تا تراشیدن سر و چرخاندن در شهر و روستا، اتمام حجت با شوراهای دهات و تحت فشار گذاشتن بزرگان در قریه ها برای صحبت با مردم و تحت فشار گذاشتن کشاورزان  برای تخریب مزارع، حبس های کوتاه مدت و بلند مدت تنها گوشه ای از تلاش های طالبان برای عملی کردن منع کشت بود. در این دوره مهاجرت­های گسترده به ایران و پاکستان، قحطی، افزایش تعداد خانواده های بدهکار، بالارفتن بدهی های خانواده های فقیر و بی زمین و گسترش پدیده «عروس تریاک» یا دخترانی که در عوض بدهی خانواده ها به عقد مردان طلبکار در می­آمدند، از عوارض ناگفته و خاموش این فرمان بود[۵].

    بنابر گزارش دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل در ۲۰۰۱ در مجموع، زمین­های تحت کشت خشخاش از ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۱ با کاهش ۹۱ درصدی روبرو شد. دو ولایت تاریخی کشت خشخاش یعنی هلمند و ننگرهار کاهش ۱۰۰درصدی را تجربه کرد. مهم‌ترین کشت بجا مانده بعد از ۲۰۰۱ مربوط به ولایت بدخشان با ۶۳۴۲ هکتار بود که عملا خارج از کنترل طالبان بود. چنین حدّﹼت و سرسختی در اجرای منع کشت حتی بسیاری از تردید ها را در مورد اقتدار دولت مرکزی در افغانستان کمرنگ کرد.

    در مجموع، فرمان منع کاشت در کنار سایر عوامل به طور موفقیت آمیزی توانست کاشت خشخاش را از ۸۲۰۰۰ هکتار به ۸۰۰۰ هکتار در فاصله ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۱ و در مناطق تحت کنترل طالبان از ۷۸۸۸۵ هکتار به ۱۲۲۰ هکتار تقلیل دهد [۶]. این کاهش قابل توجه و عمومی در کاهش میزان کشت خشخاش در بررسی های دیگری به عواملی همچون خشکسالی در روستاها نیز مرتبط بوده است[۷] (خشکسالی که عموما از ۱۹۹۵ شروع شد و تا ۲۰۰۱ ادامه داشت). در نهایت نیز فرمان منع کشت خشخاش باعث شد تا جامعه بین‌المللی با طالبان در مقام مخاطبی معتبر وارد گفتگو حتی به شکل پراکنده شود. گفت‌وگوهایی که به طور پراکنده طرح های توسعه کوتاه و بلند مدت را دنبال می­کرد[۸]. با این حال فرمان منع کشت از جنبه استقرار قدرت عمومی سیاسی طالبان چندان سازنده نبود چرا که روستاهایی که تا پیش از این به قول های برقرای صلح  و پایان جنگ داخلی طالبان دلخوش کرده بودند، عملاً تنها منبع تأمین مایحتاج را نیز از دست دادند. این نارضایتی هم در میان زمین داران بزرگ که از منتفعان میانی کشت خشخاش بودند تا روستاییان بی زمین که معمولاً با معضل بدهی های سنگین روبرو بودند را دربر می­گرفت. در نتیجه مناطق جنوبی و روستاهای متعددی که تا پیش از این مشغول کشت خشخاش و گذران زندگی بودند به یکباره در عمل انجام شده منع کشت و از دست دادن امکان بقا روبرو شدند.

    پی‌نوشت‌ها

    [۱] . منظور شناسایی عملی و بالفعل و از روی اضطرار بدون اعتراف به شناسایی است.

    [۲] . چرایی اعلام منع کشت کوکنار در دوره طالبان در منابع زیر با استدلال هایی مشابه مطرح شده است. نگاه کنید به:

    Afghan Narcotrafficking A Joint Policy Assessment, Joint US. Russia Working Group on Afghan Narcotrafficking. August 2017. East West Institute, Availalle on : https://www.eastwest.ngo/sites/default/files/afghan-narcotrafficking-jpa.pdf

    [۴]. Bearak, B. (2001, May 24). Taliban ban on drug crops is working, U.S. concludes. New York Times

    [۵]  فرمان منع کشت خشخاش توسط طالبان از دید ناظران غربی همواره به عنوان اقدامی بی نظیر و موثر بعضا مورد ستایش و توجه بوده است. اما نقد این موفقیت و بررسی هزینه های انسانی  که این شیوه از مقابله با مواد بویژه بعد از ۲۰۰۰ بر مردم افغانستان وارد آورد، برای چشم اندازهای مبارزه ضروری است. گزارش نیوزویک از رواج این شکل از ازدواج های اجباری در میان دخترکان عموما زیر ده سال

    Opium Brides of Afghanistan, Sami Yousefzai, Newsweek, 3.29.2008   see also

    [۶] Afghan Narcotrafficking , A Joint Policy Assessment . Joint US-Russia Working Group, East West Institute, Brussels, August 2017.

