Tag: مصرف تفننی

مصرف مواد در نوجوانان از مصرف تفننی تا اختلالات شدید سوء مصرف متغیر است . پیامدهای حاد و بلندمدت بسته به ماده، شرایط و دفعات مصرف از کم تا شدید که تهدید کننده زندگی فرد است، متعییر می باشد. با این حال، حتی مصرف تفننی نیز می تواند نوجوانان را در معرض خطر آسیب های قابل توجهی از جمله مصرف بیش از حد، تصادف با وسایل نقلیه موتوری، رفتارهای خشونت آمیز و پیامدهای تماس جنسی (مانند بارداری ، عفونت های مقاربتی ) قرار دهد. مصرف مواد همچنین در رشد مغزی نوجوانان بسته به دوز مصرف اختلال ایجاد می کند. مصرف منظم الکل، حشیش (ماری جوانا)، نیکوتین یا سایر مواد مخدر در دوران نوجوانی با نرخ بالاتر اختلالات سلامت روان، عملکرد ضعیف تر در بزرگسالی و نرخ بالاتر اعتیاد مرتبط است.

نوجوانان به دلایل مختلفی مواد مصرف می کنند:

• برای به اشتراک گذاشتن یک تجربه اجتماعی یا عضویت در یک گروه اجتماعی
• برای رهایی از استرس
• به دنبال تجربیات جدید و ریسک کردن
• برای تسکین علائم اختلالات سلامت روان (مانند افسردگی، اضطراب)

عوامل خطر دیگر که نوجوان را به سوی مصرف مواد هدایت می کنند، عبارتند از :خودکنترلی ضعیف، عدم نظارت والدین و اختلالات روانی مختلف (به عنوان مثال، اختلال کمبود توجه/بیش فعالی ، افسردگی). همچنین نگرش های والدین و مثال‌هایی که والدین در مورد مصرف خودشان از الکل، تنباکو، داروهای تجویزی و سایر مواد ارائه می‌کنند، تأثیری قوی بر بروز اعتیاد در فرزندان دارد.

بر اساس نظرسنجی های ملی ایالات متحده، نسبت نوجوانان دبیرستانی که در طول زندگی خود پرهیز از همه مواد را گزارش می کنند، در 40 سال گذشته به طور پیوسته در حال افزایش بوده است. با این حال، در همان زمان، طیف گسترده‌ای از محصولات قوی‌تر، اعتیادآورتر و خطرناک‌تر (مثلاً مخدرهای تجویزی، محصولات حشیش با قدرت بالا، فنتانیل ، سیگارهای الکترونیکی) در دسترس قرار گرفته‌اند. این محصولات، نوجوانانی را که شروع به مصرف مواد می کنند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به عواقب حاد و طولانی مدت قرار می دهند.

همه‌گیری کرونا تأثیر متفاوتی بر مصرف مواد نوجوانان داشته است. در طول دوره های اقامت در خانه، میزان شروع به مصرف مواد کاهش یافت، اما میزان مصرف در مصرف کنندگان مواد افزایش بالایی داشته است، زیرا برخی از نوجوانان مصرف مواد خود را به عنوان مکانیزمی برای مقابله با استرس افزایش دادند. مصرف انواع مواد، به ویژه مصرف مواد استنشاقی، خطر عفونت و همچنین خطر بیماری شدید را افزایش داده است. بنابراین، مداخلاتی که مصرف مواد را کاهش می دهد، بخش مهمی از استراتژی کاهش کووید 19 است.

 الکل

مصرف الکل در کل جهان متداول است و بیشتر نوجوانان آن را مصرف می کنند.  گزارش ها نشان می دهند که در سال 2021 تا کلاس دوازدهم، 54 درصد از نوجوانان الکل را امتحان کرده اند، و نزدیک به 26 درصد آنها را مصرف کنندگان فعلی الکل در نظر گرفته اند (که در ماه گذشته الکل مصرف کرده اند). تقریباً 90 درصد از کل الکل مصرف شده توسط نوجوانان در طول بیش مصرفی رخ می دهد و آنها را در معرض خطر تصادفات، جراحات، فعالیت جنسی ناخواسته و سایر پیامدهای پر خطر قرار می دهد. بیش مصرفی به عنوان الگویی از مصرف الکل تعریف می شود که سطح الکل خون را تا 80 میلی گرم در دسی لیتر (37/17 میلی مول در لیتر) افزایش می دهد. تعداد نوشیدنی‌هایی که باعث پرخوری می‌شوند به سن و جنس بستگی دارد و برای دختران نوجوان جوان‌تر می‌تواند به 3 نوشیدنی در عرض 2 ساعت برسد.

