Cudras

Tag: معتادان متجاهر

  • آیا درمان قطعی معتادان متجاهر ممکن است؟

    دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل متحد برای سال ۲۰۲۱ جهانیان را با شعار «برای نجات زندگی، حقایق درباره مواد مخدر را به اشتراک بگذاریم.» به مبارزه با مواد مخدر دعوت کرده است. به این معنا که حقایق و واقعیت واقعی در مورد مواد مخدر را ار منابع مورد اعتماد کسب کرده و سپس جامعه جهانی آنها را به اشتراک گذارد. در همین راستا ستاد مبارزه با مواد مخدر جمهوری اسلامی ایران نیز روز دوشنبه 7 تیر ماه را به عنوان چهارمین روز هفته مبارزه با مواد مخدر با نام «یاریگران زندگی- درمان‌های نوین و حمایت اجتماعی- پیشگیری از اعتیاد» انتخاب شده است. موسسه کادراس نیز چهارمین مقاله ویژه خود برای هفته مبارزه با مواد مخدر را تحت عنوان « معتادان متجاهر؛ از درمان مقطعی تا درمان واقعی » به انتشار می‌رساند.

    مواجهه با پدیده یکسانی مانند اعتیاد با توجه به تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی کشورها با یکدیگر امری غیرممکن است. هر کشوری دارای حافظه تاریخی و ویژگی‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی مختص به خود است که تفاوت‌های میان کشورها را رقم زده است. اما در حوزه درمان اعتیاد بیشتر روش‌های درمانی برگرفته از دیگر کشورها است؛ جدای از تفاوت‌های کلی ایرانیان با مردمان سایر کشورها، این تفاوت‌ها میان استان‌ها، شهرها و مناطق مختلف کشور نیز مشهود است. بنابراین عدم توجه کافی به ویژگی‌ها و خصایص عمومی ایرانیان  و خاص مردم هر منطقه در برنامه‌های طراحی شده حوزه درمان اعتیاد، منجر به هدر رفتن هزینه‌های بسیار شده است. در واقع زمانی که فردی وارد مسیر درمان اعتیاد می‌شود، نگرش و دیدگاه او تحت تاثیر روش درمانی  قرار می‌گیرد، بنابراین اگر این روش‌ها متناسب با ویژگی‌های خاص مانند خصایص فرهنگی و اجتماعی‌اش نباشد، ممکن است با مشکلات جدی روبرو شود. به عنوان مثال برخی از روش‌های درمانی که در بسیاری از کشورها انجام و در کشور ما هم طرفدار دارد، در برخی از حوزه‌ها با فرهنگ  و اجتماع ما ناهمخوان است و بدون لحاظ کردن چالش‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه در اجرای این روش‌ها عدم تناسبی در باور  و عمل افراد متقاضی ترک شکل می‌گیرد که مشارکت آنها در فرایند درمان را با مشکل روبرو می‌کند.

    یکی از مهمترین ویژگی فرهنگی ایرانیان این است که انعکاس رفتارشان نزد دیگران بسیار مهم و در مواقعی رفتارشان را بر اساس عکس‌العمل دیگران تنظیم می‌کنند. همین امر در مورد افراد معتاد نیز صادق است؛ پیش‌بینی افراد وابسته به مواد از نحوه مواجهه اعضای خانواده و اجتماع، دوستان؛ همسایه‌ها و اعضای فامیل و … در برابر اعتیادشان  و نیز پیامدهایی که به تبع آن رخ می‌دهد، آنها را به ظاهر سازی وامی‌دارد، انکار مصرف یکی از نمودهای این ظاهرسازی است. به نوعی می‌توان گفت این رفتار آنها برای دور نگه‌ داشتن خود از خطراتی که تصور می‌کنند با آشکارشدن آنچه در درون واقعیت آنها وجود دارد، ممکن است در رفتار دیگران با آنها تاثیر گذارد و در نتیجه پیامدهای بیشتری داشته باشد. پیش‌بینی در مورد نحوه برخورد اعضای خانواده در مورد اعتیاد یکی از اعضاء مانند جدایی همسر، طرد توسط خانواده؛ اجبار برای ترک، اخراج از محل کار و غیره.. از جمله موقعیت‌هایی است که می‌تواند افراد وابسته به مواد را وادار به ظاهرسازی و کتمان اعتیاد ‌کند.

    این ویژگی فرهنگی و اجتماعی می‌تواند تبعات گوناگونی در درمان اعتیاد در کشور داشته باشد، به ویژه این امر زمانی آشکار می‌شود که فرد معتاد مجبور ‌شود برای بهبودی مشکل خود را بروز دهد و تجربه درمان‌گران نشان داده حتی در مواردی که در مورد ماده مصرفی فرد معتاد از او سوال می‌شود نیز سعی می‌کند با پنهان‌سازی نوع مواد مصرفی، موادی مانند تریاک و متادون را که با پذیرش بیشتری از سوی جامعه و دوستان مواجهه است به عنوان ماده مصرفی خود معرفی کند. همچنین حتی در مواقعی که لازم است فرد در مورد خساراتی که به تبع مصرف مواد به وجود آورده و یا حوادثی خصوصی که مصرف مواد برای او خانواده‌اش ایجاد کرده، صحبت کند احتمال کتمان و ظاهرسازی بسیار بالا است.