    [۷] Adam Pain.”Opium Poppy and Informal Credit”. Afghanistan Research and Evaluation Unit Issue, Paper Series, Oct 2008. P.27.Available : https://www.ecoi.net/en/file/local/1231617/1002_1225125226_afghanistan-poppy.pdf

    [۸] See Afghan Narcotrafficking.

    بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.
  • فرمان منع کشت خشخاش طالبان (۲)

    منع کشت هر چه برای طالبان در سطح بین‌المللی اعتبار می­آفرید در سطح داخلی موجب واگرایی در بین گروه های بزرگی از مردم افغانستان نسبت به اهداف سیاسی طالبان می­شد. در این میان شواهدی وجود دارد که نشان می­دهد طالبان از سوی گروه های قبیله ای سرشناسی برای کنار گذاشتن فرمان منع کشت به شدت تحت فشار بود و این مسئله موجب کشمکش های زیادی در میان خود طالبان شده بود[۱].  چه بسا باید اذعان کرد که حمله آمریکا به افغانستان و سقوط طالبان سبب رضایت کسانی بود که از فرمان منع کشت آسیب دیده بودند.

    بعد از طالبان کاشت خشخاش مجددا به سطوح قبل بازگشت و حتی این بار از میزان سابق کاشت نیز فراتر رفت. در این رویداد جدید کاشت خشخاش در مناطقی اتفاق افتاد که سابق بر این کشت خشخاش وجود نداشت. دیوید منسفیلد در توضیح این گسترش جغرافیایی به مناطق دور دست، پراکنده شدن کارگران ماهر مزارع خشخاش بعد از اجرای گسترده فرمان منع کشت، باور عمومی کشاورزان افغانستان به قوت بخشی خشخاش به خاک زراعی، رفع سخت گیری های دولت بعد از ۲۰۰۱ و شرایط مناسب آب و هوایی نیمه اول دهه ۲۰۰۰ را از دلایل گسترش کشت خشخاش در کنار دلایل عمومی و شناخته شده ای مثل ضعف حاکمیت دولت، شبکه های دلّال مواد، بالا رفتن قیمت محصولات، فساد کارگزاران و البته و مهمتر از همه اینها نبود امنیت غذایی و فقر عمومی و مسئله بدهی های سال های گذشته بر دوش خانوارهای افغانستانی برشمرد. نیمه اول دهه ۲۰۰۰ را «سال های جشن خشخاش» یا «انقلاب خشخاش» می­ نامند[۲]. حاصلخیزی در کنار مجموع شرایط مساعد موجب اوج گیری کشت در مناطق جدید هم شد.

    منسفیلد مجموع همه شرایط ذکر شده را در رونق کشت و اقتصاد تریاک دخیل می­داند. او ناامنی را نه تنها به امنیت نظامی که مهمتر از آن به امنیت غذایی و مسئله بقای خانواده های روستایی بویژه خانواده هایی که میزان وابستگی زیادی به کشت خشخاش دارند، مرتبط می­داند[۳]. مارک شاو افزایش کشت خشخاش و تولید تریاک را پس از دوره طالبان اینگونه توصیف می­کند: «پس از طالبان کشت خشخاش به سطوح قبلی بازگشت و حتی افزایش پیدا کرد. این بار کشت خشخاش در سراسر کشور نیز پراکنده شد. گذار سیاسی از ۲۰۰۱ در افغانستان دارای پیامدهای مهمی برای تبدیل شدن قاچاق مواد به عنوان مسئله ای کنترل شده و سازمان یافته بوده است»[۴].

    پی‎‌نوشت‌ها

    [۱]. Adam Pain.”Opium Poppy and Informal Credit”. Afghanistan Research and Evaluation Unit Issue, Paper Series, Oct 2008. P.27.Available : https://www.ecoi.net/en/file/local/1231617/1002_1225125226_afghanistan-poppy.pdf

    [۲] Adam Pain.” Opium Poppy and Informal Credit”. AREU. October 2008. P.43.