در ایالات متحده آمریکا جامعه و رسانه ها نوشیدن الکل را به عنوان یک مکانیسم قابل قبول، مد روز یا حتی به عنوان یک مکانیسم سالم برای مدیریت استرس، غم و اندوه یا مشکلات سلامت روان نشان می دهند. علی‌رغم این تأثیرات، والدین می‌توانند با انتقال انتظارات روشن به نوجوان خود در مورد نوشیدن، تعیین محدودیت‌ها به طور مداوم و نظارت، تفاوت دیدگاه ها را مشخص و نوجوانان خود را از مضرات مصرف الکل آگاه کنند، بدانند. برخی از نوجوانانی که الکل را امتحان می کنند، دچار اختلال مصرف الکل می شوند. عوامل خطر شناخته شده برای ایجاد یک اختلال شامل شروع نوشیدن در سنین پایین و ژنتیک است. نوجوانانی که یکی از اعضای خانواده شان مبتلا به اختلال مصرف الکل است بیشتر در معرض خطر سوء مصرف الکل قرار دارند.

سیگار

اکثر بزرگسالانی که سیگار می کشند در دوران نوجوانی شروع به کشیدن سیگار کردند. اگر نوجوانان قبل از 19 سالگی سیگار را امتحان نکنند، بعید است که در بزرگسالی سیگاری شوند. میزان مصرف تنباکوی قابل احتراق بین نوجوانان در دهه های 1990 و 2000 به طور چشمگیری کاهش یافت و همچنان رو به کاهش است. گزارش ها نشان می دهند در سال 2021، حدود 4.1٪ از دانش آموزان کلاس دوازدهم مصرف فعلی سیگار (سیگار کشیدن در 30 روز قبل) را گزارش کردند، که نسبت به 28.3٪ در سال 1991 و 5.7٪ در سال 2019 کاهش یافته است. فقط حدود 2% نوجوانان هر روز سیگار می کشند.

قوی‌ترین عوامل خطر برای سیگار کشیدن نوجوانان داشتن والدین سیگاری (تنها عامل پیش‌بینی‌کننده) یا داشتن همسالان و الگوها (مثلاً افراد مشهور) سیگاری است. سایر عوامل خطر عبارتند از

• عملکرد ضعیف مدرسه
• رفتار پرخطر (مثلاً رژیم غذایی بیش از حد، به ویژه در بین دختران، درگیری فیزیکی و رانندگی در حالت مستی، به ویژه در بین پسران، استفاده از الکل یا مواد دیگر)
• توانایی حل مسئله ضعیف
• در دسترس بودن سیگار
• عزت نفس ضعیف

به طور معمول، نوجوانان مبتلا به اختلال سوء مصرف مواد متوسط ​​یا شدید برای ارزیابی و درمان بیشتر، اغلب توسط یک متخصص بهداشت رفتاری، یا در برخی موارد، به یک برنامه تخصصی درمان اختلال مصرف مواد انیاز دارند.به طور کلی می توان از همان درمان های رفتاری برای بزرگسالان مبتلا به اختلالات مصرف مواد برای نوجوانان نیز استفاده کرد. با این حال، این درمان ها باید با سن و نیاز آنها سازگار شوند. با نوجوانان نباید مانند برنامه های مشابه بزرگسالان رفتار کرد. آنها باید از برنامه های ویژه و درمانگران متخصص خدمات دریافت کنند.