    در واقع افرادی که برای درمان و ترک به مراکز ترک اعتیاد مراجعه می‌کنند، چون با دیگر افراد معتاد احساس همدردی و یک تجربه مشترک دارند، صمیمیت بیشتری بین این افراد به وجود می‌آید و در نتیجه ارتباط دوستانه افراد در حال درمان بیشتر می‌شود، اما نکته بسیار مهم در روابط نابرابر  بین افراد در حال ترک با روان‌پزشکان، پزشکان، روانشناسان، درمان‌گران و مشاورانی است که در کلینیک‌های درمان سوء مصرف مواد  کار می‌کنند. در واقع این رابطه میان معتادان در حال درمان و درمان‌گردان مانند رابطه فرادست و فرودستی است که باعث شد تا افراد معتاد نتوانند با آنها ارتباط موثری بگیرند و مدام در تلاشند تا رابطه خود را کنترل کرده و از پاسخ‌های دقیق طفره و حتی برخی از مشکلات خود را کتمان و در این شرایط جلب اعتماد بیمار و هدایت او به سمت درمانی موثر و پایدار سخت خواهد بود.

    نکته بسیار مهمی که در درمان اعتیاد همواره به عنوان موضوعی که در شکست پروسه درمان مورد اغفال قرار گرفته، عدم آموزش صحیح و مهارت کافی به افراد در حال درمان برای ورود به جامعه است. افراد معتاد  و حتی پس از بهبودی خود را جدای از سایر افراد جامعه می‌بینند، در نتیجه نیاز به افراد یا گروه‌هایی دارند که خود را در آن آشنا و بتوانند حرف دل را بزنند و این نشان از نقص برنامه‌های حوزه درمان دارد.

    رویکرهای درمانی کاهش آسیب نیز در کشور مبین فضایی از بهبودی و ادامه اعتیاد اما به شکل دارویی برای بیماران و خانواده‌های آنها نیز همواره باعث مشکلات متعددی شده است. در واقع این دوگانگی ناشی از محدودیت‌های درمان است، چرا که اغلب بیمارانی که به کلینیک‌های درمان سوء مصرف مواد مراجعه می‌کنند، عملا در همین حوزه کاهش آسیب و نه درمان قطعی اعتیاد خود باقی می‌مانند. در حالی که مراجعین به ترک و خانواده‌های آنها با انگیزه درمان قطعی مراجعه  و پس از مدتی که سیر بهبودی مشاهده نمی‌شود، اشتیاق خود را برای ترک از دست می‌دهند، در نتیجه این مراکز با کاهش تعداد بیماران مراجعه کننده و افزایش غیرواقعی از پرونده‌های فعال، عدم انگیزه کارکنان به جهت عدم خروج بیماران خود از چرخه اعتیاد و تمایل ناخواسته  و ناخودآگاه برای حفظ و باقی ماندن بی‌ثمر برخی در درمان شده و همین موجب می‌شود چرخه سیکل معیوب درمان ادامه و متعاقب آن عود در اعتیاد افزایش یابد.

    در این میان، معتادان متجاهر (معتادان خیابانی) در زمره طرد شدگان اجتماعی قرار دارند، چرا که خیابان و کارتن محلی برای سکونت و ادامه زندگی آنها شده است. در واقع نداشتن شغل، نبود حمایت‌های دولتی و نابرابری بر جمعیت این گروه افزوده و جرم‌های متعاقب این آسیب اجتماعی را در کشور بیشتر کرده است.

    یکی از دغدغه‌های پیوسته نهادهای متولی امر مبارزه با اعتیاد در کشور جمع‌آوری همین معتادان متجاهر از سطح شهرها و به ویژه محلات پاتوق آنها بوده است. امری که همواره با مشکلات ویژه همراه بوده است. این مشکل زمانی که ستاد مبارزه با مواد مخدر در سال 1395 مسئولیت مدیریت معتادان متجاهر را به سازمان بهزیستی سپرد بیشتر نمایان شد.

    به نظر می‌رسد فرایند مدیریت معتادان متجاهر دارای اجزایی است که مهمترین آن غربالگری و نظام ارجاع است که باید با حمایت دستگاه‌های متولی امر و همچنین سازمان‌های مردم نهاد مورد بازنگری قرار گیرد. بر اساس قانون فرد زمانی معتاد متجاهر شناخته می‎شود که تحت درمان نبوده، داوطلب درزمان نباید و در ملاء عام اقدام به مصرف مواد کند؛ به این ترتیب اینکه صرفاً بخواهیم فردی را در خیابان‌ها صرفاً به دلیل تابلو بودن چهره و یا بی‌سرپناهی با برچسب معتاد متجاهر جمع‌آوری کنیم صیحیص نیست، زیرا اولاٌ ممکن است ااین فرد تحت درمان باشد و ثانیاً ممکن است چنانچه به این فرد فرصت درمان داده شود نسبت به آن تمایل نشان دهد. بنابراین بر اساس ماده 16 سازمان بهزیستی موظف است معتادان متجاهر سطح شهر را جمع‌آوری و آنها را به ترک و درمان اجباری برد. امری که تاکنون چندان نتیجه بخش نبوده است. در اصلاحیه قانون مبارزه با مواد مخدر و در بندهای ۱۵ و ۱۶ این قانون نیز دیده می‌شود. در ماده ۱۵ معتادان مکلف شده‌اند برای ترک به مراکز مجاز دولتی، غیردولتی، خصوصی یا سازمان‌های مردم‌ نهاد مراجعه کنند و معتادانی که داوطلبانه برای درمان مراجعه نکنند، مجرم شناخته می‌شوند. از سوی دیگرافرادی که برای درمان داوطلب نمی‌شوند، در آن صورت مشمول ماده ۱۶ قانون می‌ شوند یعنی قانون‌گذار پیش‌بینی کرده است تا با استفاده از فشار قانون این افراد را نیز با اخذ قرار مناسب به الگوهای درمان اختیاری یعنی همان مراکز ماده ۱۵ سوق داد (تبصره ۲ ماده ۱۶)؛ یعنی قاضی او را ملزم کند که برای درمان خود اقدام کند و اینجاست که تنها پس از این مراحل اگر بازهم فرد معتاد حاضر نشد برای درمان خود اقدام کند و متجاهر شناخته شد وی را به مراکز ماده ۱۶ یا درمان اجباری ارجاع داد.

