Cudras

Tag: مواد روان‌گردان جدید

  • اقتصاد مخدری و تامین مالی تروریسم در ترکیه

    در  فصل هفتم گزارش مخدری دولت ترکیه در سال 2021، به مسئله نارکوتروریسم پرداخته شده است. در این فصل علاوه بر مسئله استفاده گروه‌های تروریستی از تجارت غیرفانونی مواد مخدر برای تامین مالی فعالیت‌های تروریستی، به اقدامات گروه‌های تروریستی همچون «پ ی د»، «ک سی ک» و «پ ک ک» پرداخته شده است. در ادامه این گزارش سعی خواهیم کرد تا نگاهی به بخش اول فصل هفتم گزارش مخدری دولت ترکیه در سال گذشته میلادی داشته باشیم تا شناختی به موضوع تامین تروریسم از طریق غیرقانونی گروه‌‎های تروریستی همسایه غربی ایران داشته باشیم.

    تجارت غیر قانونی مواد مخدری منبع مالی مهم برای انواع سازمان‌های جنابتکار است. با توجه به این موضوع که این مسئله در مناطق و بازارهای مناطق مختلف جهان دنبال شده و به طور مخفیانه توسط سندیکاهای جنایی به عنوان یک فعالیت بین‌المللی هماهنگ می‌گردد، تخمین چرخه مالی قاچاق مواد مخدر امری دشوار است. با این حال براساس گزارش جرائم فراملی و جهان در حال توسعه[1] در سال 2017، بازار خرد کانابیس، کوکائین، اوپیوئیت‌ها و مواد آمفتامین در سال 2014 بین 426 تا 652 میلیارد دلار برآورد شده است. براساس این گزارش سهم بازار هر یک از مواد نام برده عبارت‌اند از؛ کانابیس بین 183 تا 287 میلیارد دلار، کوکائین 94 تا 143 میلیارد دلار، اوپیوئیت‌ها 75 تا 132 میلیارد دلار و «ای تی اس» بین 74 تا 90 میلیارد دلار ارزیابی شده است.

    بر اساس گزارش اروپایی سال 2019 در مورد بازار مواد، حداقل گردش مالی بازار خرد مواد مخدر اروپا در سال 2017، 30 میلیارد یورو بوده است. در این بازار سهم کانابیس 39 درصد، کوکائین 31 درصد، هروئین 25 درصد و انواع آمفتامین‌ها 5 درصد بوده است. این تخمین دوره بین سالهای 2014 الی 2017 را در بر می‌گیرد و ارزش بازار روان گردان‌های جدید (کانابینوئیدهای مصنوعی، کاتینون مصنوعی و …) که امروزه بدل به یک تهدید جهانی شده است، شامل نمی‌شود.

    ارزیابی معطوف به گذشته آن بدون در نظر گرفتن روان گردان‌های جدید نتیجه‌گیری کمی در خصوص ارزش فعلی بازار مواد مخدر را غیر ممکن می‌کند، اما این تلقی را ایجاد می‌کند که احتمالا این آمار افزایش یافته است. بازاری با چنین گردش مالی طبیعتا در مرکز توجه سازمان‌های جنایی قرار دارد. به عنوان مثال، براساس ارزیابی تهدید جرائم سازمان یافته و جدی اتحادیه اروپا در سال 2017، 5000 سازمان جنایی در اروپا وجود دارد که یک سوم آنها مستقیما با تجارت مواد مخدر ارتباط دارند. این وضعیت امروز تشدید شده است. براساس ارزیابی تهدید سازمان‌های جنایی در اتحادیه اروپا در سل 2021، 38 درصد شبکه‌های جنایی با قاچاق مواد مخدر ارتباط دارند.  برهمین اساس لازم است تا نقش این سازمان‌های جنایی در قاچاق مواد مخدر مورد توجه قرار بگیرد. در فرآیند قاچاق مواد مخدر که شامل مراحل تولید، قاچاق و فروش مواد است، این گروه‌ها می‌توانند در هر مرحله نقش متفاوتی بر عهده بگیرند و همچنین می‌توانند در تمام مراحل آن حضوری فعال داشته باشند. به عبارت دیگر ممکن است با سازمان‌های مواجه شویم که در یک یا چند مرحله از فرآیند قاچاق مواد تخصص داشته باشند. در عین حالی این گروه‌های می‌توانند در عرصه ملی و بین‌المللی با یکدیگر رقابت یا همکاری کنند.