روند مصرف انواع مواد از مصرف تفننی گرفته تا اعتیاد در میان جوانان معمولاً تحت تاثیر عواملی است که عموماً از حیطه کنترل این افراد نیز خارج است. سیاه‌ای بلند بالا از علل شخصیتی (مانند، سلامت رفتاری و روحی، رشد عصبی و تفاوت‌های ژنتیکی که از تاثیرات اجتماعی حاصل می‌شود) تا عوامل میانی ( مانند، شرایط خانوادگی، مدرسه و تاثیر گروه‌های همسالان) و عوامل کلان‌تر (مانند شرایط اقتصادی و اجتماعی و محیط فیزیکی اطراف) را می‌توان برای ارزیابی آسیب پذیری نوجوانان در برابر مصرف مواد فهرست کرد. البته تأثیر این عوامل از فردی به فرد دیگر تفاوت دارد و نمی‌توان تصور کرد همه افراد در گروه سنی جوان به یکسان در برابر مصرف مواد آسیب‌پذیر باشند. به طور کلی ترکیب عوامل آسیب پذیر و پرخطر  و فقدان عوامل محیطی و حفاظتی در شرایط  و وضعیت خاص زندگی کی جوان سبب می‌شود، حساسیت‌های متفاوتی در برابر مصرف مواد مخدر در افراد ایجاد شود. مشکلات روحی و رفتاری اولیه، فقر، نبود فرصت‌ها، تنهایی و انزوا، فقدان حمایت‌های خانوادگی  و اجتماعی، تاثیر منفی گروه‌های همسال از علل اصلی است که فرد را به سمت مصرف مواد سوق دهد.

از این رو، الگوی مصرف مواد در میان گروه‌های سنی جوان، از کشوری به کشور دیگر و با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی هر یک از کشورها متفاوت است. از یک سو، مصرف تفریحی مواد باعث افزایش هیجانات روحی و تجربه‌های جدید می‌شود؛ از سوی دیگر جوانانی که در شرایط زندگی دشواری قرار دارند، اغلب تلاش دارند با مصرف مخدرها بر وضعیت سخت زندگی خود غلبه کنند. و الگوی مصرف مواد در هر یکی از این شرایط متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال، موادی که در کلوپ‌های شبانه مصرف می‌شوند، مانند اکستازی، کوکائین، مت‌آمفتامین، ال‌اس‌دی، معمولا در بین جوانانی شایع است که در کشوری با درآمد بالا زندگی می‌کنند.  معمولاً مصرف این مواد به صورت مخفیانه و انفرادی صورت می‌گیرد. شواهد به دست آمده در کشورهای غربی نشان می‌دهد، دسترسی آسان به ماری‌جوانا و تصوری که در خصوص کم خطر بودن این ماده وجود دارد، سبب شده که ماری‌جوانا به معمول‌ترین ماده در دسترس در میان کسانی که از نوجوانی خود به مصرف مواد روی آورده‌اند، تبدیل شود.

تحقیقات نشان می‌دهد، میزان و گستره مصرف مواد در میان بزرگسالان، کمتر از افراد جوان است. داده‌ها حاکی از آن است که شیوع مصرف مواد در میان افراد در سنین 18 تا 25 سال است. این وضعیت در بسیاری از کشورهای جهان و در ارتباط با انواع مواد مشاهده شده است. همچنین مصرف روان‌گردان‌هایی که با تازگی وارد بازار شده‌اند یا در ارتباط با سبک خاصی از زندگی است، در میان جوانان بسیار بالاتر است. به عنوان مثال مصرف اکستازی به ندرت توسط افراد مسن و کهنسال گزارش شده، در حالی‌که در میان جمعیت جوان شیوع بسیار بالایی دارد.

داده‌های مربوط به 28 کشور عضو اتحادیه اروپا، نروژ و ترکیه نشان می‌دهد، مصرف آمفتامین  و اکستازی در این کشورها، میان سنین زیر 35 سال، دو تا سه برابر بیشتر از افراد مسن است. در واقع مصرف اکستازی برای گروه‌های سنی 15 تا 24 سال، تا 20 برابر بیشتر از گروه‌ سنی افراد 45 تا 54 سال است. در مقابل مصرف کوکائین در اروپا، برای جمعیت سنی 15 تا 24 سال و نیز جمعیت سنی 45 تا 54 سال تقریباً برابر است، اما مصرف ماری‌جوانا در میان جوانان زیر 35 سال به مراتب بیشتر است. علاوه بر تفاوت‌های تاریخی در سطح مصرف مخدرها در جمعیت جوان کشورهای اروپایی، این موضوع می‌تواند منعکس‌کننده‌ی تفاوت سنی در شروع به مصرف این مخدرها باشد.