    با مروری به سیاست گذاری های سه دهه اخیر در کشور، می توان گفت که جهت گیری کلی سیاست های مخدری در ایران با شیب مناسبی تغییرات بنیادینی را تجربه کرده است: این سیاست ها از رویکردهای مقابله ای و کیفرمحور نسبت به مصرف کننده در طی فرآیند مثبتی به سمت سیاست های حمایتی از مصرف کننده به عنوان بیمار [یا قربانی] تغییر مسیر داده است؛ در عین حال ایران در بخش مقابله با موادمخدر یکی از سختگیرانه ترین سیاست های مقابله ای را به مورد اجرا گذاشته است و بزرگترین کشفیات اوپیوئیدی جهان را در کنار بیشترین هزینه انسانی برای مقابله با قاچاق به نام خود ثبت کرده است. در کنار کاهش عرضه [مقابله] ایران موفق شده است یکی از وسیع ترین برنامه های کاهش آسیب جهان را (حتی به قولی بزرگترین آنها) در سطح ملی به مورد اجرا بگذارد. برنامه هایی که گاهی عنوان بهترین تجربه های جهانی را یدک می کشند.اما برغم این موفقیت ها در زمینه «کاهش عرضه» و «کاهش آسیب»، اعتیاد همچنان سرمنشأ آسیب های اجتماعی در ایران است. باید پرسید چرا برغم سرمایه گذاری وسیع در حوزه مقابله و تلاش برای کاهش عرضه، اجرای برنامه های وسیع کاهش آسیب همچنان اعتیاد در حال قربانی گرفتن است؟ پاسخ در ناموزونی سیاست گذاری های مواد مخدر است. ناموزونی ریشه در چند عامل دارد و خود موجب بروز وضعیتی خاص شده است. تجربه جهانی نشان می دهد، برای تدوین استراتژی کلانی که همه اجزا «کاهش عرضه»، «کاهش تقاضا» و «کاهش آسیب» را در خود داشته باشد، نیازمند همگن کردن اجزا بوروکراتیک و تلاش برای فرموله کردن راهکارهایی در سطح ملی هستیم. تنها در چنین وضعیتی است که مرجع ملی مقتدر و خلاق مسئول تدوین «استراتژی ملی مبارزه با موادمخدر» دست به تعیین الویت هایی خاص با توجه به وضعیت کشور می زند. در فقدان چنین استراتژی کلانی است که وجوهی از سیاست های موادمخدر در دوره های مختلف غلبه پیدا می کند و مابقی اضلاع به فراموشی سپرده می شود.

    در واقع، در نتیجه چنین سیاست گذاری های ناموزونی، در دوره ای سیاست های سختگیرانه – مقابله ای با نگاه امنیتی غلبه پیدا می کند و در دوره ای دیگر همه درمان معضل اعتیاد تنها و تنها به پزشکان و روان شناسان سپرده می شود و «پزشکی کردن» اعتیاد محور همه سیاست هایی قرار می گیرد که هیچ نگاهی به آینده ندارد و هیچ فکری برای توقف روند افزایشی جامعه مصرف کنندگان ندارد.

    گفتنی است، همواره ستاد مبارزه با مواد مخدر و سازمان بهزیستی اقدامات و برنامه‌هایی برای معتادان پرخطر در دست اجرا داشته‌اند اما به نظر می‌رسد نیاز است تا برخی از سیاست‌ها و برنامه‌ها مجدداً مورد ارزیابی قرار گیرد.

    1) انجام طرح جمع‌آوری معتادان متجاهر که از سال 1395 به سازمان بهزیستی واگذار شد هر چند از تعداد این معتادان به ویژه در محله‌های پاتوق کم کرد اما در بلند مدت مجدداً شاهد بازگشا آنها به جامعه بوده‌ایم. سوال مهم این است که آیا درمان اجباری معتادان متجاهر و جمع‌آوری اجباری آنها از شهرها توانسته تا کنون اثرات موثری داشته باشد؟ چرا با گذشت چند سال از اجرای این طرح همچنان شاهد افزایش آمار معتادان متجاهر در شهرها هستیم؟ بسیاری معتقدند انجام اینگونه طرح‌ها در صورتی مفید است که امکانات لازم درمانی و همچنین حمایت‌های کامل پس از درمان را محیا کند؛ صرف جمع‌آوری معتادان متجاهر، درمان اجباری شش ماهه و حتی بیشتر و سپس رهاسازی مجدد آنها و بازگشت به جامعه نه تنها این مشکل را حل نکرده بلکه در امنیت جامعه و خانواده‌ها نیز تاثیر منفی داشته است. به نظر می‌رسد تا زمانی که زیرساخت‌ها برای انجام طرح جمع‌آوری معتادان متجاهر مانند مکانی جهت نگه‌داری تحت کنترل آنها همراه با درمان توسط روانشناسان و متخصصین ترک اعتیاد فراهم نشود انجام اینگونه طرح‌ها شاید در کوتاه مدت موثر باشد اما در بلند مدت به شکست خواهد انجامید و نتیجه آن عود بالای اعتیاد در این دسته از معتادان است.