    [1] Transnational Crimes and Developing World Report

  • دارک نت و قاچاق مواد در دوره کرونا

    بر اساس گزارش جهانی مواد سال 2021 دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل متحد، در بستر اینترنت و به ویژه دارک نت به طور چشم‌گیری فروش و تبلیغات انواع مواد غیرقانونی، مواد پیش‌ساز و روان‌گردان‌های جدید همزمان با پاندمی کووید 19 افزایش یافته است.

    همه‌گیری کووید-19 و محدویت‌های ایجاد شده متعاقب آن برای جلوگیری از شیوع ویروس، دسترسی افراد مصرف کننده مواد مخدر را محدود کرده است. حتی این محدودیت‌ها تا حدی درمان اختلالات مصرف مواد مخدر و پیشگیری از پیامدهای منفی وارده بر حوزه سلامتی و درمان بیماری‌های وابسته بدان مانند ایدز و هپاتیت را مختل کرده است. همچنین در این دوره محدویت‌های ترددی منجر به افزایش تحویل انواع مواد به درب منازل شده است؛ این امر در کشورهایی مانند الجزایر، ایرلند، مالزی، اسپانیا، انگلستان و کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب دیده شده است. توزیع کنندگان مواد با استفاده از این موقعیت که در تردد وسایل حمل مواد غذایی و خوراکی مشکلی وجود ندارد در پوشش این امکان مواد را به درب منازل مشتریان خود رسانده‌اند. به عنوان مثال در برخی از کشورهای آمریکای لاتین، توزیع کنندگان مواد مخدر در قالب پیک‌های تحویل غذا یا رانندگان آمبولانس مواد را توزیع می‌کنند.

    همچنین در دوران پاندمی کرونا نیز روش‌های جدید انتقال مواد نیز پدیدار شده است؛ به عنوان مثال در جنوب شرقی آسیا و آسیای مرکزی استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین برای حمل مواد و مخفی کردن مواد در محموله‌های حمل میوه و سبزیجات افزایش یافته است. از زمان شروع پاندمی در هلند افزایش 59 درصدی کشفیات مواد مخدر در کامیون‌ها و وسایل حمل داروهای درمان کووید 19 دیده شده است، چرا که قاچاقچیان می‌توانند امیدوار باشند در چارچوب این پوشش‌ها ماموران گمرکی بازرسی‌های دقیقی از این دست از کالا نداشته باشند.

    در برخی از کشورها مانند لتونی، تایلند، فیلیپین، قرقیزستان و نیجریه افزایش استفاده از خدمات پستی برای محموله‌های کوچک و بزرگ نیز گزارش شده است. در اروپا موارد بالای کشفیات مواد مخدر از طریق محموله‌های پستی، زمینی و در مقابل کاهش کشفیات هوایی مواد مخدر گزارش شده است.

    همه‌گیری کووید-19 با تغییر الگوهای رفتاری خریداران به سمت تجارت الکتریکی و ایجاد تغییر در خرید اینترنتی حرکت کرده است. مصادیق نشان از آن دارند که این روند نه تنها بر کالاهای مجاز بلکه بر خرید داروهای کنترل شده نیز نوآوری‌هایی در زمینه عرضه جهانی داروها ایجاد کرده است. در بستر اینترنت به طور فزاینده‌ای راهی برای تبلیغات و فروش انواع مواد غیرقانونی، مواد پیش‌ساز و مواد روانگردان جدید ایجاد شده است.