روشن است، مصرف انواع مواد، زندگی جوانان را در تمامی بخش‌ها و مناطق جهان تحت تاثیر قرار داده است. جوانان ممکن است به مصرف انواع مواد روی آورند، بدون اینکه درگیر کشت، تولید و یا توزیع  و قاچاق مواد شوند. عوامل بسیاری در سطوح فردی، خرد (مانند خانواده، مدارس و گروه‌های همسال) و کلان ( محیط اجتماعی، اقتصادی و پیرامونی) سبب آسیب‌پذیری بیشتر جوانان در برابر مصرف مواد مخدر می‌شوند. بر اساس تحقیقات، مراحل ابتدایی (12 تا 14 سال) رو انتهایی (15 تا 17 سال) دوره‌ی نوجوانی، مرحلاه بسیار حیاتی در خصوص آغاز مصرف مواد محسوب می‌شوند.

اینکه جوانان به یک میزان در برابر مصرف مواد آسیب‌پذیرند، تصوری غلط است. چرا که حساسیت افراد به‌ویژه در آغاز مصرف مواد متفاوت است. در حالی که عوامل اثرگذار در افراد مختلف، متفاوت است و هیچ عاملی به تنهایی سبب مصرف مواد مخدر نمی‌َشود؛ وجود مجموع عوامل تحریک کننده در مصرف مواد و فقدان عوامل پیشگیرانه موثر، سبب بروز تفاوت در میزان تحریک ذهن جوانانی می‌َشود که برخی از آنان روی به مصرف مواد آورده و برخی دیگر تمایلی به مصرف نداشته باشند. در نتیجه، از منظر رویکرد پیشگیری مهم است که درک درستی از بافتار و زمینه‌های مصرف مخدرها و نیز عوامل تاثیرگذار شخصی، اجتماعی و محیطی داشته تا بتوان اختلالاتی که منجر به آغاز مصرف مواد در میان جوانان می‌شَوند را شناسایی کرد.

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.

روند مصرف انواع مواد از مصرف تفننی تا اعتیاد میان جوانان معمولاً تحت تاثیر عواملی است که عموماً از حیطه کنترل افراد خارج است. از علل شخصیتی (مانند، سلامت رفتاری و روحی، رشد عصبی و تفاوت‌های ژنتیکی که از تاثیرات اجتماعی حاصل می‌شود) تا عوامل میانی ( مانند، شرایط خانوادگی، مدرسه و تاثیر گروه‌های همسالان) و عوامل گسترده‌تر (مانند شرایط اقتصادی و اجتماعی و محیط فیزیکی اطراف) را می‌توان برای ارزیابی آسیب پذیری جوانان در برابر مصرف مواد برشمرد.

مجموع این عوامل از فردی به فرد دیگر متفاوت است و نمی‌توان تصور کرد همه افراد در گروه سنی جوان به یکسان در برابر مصرف مواد آسیب‌پذیر باشند. به طور کلی ترکیب عوامل آسیب پذیر و پرخطر  و فقدان عوامل محیطی و حفاظتی در شرایط  و وضعیت خاص زندگی جوانان سبب می‌شود، حساسیت‌های متفاوتی در برابر مصرف مواد مخدر در افراد ایجاد شود. مشکلات روحی و رفتاری اولیه، فقر، نبود فرصت‌ها، تنهایی و انزوا، فقدان حمایت‌های خانوادگی  و اجتماعی و تاثیر منفی گروه‌های همسال از علل اصلی است که فرد را به سمت مصرف مواد سوق ‌می‌دهد.

از سوی دیگر، پیامدهای مصرف مواد بر سلامت روان و جسم جوانان بسیار بالاست؛ چرا که بیشتر تحقیقات نشان می‌دهند، شروع دوره نوجوانی از ۱۲ تا ۱۴ سالگی تا اواخر ۱۵ تا ۱۷ سالگی دوره‌ای خطرناک برای آغاز مصرف مواد است و اوج مصرف مواد در بین جوانان بین سنین ۱۸ تا ۲۵ سالگی می‌باشد. همچنین، بررسی‌های مربوط به مصرف مواد در بین عموم مردم نشان می‌دهد که میزان مصرف مواد بین جوانان نسبت به افراد مسن بیشتر است، اگر چه استثنائاتی در مورد مصرف سنتی اوپیوئیدها وجود دارد.