    2) به طور کلی سیاست مخدری کشور ما به ویژه در حوزه درمان و پیشگیری عموماً دارای رویه‌ای دولتی است و اگر نهادی غیردولتی نیز فعال است، همواره نیاز به حمایت بخش دولتی برای ادامه فعالیتش وجود داشته است، تجربه نظام درمان انگلستان در کنترل اعتیاد معتادان خیابانی می‌تواند باری ایران نیز موثر باشد. پس از گسترش مواد روان‌گردان و ظهور انواع مواد جدید در انگلستان و افزایش شمار معتادان نظام درمان این کشور استراتژی ده ساله‌ای تدوین کرد که قرار شد تمام سیاست‌ها و راهبردها بر اساس آن تدوین شود. در چارچوب این استراتژی فرد معتاد یک بیمار است که اقدام به بهبودی برای او باید داوطلبانه و اختیاری باشد و قوانین کیفری نیز تا حدودی در این حوزه تعدیل شدند. برای معتادان خیابانی نیز این نتیجه حاصل شد که درمان اجباری آنها نه تنها تاثیری ندارد بلکه عود اعتیاد را در آنها افزایش خواهد داد؛ بنابراین با نگاهی دو جانبه علاوه بر اینکه باید نظام درمان تمام تلاش خود را برای بهبودی فرد معتاد کند اما باید این امر خودخواسته باشد و تنها درمان جسمی هم فایده ندارد؛ از این رو در مراکز درمان خصوصی دو نوع درمان بستری و سرپایی رواج یافت و در عین حال اگر معتاد خیابانی تمایل به درمان و ترک نداشت باید مورد حمایت قرار گیرد؛ به این صورت که در چارچوب سیاست‌های کاهش آسیب و ارائه خدمات مشاوره‌ای علاوه بر هدایت فرد به سوی درمان، اعتیاد او به نحوی کنترل شود که خطری برای دیگر اعضای جامعه ایجاد نکند. به عنوان مثال معتادان خیابانی می‌تواند با مراجعه به مراکز خصوصی در محلات خود علاوه بر گرفتن مشاوره از داروهای جایگزین استفاده کنند تا مصرف مواد اعتیادآور پرخطر میان آنها مانند هروئین کنترل شود. تجربه انگلستان نشان می‌دهد در کشور ما نیاز به نگاهی جامع وجود دارد تا علاوه بر حمایت از ترک معتادان متجاهر، خدمات کاهش آسیب به آنها نیز ارائه شود.

    3) از سال 2016 به بعد نظام درمان و بهداشت انگلستان به سوی این روند حرکت کرد که وضعیت معتادان پرخطر و به ویژه خیابانی را به آژانس‌های خیابانی بخش خصوصی و واحدهای وابستگی مواد و جامعه واگذار کند و در واقع با تقویت نقش محلات و افزایش مشارکت  و مسئولیت اجتماعی شهروندان این پدیده را با یاری یکدیگر کنترل کنند. بنابراین در چارچوب این قانون، افراد بی‌خانمان معتاد به ویژه در محلات باید تحت خدمات ویژه مانند مراکز روزانه خدمات، پناهگاه‌های شبانه، مراکز شبانه اقامت و تهیه داروهای کنترل کننده اعتیاد قرار گیرند. تجربه انگلستان و اثرات مثبت آن در کنترل معتادان خیابانی نشان می‌دهد که افزایش اختیارات سازمان‌های مردم نهاد و حمایت دولت‌ها از آنها می‌تواند نقش مهمی در اجرای سیاست‌های مداخله‌گرانه در کاهش آسیب و درمان معتادان پرخطر داشته باشد. امری که در کشور ما مورد اغفال قرار گرفته است و نهادهای دولتی مسئول اصلی اجرای سیاست‌های مبارزه، کنترل و درمان اعتیاد در کشور هشتند. هر چند در چند سال اخیر حرکت‌های به سوی درمان اجتماع محور و افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان در این حوزه حاصل شده اما برای رسیدن با نتایجی مشخص نیاز به برنامه‌ریزی بلندمدت است.