    تجزیه و تحلیل گزارشات مربوط به خریداران در بستر دارک نت‌ها، نشان از افزایش استفاده از این بستر به ویژه خرید از بازارهای کوچک دارد. به عنوان مثال مصرف کنندگان کانابیس از 14000 نفر در ژانویه 2020 به 18000 نفر در مارچ 2020 رسیده‌اند. هرچند انتظارات بر این بود که با اقدامات فاصله‌گذاری اجتماعی فروش مواد مخدر و کانابیس کاهش یابد اما دیده شده افرادی که کانابیس را برای استفاده شخصی مصرف می‌کرده‌اند، فعالیت خود را در دارک نت افزایش داده‌اند.

    تا پیش از پاندمی کرونا ویروس، رشدی قابل توجه در فروش انواع مختلف مواد مخدر در بازارهای سیاه اینترنتی اتفاق افتاده است. این افزایش به دنبال گسترش دسترسی‌های اینترنتی، تحولات تکنولوژیکی و افزونی پیچیدگی‌های رسانه‌ای تشدید شده است. فروش اینترنتی مواد مخدر به ویژه در مرحله خرده فروشی به صورت گسترده مطرح است. این وضعیت نه تنها خطر و تهدیدی برای نیروهای مقابله‌ای به حساب می‌آید بلکه سیستم بین‌المللی کنترل مواد مخدر سازمان ملل متحد و ساختارهای قانونی را نیز تهدید می‌کند به نحوی که موجب ایجاد وقفه و مناع جدی در انجام عملیات توسط سازمان‌های عمل کننده می‏گردد.

    برای فروشندگان و خریدارانی که از این روش و ابزار پیچیده استفاده می‌کنند، هر روز محیط استفاده امن تر و مناسب تر از قبل گردیده و امنیت آن بیش از پیش تامین می‌گردد به نحویکه آنها در انجام معاملات خود هر روز بیش از روز دیگر احساس ایمنی می‌نمایند. این موضوع در مورد کاهش خطرات مربوط به اعمال زور، خشونت، دستگیری و موارد دیگر مطرح است. در واقع نه فروشنده و نه خریدار در معرض این تهدیدات در هنگام معامله نیستند. هر چند که اقدامات نیروهای مقابله‌ای در برخورد با این سایت‌های اینترنتی از طریق کنترل محیطی، هک کردن و دیگر شکل‌های ردیابی و رهگیری ممکن است در مورد یک سایت مشخص موفقیت‌آمیز باشد اما باید این نکته را نیز مد نظر قرار داد که این اقدامات موجب ایجاد سایت‌های مشابه و تعدد و تنوع آنها در تعداد و عملکرد گردیده و انگیزه را برای یافتن راه‌های بیشتر و بهتر ابتکاری در بین فروشندگان مواد تشدید می‌نماید.

  • افزایش مرگ و میر ناشی از مصرف مواد در بریتانیا

    گزارش های سازمان ملل متحد نشان می دهد شمار مرگ و میر ناشی از مصرف مواد در دو منطقه انگلستان و ولز در طول 20 سال گذشته افزایش شدیدی داشته است. در این مدت مرگ ها در انگلستان و ولز بیش از سه برابر شده است. علت اصلی این افزایش را باید در افزایش کشندگی هروئین و مورفین جستجو کرد.

     