الگوی مصرف مواد میان جوانان

 الگوی مصرف مواد میان گروه‌های سنی جوان، از کشوری به کشور دیگر و با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی هر یک از کشورها متفاوت است. از یک سو، مصرف تفریحی مواد باعث افزایش هیجانات روحی و تجربه‌های جدید می‌شود؛ از سوی دیگر جوانانی که در شرایط زندگی دشواری قرار دارند، اغلب تلاش دارند با مصرف انواع مواد بر وضعیت سخت زندگی خود غلبه کنند و در نتیجه الگوی مصرف در هر یکی از این شرایط متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال، موادی که در کلوپ‌های شبانه مصرف می‌شوند، مانند اکستازی، کوکائین، مت‌آمفتامین، ال‌اس‌دی، معمولا در بین جوانانی شایع است که در کشوری با درآمد بالا زندگی می‌کنند و معمولاً مصرف این مواد به صورت مخفیانه و انفرادی صورت می‌گیرد. شواهد به دست آمده در کشورهای غربی نشان می‌دهد، دسترسی آسان به کانابیس و تصوری که در خصوص کم خطر بودن این ماده وجود دارد، سبب شده که کانابیس به معمول‌ترین ماده در دسترس میان کسانی که از نوجوانی خود به مصرف مواد روی آورده‌اند، تبدیل شود.

مصرف مواد به ویژه مصرف کانابیس به همراه انواع مواد دیگر  و حتی به تنهایی استفاده مزمن و بلندمدت آن می‌تواند پیامدهای منفی بر سلامت انسان در حوزه‌های سلامت جسم (اختلال در هماهنگی حرکتی)، سلامت روان (اختلال در حافظه کوتاه‌مدت)، عملکردهای شناختی و پیشرفت تحصیلی و شغلی فرد  و همچنین اختلال در روابط اجتماعی(مانند قضاوت نادرست و افزایش خطر در رفتار جنسی)  به همراه داشته باشد. مصرف‌کنندگان جوان کانابیس با اختلال در عملکرد مانند عملکرد آموزشی ضعیف و احتمال اخراج شدن از مدرسه یا دانشگاه و اختلال روانی همچون خودکشی نیز ممکن است مواجه شوند؛ در مطالعه ملی که بر روی ۸۵۶۳۸۵ هزار نفر از افراد دارای اختلال مصرف کانابیس در ایالات متحده آمریکا انجام شده، نشان می‌دهد که ۲۸ درصد پاسخ‌دهندگان از چند اختلالی روانپزشکی رنج می‌برند، به این معنا که فرد در نتیجه مصرف کانابیس همزمان دچار چند اختلال  و بیماری مانند اختلال شناختی و اختلال رشد مغزی می‌شود.

باید گفت مصرف کانابیس در دوزهای پایین در دوره نوجوانی می‌تواند به عملکرد تحصیلی و روان‌شناختی فرد آسیب جدی زند، به گونه‌ای که فرد با ادامه مصرف به ویژه در جوانی با پیامدهای بلندمدت مصرف کانابیس مانند اختلال در عملکرد در حوزه‌های اجتماعی و شغلی مواجه شود. قابل ذکر است، کانابیس از جمله مواد مصرفی رایج بین جوانان به شمار می‌رود؛ شواهدی از کشورهای غربی وجود دارد که دسترسی آسان به کانابیس همراه با این برداشت عمومی که مصرف آن آسیب کمتری دارد، باعث شده کانابیس رایج‌ترین ماده مصرفی میان جوانان باشد.

تحقیقات نشان می‌دهد، میزان و گستره مصرف مواد میان بزرگسالان، کمتر از افراد جوان است. داده‌ها حاکی از آن است که شیوع مصرف مواد میان جوانان در سنین ۱۸ تا ۲۵ سال است و این وضعیت در بسیاری از کشورهای جهان و در ارتباط با انواع مواد مشاهده شده است. همچنین مصرف روان‌گردان‌هایی که به تازگی وارد بازار شده‌اند یا در ارتباط با سبک خاصی از زندگی است، میان جوانان بسیار بالاتر است. به عنوان مثال مصرف اکستازی و مواد روان‌گردان به ندرت توسط افراد مسن و کهنسال گزارش شده، در حالی‌که میان جمعیت جوان شیوع بسیار بالایی دارد.