  • سیاست کارآمد در حوزه اعتیاد کلید شکست کرونا

    به گزارش موسسه کادراس، حدود نیمی از جمعیت کره زمین به دنبال شیوع کرونا ویروس در قرنطینه خانگی به سر می‌برند. امری که جامعه پژوهشی را واداشته تا برای افرادی که دچار اختلالات مصرف مواد هستند، به طرحی و برنامه‌ای هوشیارانه از شیوع بیشتر این بیماری به ویژه در افراد معتاد که امکانات بهداشتی کمتری دارند، پیشگیری شود. بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی افرادی که سیگار و ماری‌جوانا مصرف می‌کنند بیشتر در معرض ابتلای به کرونا قرار دارند؛ بنابراین تهدید سلامتی کرونا تنها برای معتادان دایمی و متجاهر نیست، بلکه افراد سیگاری و مصرف کنندگان گل و ماری‌جوانا نیز باید هشیار باشند و شاید فرصتی برای ترک این مواد باشد. در نتیجه امروزه چالش کشورها در برابر معتادان و مخصوصاً معتادان متجاهر و بی‌خانمان یا افرادی که زندانی هستند، با مشخص شدن قدرت و ابعاد متنوع ویروس کرونا بیشتر شده است. برنامه‌ریزی  و اعمال سیاست کارآمد توسط دولت‌ها برای مبارزه و پیشگیری از کرونا میان معتادان با دو چالش اصلی روبروست:

    • به دلیل مصرف مواد علایم بیماری در معتادان بسیار دیر بروز و حتی در صورت بروز برای کاهش درد خود مصرف را افزایش می‌دهند، در نتیجه میزان مرگ و میر بالا رفته و امکان انتقال آن به دیگر معتادان و حتی افراد سالم بسیار سریع است؛
    • افراد معتاد حتی آنهایی که سرپناهی دارند، به دلیل هم‎نشینی با دیگر معتادان، استفاده از ابزارهای مشترک، حضور در مکان‌های مشترک مصرف مواد و عدم رعایت نکات بهداشتی و درمانی بسیار بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به کرونا قرار دارند؛

    معتادان و به‌ویژه معتادان خیابانی نیاز به دگرمراقبتی دارند، در واقع مصرف مواد آنچنان به بخشی از وجود روانی و جسمی آنها تبدیل شده که مهمترین اولویت زندگی‌شان تامین مواد و مصرف آن است. بنابراین این افراد به این فکر نمی‌کنند که در چه مکانی یا زمانی و با چه کسانی مواد مصرف کنند، رعایت اصول بهداشت فردی اصلا برای آنها در اولویت نیست، معتادان خیابانی عموماً در مکان‌هایی حضور دارند که موارد بهداشتی اصلا رعایت نمی‌شود. بنابراین چاره در مدیریت کارآمد دولتی با مشارکت شهروندان در پیشگیری از شیوع کرونا در معتادان و انتقال آن به شهروندان عادی است.

    با شیوع کرونا در کشور و بر اساس تصمیمات متولیان امر مبارزه با مواد مخدر در کشور مراکز ماده ۱۶ که اغلب مکانی برای معتادان خیابانی بودند تعطیل شدند و معتادان اسکان داده شده در این مراکز مرخص شدند و تعداد زیادی از معتادان به محله‌ها و مراکز پرخطری هدایت شدند که با گذشت بیش از دو ماه از شیوع کرونا در کشور و با وجود هشدارهایی که موسسه کادراس از ابتدای شیوع کرونا داده بود، شهروندان شاهد افزایش معتدان متجاهر در برخی از محله‌ها هستند. استدلال متولیان امر در تعطیلی مراکز ماده ۱۶ با شیوع کرونا، جلوگیری از تجمع افراد در مراکز بسته و متمرکز بود، به همین دلیل حتی طرح جمع‌آوری معتادان خیابانی که همه ساله با شروع بهار در اسفند ماه انجام می‌شد به حالت تعلیق درآمد. امری که پیامدهای جدی هم برای بهداشت روانی شهروندان و هم در شیوع اعتیاد به دنبال داشته است.

    به نظر می‌رسد اعمال سیاستی انتقادی مبنی بر تعطیلی مراکز ماده ۱۶ و رها سازی معتادان در شهر با شیوع کرونا، زحمات چند ساله و برنامه‌های اجرایی در مورد جمع‌آوری و اسکان ضروری معتادان خیابانی را نقش بر آب کرده که پیامدهای جدی را در شرایط امروز کشور به همراه خواهد داشت؛ درست است که بر اساس توصیه‌های سازمان بهداشت جهانی یکی از عوامل مهم انتقال کرونا تجمع در مکان‌های بسته است، اما با شیوع کرونا در کشور بین مرخصی معتادان از مراکز ماده ۱۶ و رهاشدگی آنها در سطح شهر و تجمع و نگه‌داری آنها در مکان‌های بسته، تجمع معتادان در مکان‌هایی تحت عنوان مراکز ماده ۱۶ و یا ایجاد مراکزی ویژه برای معتادان متجاهری که با شیوع کرونا رها بوده‌اند، پیامدها و مخاطرات کمتری نسبت حضور آنها در سطح شهر داشته باشد. مدت‌ها زمان برد تا معتادان از محله‌های پرخطر جمع‌آوری شدند، اما شیوع کرونا باعث شد تا دوباره این محله‌ها به مکان‌هایی برای تجمع معتادان بی‌خانمان تبدیل شود، در واقع نه تنها از تجمع آنها جلوگیری نشد بلکه با رها شدن آنها در سطح شهر معتادان به طور دسته‌جمعی به همان محله‌های پرخطر نقل مکان کرده‌اند، در واقع تمرکز آنها از یک مکان تحت کنترل مانند مراکز ماده ۱۶ به مکان‌های متعدد غیرقابل کنترل و همچنان دارای تجمع و تمرکز منتقل شد که نه خبری از امکانات بهداشتی  و آموزشی است که به نظر می‌رسد امکان انتقال و شیوع کرونا به شهروندان عادی را چند برابر کرده است. بنابراین، پیشنهاد می‌شود جمع‌آوری دوباره معتادان پرخطر از سطح شهر شروع شود، حتی تجمع معتادان در مکان‌های بسته و متمرکز بهتر از رهایی آنها است. با انجام اقداماتی مانند انتقال معتادان خیابانی به مراکزی ویژه جهت نگه‌داری شبانه‌روری آنها، اجرای طرح غربالگری پیشگیری از ابتلاء به کرونا در معتادان، شناسایی زودهنگام معتادان دارای علایم ابتلایی به کرونا و فراهم کردن مکان‌هایی برای قرنطینه این افراد و جداسازی از دیگر معتادان ‌می‌تواند از شیوع بیشتر کرونا پیشگیری شود.