    [۳]  محور تحقیقات دیوید منسفیلد به عنوان یکی از با سابقه ترین کارشناسان مساله کشت در افغانستان بر چند اصل استوار است؛ اول اینکه سیاست های امحاء کشت،  ناموفق، ناپایدار و دارای پیامدهای پیچیده منفی بوده است. از آن مهمتر هر نوع سیاستگذاری برای افغانستان باید بر اساس توسعه همه جانبه، کنار گذاشتن باورهای ساده لوحانه که با عوض کردن بذر و جایگزین کردن کشت می توان به مساله خشخاش براحتی پایان داد، پیگیری شود. مساله بعدی این است که کشت در سالهای پس از طالبان فقط با تروریسم گره نخورده است. کشت خشخاش تبدیل به مفرّی برای بقای کشاورزان بی زمین و کارگران بیکار شهرها شده است. بدلیل محدودیت در این نوشتار نمی توان به همه ابعاد کشت خشخاش در افغانستان پرداخت. اما در زیر مجموعه ای از تحقیقات دیوید منسفیلد را با هدف روشن شدن چرایی تداوم صنعت تریاک در افغانستان می آوریم. کلید واژه منسفیلد برای مبارزه با خشخاش به شکل موثر «امنیت معیشت» است و نه کشت جایگزین.

    David Mansfield & Adam Pain.”Counter Narcotics in Afghanistan: The Failure of Success?”. Afghanistan Research and Evaluation Unit (AREU). Briefing Papers Series. December 2008. Available on: https://areu.org.af/wp-content/uploads/2016/01/822E-Counter-Narcotics-in-Afghanistan-BP-2008.pdf

    Christopher Ward, David Mansfield, Peter Oldham and William Byrd. “AFGHANISTAN ECONOMIC INCENTIVES AND DEVELOPMENT INITIATIVES TO REDUCE OPIUM PRODUCTION”. Joint Report by World Bank and United Kingdom’s Department for International Development (DFID). February 2008. Available on:

    http://documents.worldbank.org/curated/en/992981467996725814/pdf/424010fullrepo1mIncentives01PUBLIC1.pdf

    David Mansfield & Adam Pain. “Evidmce from the field: Understanding changing levels of Opium Poppy Cultivation in Afghanistan. Afghanistan Research and Evaluation Unit (AREU). Briefing Papers Series. November 2007. Available on : https://areu.org.af/wp-content/uploads/2016/01/722E-Evidence-from-the-Field-BP.pdf

    David Mansfield & William Byrd. “Drug in Afghanistan- A Forgotten Issue? Implications and Risks for Transition. United States Institute of Peace. Peace Brief 126. May 18, 2012. Available on: https://www.usip.org/sites/default/files/drugs%20in%20afghanistan.pdf

    David Mansfield. “Truly Unprecedented: How the Helmand Food Zone supported an increase in the province’s capacity to produce opium”. Afghanistan Research and Evaluation Unit (AREU). October 2017. Available on: https://areu.org.af/wp-content/uploads/2017/10/Helmand-food-zone__English__12.pdf

    David Mansfield. “Bombing Heroin Labs in Afghanistan The Latest Act in the Theatre of Counternarcotics”. London School of Economics International Drug Policy Unit. January 2018. Available on: http://www.lse.ac.uk/united-states/Assets/Documents/Heroin-Labs-in-Afghanistan-Mansfield.pdf

    David Mansfield & Adam Pain. “Alternative Livelihoods: Substance or Slogan?”. AREU, Briefing Papers Series. October 2005. https://areu.org.af/wp-content/uploads/2015/12/524E-Substance-or-Slogan-BP.pdf

    David Mansfield. “Still Water Runs Deep: Illicit Poppy and the Transformation of the Deserts of Southwest Afghanistan”. AREU. May 2018. https://areu.org.af/wp-content/uploads/2018/05/1808E-STILL-WATER-RUNS-DEEP-Illicit-Poppy-and-the-Transformation-of-the-Deserts-of-Southwest-Afghanistan.pdf

    [۴] Mark Shaw. Drug Trafficking and  the Development of Organized Crime In Post-Taliban Afghanistan. Chapter 7 In Buddenbeg, D. & Byrd. W.A. “Afghanistan’s Drug Industry: structure, functioning, dynamics, and implications for counter-narcotics policy”. Joint Report by World Bank & United Nations (UNODC). Available on: https://www.unodc.org/pdf/Afgh_drugindustry_Nov06.pdf

     

    بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.