داده‌های مربوط به ۲۸ کشور عضو اتحادیه اروپا، نروژ و ترکیه نشان می‌دهد، مصرف آمفتامین‌ها  و اکستازی در این کشورها، میان سنین زیر ۳۵ سال، دو تا سه برابر بیشتر از افراد مسن است. در واقع مصرف اکستازی برای گروه‌های سنی ۱۵ تا ۲۴ سال، تا ۲۰ برابر بیشتر از گروه‌ سنی افراد ۴۵ تا ۵۴ سال است. در مقابل مصرف کوکائین در اروپا، برای جمعیت سنی ۱۵ تا ۲۴ سال و نیز جمعیت سنی ۴۵ تا ۵۴ سال تقریباً برابر است، اما مصرف ماری‌جوانا میان جوانان زیر ۳۵ سال به مراتب بیشتر است. علاوه بر تفاوت‌های تاریخی در سطح مصرف مواد میان جمعیت جوان کشورهای اروپایی، این موضوع می‌تواند منعکس‌کننده‌ی تفاوت سنی در شروع به مصرف انواع مواد باشد.

روشن است، مصرف انواع مواد، زندگی جوانان را در تمامی بخش‌ها و مناطق جهان تحت تاثیر قرار داده است. جوانان ممکن است به مصرف انواع مواد روی آورند، بدون اینکه درگیر کشت، تولید و یا توزیع  و قاچاق مواد شوند. عوامل بسیاری در سطوح فردی، خرد (مانند خانواده، مدارس و گروه‌های همسال) و کلان ( محیط اجتماعی، اقتصادی و پیرامونی) سبب آسیب‌پذیری بیشتر جوانان در برابر مصرف مواد مخدر می‌شوند.اینکه جوانان به یک میزان در برابر مصرف مواد آسیب‌پذیرند، تصوری غلط است. چرا که حساسیت افراد به‌ویژه در آغاز مصرف مواد متفاوت است. در حالی که عوامل اثرگذار در افراد مختلف، متفاوت است و هیچ عاملی به تنهایی سبب مصرف مواد نمی‌َشود؛ وجود مجموع عوامل تحریک کننده در مصرف مواد و فقدان عوامل پیشگیرانه موثر، سبب بروز تفاوت در میزان تحریک ذهن جوانانی می‌َشود که برخی از آنان روی به مصرف مواد آورده و برخی دیگر تمایلی به مصرف نداشته باشند. در نتیجه، از منظر رویکرد پیشگیری مهم است که درک درستی از بافت و زمینه‌های مصرف انواع مواد و نیز عوامل تاثیرگذار شخصی، اجتماعی و محیطی داشته تا بتوان اختلالاتی که منجر به آغاز مصرف مواد میان جوانان می‌شَوند را شناسایی کرد.

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است

   جنسیت به عنوان نظامی اجتماعی با مجموعه ای از نسخه های رفتاری همراه است که بر اساس نظریات جنسی بیولوژیکی تعریف می شود. این برساخته ها و ادراکات جنسی از طریق ساختارها و فرایندهای فرهنگی و اجتماعی در طول زمان ساخته می شوند، بر جامعه بار می شود و تیپ خاصی از رفتارها را برای هر جامعه ای رقم می زند. محققان دانش اعتیاد معتقدند؛ وابستگی به مواد مخدر و الکل بر اساس جنسیت متفاوت است و بخش مهمی از دانش اعتیاد امروزه مربوط به تفاوت های جنسیتی می شود. با بررسی اثر محیط و فرهنگ اجتماعی بر زنان و مردان تجربه متفاوتی از جنبه های مختلف اعتیاد مشهود می شود. امروزه اعتیاد را به عنوان مفهومی می شناسیم که چهار مرحله مهم را برای فرد معتاد پوشش می دهد: ۱- دریافت یا شروع مصرف مواد. ۲- تشدید افزایش مصرف مواد، ۳- وابستگی و سوءمصرف مواد، ۴- خروج، تصمیم به ترک مواد و رهایی (نگاه کنید به جدول).

   تفاوت های جنسیتی در مراحل اعتیاد

بر اساس جدول، مرحله اول در اعتیاد شامل تعامل با دارو است و زمانی که فرد بر اساس فشارهای محیطی و اجتماعی، اضطاب ها و تنش های پس از آن به دارو به عنوان ماده ای تسکین دهنده وابسته می شود. در هر کدام از این مراحل زنان و مردان در معرض تجربه های متفاوتی از سوء مصرف مواد را قرار می گیرند، و واکنش های متفاوتی بر اساس نوع ماده مصرفی و شرایط اجتماعی خود بروز می دهند . نکته قابل ذکر این است که برخی از افراد هیچ گاه از مرحله ابتدایی که دریافت مواد است جلوتر نمی‌روند و به صورت تفننی به مصرف خود ادامه می دهند و حتی ممکن است در طولانی مدت همان مصرف تفننی خود را رها کنند و در این مرحله نمی توان فرد را معتاد نامید. درست از زمانی که فرد با مواد درگیر می شود  و مصرف خود را شروع می کند و تا زمانی که سوء مصرف مواد بخشی از زندگی او می شود، مفهوم اعتیاد شکل می گیرد.