    از سوی دیگر، مراقبت از افراد معتاد در شرایط شیوع کرونا به عهده دولت است، دولت با انجام اقدامات زیر می‌تواند از شیوع و انتقال کرونا در بین معتادان پیشگیری کند:

    • دولت باید مداخلات به هنگام و مناسبی برای مقابله با کرونا در معتادان طراحی کند، این مداخلات و برنامه‌ها باید به گونه‌ای باشد تا علاوه بر کنترل بحران در اقشار آسیب‌پذیر، بتواند پیش‌بینی از وضع موجود و عبور از بحران را داشته باشند؛
    • ایجاد همکاری دستگاهی و اجماع خرد جمعی بین سازمان‌های پیشگیری و کنترل اعتیاد در کشور در جهت اجرای برنامه‌های کارآمد و موثر به ویژه در مهار کرونا میان معتادان؛
    • استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم نهاد برای آموزش و آگاه‌سازی معتادان در پیشگیری از شیوع بیشتر کرونا؛
    • افزایش توان و بودجه مالی مراکز نگه‌داری معتادان و اتخاذ رویکرد و سیاستی مشترک در اجرای برنامه‌های پیشگیری از شیوع کرونا میان معتادان، مانند شناسایی زودرس افراد معتاد دارای علایم ابتلایی به کرونا، ایجاد زیرساختی در قرنطینه افراد مشکوک به کرونا، آموزش رعایت نکات و موارد بهداشتی.

    در نهایت سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند، شناسایی و غربالگری به موقع معتادان بدون علامت اما مستعد ابتلا به کرونا در قطع زنجیره ابتلا بسیار مهم و ضروری است. بر این اساس پیشنهاد می‌شود تا سازمان بهزیستی و ستاد مبارزه با مواد مخدر به شناسایی معتادان، اطلاع رسانی دقیق و ارائه آمورش بپردازند. باید گروه‌های متخصص با سازوکارهای تعریف شده به غربالگری معتادان پرداخته و در صورت مشکوک بودن به این ویروس درمان آنها را فارغ از روال اداری مرسوم آغاز کنند. با شناسایی سریع معتادان ناقل به کرونا، تفکیک بیماران مشکوک و نگه‌داری آنها در شرایط متفاوت از دیگران می‌توان زنجیره انتقال را آهسته کرد. همچنین مشارکت مردم می‌تواند بسیار تاثیرگذار باشد، مردم در صورت مشاهده معتادی در خیابان‌ها و دارای علایم ویروس کرونا می‌توانند آن را به تیم‌های امدادرسان سیار و ۱۳۷ شهرداری اطلاع دهند و کمک بزرگی در کنترل ویروس کرونا داشته باشند.

     

    بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.
  • کرونا، تهدید نوظهور سلامتی

    حدود نیمی از جمعیت کره زمین به دنبال شیوع کرونا ویروس در قرنطینه خانگی به سر می‌برند. امری که جامعه پژوهشگران را واداشته تا برای افرادی که دچار اختلالات مصرف مواد هستند، به طرحی و برنامه‌ای هوشیارانه از شیوع بیشتر این بیماری به ویژه در افراد معتاد که امکانات بهداشتی کمتری دارند، پیشگیری شود. بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی افرادی که سیگار و ماری‌جوانا مصرف می‌کنند بیشتر در معرض ابتلای به کرونا قرار دارند؛ بنابراین تهدید سلامتی کرونا تنها برای معتادان دایمی و متجاهر نیست، بلکه افراد سیگاری و مصرف کنندگان گل و ماری‌جوانا نیز باید هشیار باشند و شاید فرصتی برای ترک این مواد باشد. در نتیجه امروزه چالش کشورها در برابر معتادان و مخصوصاً معتادان متجاهر و بی‌خانمان یا افرادی که زندانی هستند، با مشخص شدن قدرت و ابعاد متنوع ویروس کرونا بیشتر شده است.

    تهدید سلامتی نوظهوری که هیچ فردی فارغ از جایگاه اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در امان نبوده است. تهدیدی که برای کنترل و عبور از آن توجه به گروه‌های پرخطر مانند معتادان ضروری است. پس از شیوع چند ماهه کرونا در کشور، طرحی با هدف ارائه آموزش و تحویل ابزار و امکانات ضدعفونی کننده به افراد معتاد جهت ضدعفونی کردن محل زندگی آنها، ارائه بسته‌های حمایتی و غذایی مناسب  و غربالگری  و شناسایی علایم اولیه در معتادان بی‌خانمان در حال انجام است و بار اصلی انجام این طرح بر عهده تیم‌های کاهش آسیب  و موبایل کلینیک‌های کاهش آسیب است. نتایج نشان می‌دهد، وسایل بهداشتی مانند سرنگ، پد الکلی، وسایل ضدعفونی کننده، صابون، مایع دستشویی، دستکش و غیره در مراکز کاهش آسیب توزیع شده و بخشی از معتادین متجاهر از آنها استفاده کرده‌ و مورد غربالگری قرار گرفته‌اند.

    نکته بسیار مهم دیگری که باید بدان توجه شود این است که کارشناسان فعال در ارتباط با معتادان کارتن‌خواب و یا مراجعه‌کننده به مراکز کاهش آسیب یا خوابگاه‌ها در معرض خطر ابتلای کرونا قرار دارند. زیرا بسیاری از افراد معتادی که به این مراکز مراجعه می‌کنند به دلیل مصرف مواد علایم ابتلایی آنها به ویروس بسیار دیر و در مراحل آخر بروز می‌کند و به همین دلیل قدرت انتقال بیماری  و شیوع بسیار افزایش می‌یابد. پس ضروری است تا مسئولین امر وسایل ضروری پیشگیری از کرونا مانند لباس محافظتی، ماسک، مواد ضدعفونی کننده، دستکش و غیره در اختیار مراکز ترک اعتیاد، کاهش آسیب و خوابگاه‌‌ها قرار دهند.

  • پیشگیری از کرونا با مصرف تریاک؟

    در پی انتشار شایعه‌هایی درباره تأثیر مثبت مصرف تریاک در پیشگیری از ابتلا به بیماری کووید ۱۹ اهمیت روشنگری در این خصوص به شدت افزایش یافته است. افرادی که به دنبال بهانه برای مصرف تریاک جهت مصون سازی بدن خود در برابر کرونا هستند، بدانند نه تنها مصرف تریاک از کرونا پیشگیری و درمان نمی‌کند، بلکه احتمال ابتلا بدان را چندین برابر بیشتر می‌کند. به نظر می‌رسد که بحران امروز جامعه جهانی و از جمله ایران در کنار کووید ۱۹ (ویروس کرونا) بحران افزایش مصرف اوپیوئیدها باشد؛ جامعه جهانی امیدوار بود که توانسته مردم را به چنان آگاهی برساند که نه تنها مصرف انواع مواد بر بدن خطرناک است و باعث بروز انواع بیماری‌ها می‌شود، بلکه در شرایط حساسی مانند اپیدمی شدن یک ویروس مردم خودشان نه تنها باور دارند که مصرف مثلا تریاک برای بدن ضرر دارد بلکه مصرف آن را در این شرایط کنار گذارند، اما آنچه نشان از بحرانی عمیق دارد توجه به شایعاتی است که مبارزه با ویروس کرونا را هر روز سخت تر می‌کند و آن اینکه افراد مصرف‌کننده تریاک به کرونا مبتلا نمی‌شوند!

    اول اینکه انتشار و دامن زدن به چنین شایعاتی  و ایجاد جوی ملتهب در جامعه تنها از سوی افرادی مورد پذیرش قرار می‌گیرد که به دنبال بهانه‌ای برای توجیه مصرف تریاک هستند. این افراد باید بدانند هر نوع ماده مخدری مانند تریاک عامل ایجاد انواع سرطان‌ها، بیماری‌های مزمن و التهابی ریه و بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود، و بر اساس مطالعات و تجربیات جهانی افرادی که به شدت در معرض خطر ویروس کرونا قرار دارند، مبتلایان به بیماری‌های سخت و زمینه‌ای هستند. در این میان مصرف تریاک به مرور تغییراتی در ریه فرد مصرف کننده به وجود می‌آورد که فرد را مستعد ابتلاء به هر نوع بیماری عفونی و ویروسی می‌کند. به همین دلیل است که بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی افراد سیگاری و مصرف کننده مواد اولین گروه در معرض خطر بالای ابتلای به کرونا اعلام شده‌اند.

    دوم اینکه، افراد مصرف کننده مواد به ویژه سیگار و تریاک به دلیل خشک شدن مخاط سرفه‌های بیشتری دارند که ممکن است حتی در صورت ابتلا به ویروس کرونا، سرفه‌های خود را تابع روال عادی بدن خود بدانند و بنابراین به پزشک مراجعه نکنند و بیماری در بدن آنها پیشرفت کند. حتی یکی از مهمترین موضوعاتی که امروز در حوزه مبارزه با کرونا برای معتادان وجود دارد، استفاد از ابزارهای مشترک در مصرف مواد است که امکان ابتلا در آنها را چند برابر کرده است. به گونه‌ای که ممکن است آنها ابتلا به ویروس کرونا باشند و در نتیجه مصرف ابزارهای مشترک مصرف مواد  و حتی سیگار مشترک امکان زنجیره شیوع آن را چند برابر کرده و در نتیجه حتی با وجود بیماری در آنها و در مواردی مرگ به ویژه برای معتادان متجاهر امری طبیعی و نه در نتیجه ابتلا به کرونا تلقی شود.

  • اعتبارات استانی کفاف حوزه مبارزه با مواد مخدر را نمی دهد

    ایسنا/خراسان شمالی معاون سیاسی و امنیتی استاندار خراسان شمالی گفت: اعتبارات استانی کفاف حوزه مبارزه با مواد مخدر را نمی دهد.