    به عنوان مثال در جامعه آمریکا، مردان بیشتر از زنان تمایل به مصرف الکل و مواد مخدر به صورت تفننی دارند، در حالی که زنان بیشتر از داروهای تجویزی آرام بخش استفاده می کنند. بر اساس اعلام اداره سوء استفاده مواد  و خدمات بهداشت روان آمریکا، دختران و پسران ۱۲ تا ۱۷ سال به طور مشهودی از مواد مخدر غیرقانونی استفاده می کنند. بر اساس این گزارش در میان جمعیت یک کشور، افرادی که دارای ویژگی های ژنتیکی و شخصیتی تعریف شده، تجربه استفاده از مواد و تحت تاثیر شرایط فرهنگی و اجتماعی سوء مصرف قرار داشته اند، بیشتر در معرض خطر اعتیاد قرار دارند[۱]. روان شناسان و پزشکان حوزه اعتیاد معتقدند، هرچند زنان کمتر از مردان گرایش به مصرف مواد و الکل دارند، اما پس از شروع مصرف، سریع تر از مردان مصرف خود را افزایش می دهند. با این حال این سوال مطرح می شود که چه چیزی باعث می شود تا زنان در معرض خطر بیشتری از مواد و اعتیاد قرار گیرند؟

دانستن تفاوت های جنسیتی شاید بتواند به سوال بالا جواب دهد.

تفاوت های جنسیتی در زنان و تاثیر آن در چهار مرحله چرخه اعتیاد:

• عوامل عاطفی و روانی در زنان عامل تعیین کننده ای در شروع دریافت مواد و ورود به مرحله سوءمصرف است. زنان در مرحله ترک مواد به دلیل تفاوت های جنسیتی در مقایسه با مردان کمتر به معالجه و روان درمانی جواب می دهند و اغلب نیاز به شریکی عاطفی و روانی مانند حضور همسرانشان در هنگام ترک دارند.
• هیچی کس نمی خواهد معتاد شود، تفاوت های ژنتیکی و فردی زنان نسبت به مردان، به خصوص نقش پر رنگ شبکه خویشاوندی و دوستان و مشکلاتی مانند افسردگی و اضطراب زنان را به این سمت سوق دهد.
• زنان در طول مرحله تلاش جهت ترک، علایم ناخوشایندتری نشان می دهند. بر اساس تفاوت های بیولوژیکی زنان حالات خلقی شدیدتری نسبت به مردان در برابر اضطراب و نگرانی دارند. بر اساس مطالعات هنگامی که زنان به مرحله بهبودی و رهایی از اعتیاد می رسند، ممکن است مجموعه ای از مشکلات اجتماعی و فرهنگی و همچنین سوءاستفاده های جسمی و جنسی قبلی حک شده در ذهن آنها به همراه مشکلات و آسیب های اجتماعی و اقتصادی پس از ترک، احتمال استفاده از داروهای آرام بخش را در آنها افزایش که همین امر مرحله مهم در افزایش گرایش و عود دوباره اعتیاد در زنان نسبت به مردان است.

    عده ای از روان شناسان  و متخصصان حوزه اعتیاد، هویت جنسیتی را حاصل شیوه آموزش و تربیت کودک می دانند تا عوامل زیست شناختی و بیولوژیکی. از این منظر جنس خصلتی زیستی و بیولوژیکی و جنسیت ویژگی روانی، فرهنگی و اجتماعی دارد. برساخت اجتماعی از زنان در حوزه اعتیاد به گونه ای است که امروزه بسیاری از کشورها در حوزه برنامه ریزی و سیاستگذاری خواهان تغییر این برساخت هستند. به نظر می رسد شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی نقش مهمی در ساخته شدن اعتیاد زنان بدون در نظر گرفتن تفاوتهای جنسیتی داشته است، حاصل نادیده گرفتن تفاوت های اساسی زنان نسبت مردان در هر چهار مرحله دریافت مواد، تشدید افزایش مصرف، خروج یا تصمیم به ترک و عود دوباره است.

پی‌نوشت‌ها

[۱] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5120656/

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است