    ولی الله حیاتی در مراسم تودیع و معارفه دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر خراسان شمالی گفت: ما نیازمند اعتبارات ملی در حوزه مبارزه با مواد مخدر هستیم.

    وی با اشاره به اینکه طرح جامع مدیریت و ساماندهی معتادان متجاهر در شورای مبارزه با مواد مخدراستان مصوب شده است، افزود: این سند نقشه راهی برای ساماندهی این معتادان و مبارزه با مواد مخدر در استان شده است.

    حیاتی ادامه داد: اولویت کوتاه مدت حوزه مبارزه با مواد مخدر در استان ساماندهی و مدیریت معتادان متجاهر است و در این راستا اقدامات خوبی انجام شده است.

    وی اظهارکرد: در ابلاغیه ای که ستاد مبارزه با مواد مخدر برای استان ارسال کرده است باید امسال ۶۰ درصد از  معتادان را ساماندهی کنیم که در این راستا مراکز ماده ۱۶تقویت شده اند.

    معاون استاندار خراسان شمالی تصریح کرد: اجرای طرح یاری گران زندگی در محیط های اولویت دار از جمله مدارس، فضاهای کارگری، حواشی شهر و … از برنامه های بلند مدت حوزه مبارزه با مواد مخدر در استان است.

    به گزارش ایسنا در این مراسم از زحمات دکتر احمد ریواده تقدیر و تشکر و آیتی به عنوان سرپرست دبیرخانه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر خراسان شمالی معرفی شد.

    منبع

  • کشف ۱۷ تن انواع مواد مخدر و روان‌گردان در کشور

    معاون مقابله با عرضه و امور بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر، از کشف بیش از ۱۷ تن انواع مواد مخدر و روان‌گردان در کشور از ابتدای سال‌جاری تاکنون خبر داد.

    ناصر اصلانی، اظهار کرد: مجموع کشفیات این مدت ۱۷۱۰۰ کیلوگرم است که نسبت به مدت مشابه سال ۹۷ که ۱۳۳۹۷ کیلوگرم بوده است، ۲۷.۶ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

    وی بیان کرد: بیشترین حجم مواد مکشوفه مربوط به تریاک به میزان ۱۳۳۲۹ کیلوگرم بوده است که ۷۸ درصد مجموع کشفیات را شامل می‌شود.

    اصلانی ادامه داد: همچنین از این میزان، ۱۷۴۶ کیلوگرم حشیش، ۶۱۱ کیلوگرم هروئین، ۳۱۹ کیلوگرم شیشه، ۳۳۶ کیلوگرم مرفین، ۱۳۵۰۴ عدد قرص روان‌گردان، دو هزار لیتر مواد پیش‌ساز و ۷۵۸ کیلوگرم سایر مواد کشف و ضبط شده است.

    وی با بیان اینکه این میزان از کشفیات طی ۲۴۰۵ فقره عملیات صورت گرفته است، گفت: سرانه کشفیات مواد مخدر در این دوره ۷.۱۱ کیلوگرم به ازای هر عملیات بوده است.

    اصلانی اظهار کرد: در مدت مورد بررسی مجموعاً ۲۳۱۸۳ متهم در ارتباط با جرایم مواد مخدر و خصوصاً طی طرح‌های جمع‌آوری و ساماندهی معتادان متجاهر

    در سطح کشور دستگیر شده‌اند که از این تعداد ۴۵۱ نفر به اتهام قاچاق مواد مخدر و روان‌گردان، ۴۹۳۰ نفر خرده‌فروش و توزیع‌کننده مواد و ۱۷۵۶۵ نفر معتاد متجاهر دستگیر شده‌اند و ۵۳۸ نفر نیز طی سایر عملیات‌های مرتبط با موضوع مواد مخدر دستگیر شده‌اند.

    معاون مقابله با عرضه ستاد افزود: از ۱۳۵۰۴ عدد قرص‌های روان‌گردان مکشوفه در این مقطع، بیشترین تعداد با ۶۹۴۳ عدد مربوط به استان گلستان است که نشان دهنده ۵۱.۴ درصد مجموع کشفیات قرص‌های روان‌گردان در مدت مزبور است.

    اصلانی با بیان اینکه بالغ بر ۶۸.۷ درصد کشفیات این دوره زمانی مربوط به هفت استان کشور می‌باشد، اظهار داشت: بیشترین حجم کشفیات با ۲۱۰۰ کیلوگرم مربوط به استان کرمان است که معادل ۱۲.۳ درصد کشفیات کشور می‌باشد و تهران با ۱۸۹۲ کیلوگرم، اصفهان با ۱۸۲۱ کیلوگرم، فارس با ۱۷۴۲ کیلوگرم، سیستان و بلوچستان با ۱۵۷۰ کیلوگرم، خراسان جنوبی با ۱۴۴۲ کیلوگرم و هرمزگان با ۱۱۷۴ کیلوگرم به ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

    معاون مقابله با عرضه ستاد افزود: سهم کشفیات ۵ استان اولویت دار حوزه مقابله یعنی سیستان و بلوچستان، کرمان، هرمزگان، بوشهر و خراسان جنوبی از کشفیات کشور در مدت یاد شده ۴۰.۹ درصد است.

    اصلانی اظهار داشت: طی این مدت، ۲۷۷ دستگاه خودرو، ۲۹ دستگاه موتورسیکلت، ۳ قبضه سلاح و ۳۹ دستگاه موبایل توقیف شد.

    منبع