    انگلستان و ولز
    افزایش مرگ و میر ناشی از مواد در انگلستان و ولز

  • سیالیت بازار مواد روانگردان جدید

    بازارهای مواد در حال پیچیده‌تر شدن هستند. مواد گیاه‌پایه ازجمله کانابیس، کوکائین و هروئین امروزه منشأ تولید صدها ماده مصنوعی هستند که در نظام کنترل بین‌المللی هنوز ثبت‌نشده است. همچنین در مصرف غیر درمانی مواد دارویی نیز شاهد افزایش سریع هستیم. تقریباً ۵۰۰ ماده روان‌گردان جدید[1] در سطح بازارهای ملی دولت‌های عضو سازمان ملل پیدا می‌شود که بیشتر آن‌ها را محرک‌ها (گیرنده آگونیست‌های کانابیوئید مصنوعی) و درصد کمتری را اوپیوئیدها تشکیل می‌دهند. باوجوداینکه شمار کلی مواد روان‌گردان جدید تقریباً ثابت مانده، اما نسبت مواد تشکیل‌دهنده آن‌ها تغییر کرده است. درحالی‌که مواد روان‌گردان جدید اوپیوئیدی در سال ۲۰۱۴، تنها ۲ درصد از کل این دسته بوده‌اند، این میزان در سال ۲۰۱۸ به ۹ درصد رسیده است.

    این دسته عمدتاً شامل مواد مشابه فنتانیل هستند که مصرف آن به‌ویژه در شمال آمریکا مرگ‌های ناشی از بیش‌مصرفی را افزایش داده است. در شمال آمریکا فتانیل‌ها به‌عنوان افزودنی‌های تقلبی و پرکننده به هروئین و دیگر مواد (مانند کوکائین و مت آمفتامین) و یا تولید اوپیوئیدهای دارویی جعلی به کار گرفته می‌شود. برخی مدارک گواه آن است که در اروپا مواد روان‌گردان جدید محرک نیز از طریق تزریق مصرف می‌شود: بررسی بقایای سرنگ‌های دور انداخته‌شده در ۶ کشور اروپایی نشان می‌دهد که مواد روان‌گردان جدید مصنوعی از این طریق مصرف‌شده‌اند.

     

     

    [1]. New Psychoactive Substance

     

  • روانگردان های جدید

    تجارت مواد مختلف محرک و مخدر یکی از سودآورترین فعالیت‌های اقتصادی (هرچند غیرقانونی) در جهان به حساب می‌آید. سود قابل توجه این تجارت به اندازه‌ایست که قاچاقچیان مواد همواره خود را برای رویارویی با برخوردهای قانونی و ظرفیت‌های تکنولوژی وفق می‌دهند. در مقابل نیز یکی از راه‌های اصلی مقابله با تولید و مصرف مواد مذکور غیرقانونی اعلام کردن آن است؛ اما قاچاقچیان و کارتل‌های مخدری برای دور زدن قوانین محدود کننده در ۳۰ سال گذشته عمدتاً به تغییر ترکیب شیمیایی مواد روی آورده اند، به طوری که با چنین تغییری ماده‌ای جدید اما با خاصیت قبلی حاصل گردد و در بازار مصرف به راحتی جایگزین ماده قبلی شود که احیاناً در فهرست مواد غیرقانونی قرار گرفته است.

    در نتیجه این اقدام مواد جدیدی تولید می‌شود که از آن به NPS[۱] (مواد روانگردان جدید) یا مواد طراحی شده[۲] یاد می‌شود. البته گفتنی است اصطلاح ان.پی.اس توسط اتحادیه اروپا تدوین شده و در کشورهای اروپایی به‌کار برده می‌شود و اصولاً ان.پی.اس ها پدیده ای اروپایی هستند.

    به عنوان نمونه می‌توان با دستکاری در ترکیب شیمیایی موادی همچون مت‌آمفتامین و اکستازی از طریق کم کردن یک عامل اکسیژن یا هیدروژن به فرمول جدیدی دست‌ یافت که از یکسو شبیه ترکیب قبلی نیست و لذا در شمر مواد غیرقانونی قرار نمی‌گیرد و اما از سوی دیگر مصرف آن پیامدهای مصرف ماده‌ای را دارد که از روی آن طراحی شده است.

    این مواد که در بازار با عنوان «سرخوشی قانونی» نیز به فروش می‌رسند به سرعت غیرقابل تصوری تکثیر می‌شوند، سلامت عمومی را در معرض خطری جدی قرار می‌دهند و سیاست مخدری رسمی کشورها را به چالش می‌کشند. متأسفانه اغلب درباره آسیب‌هایی که این مواد برای سلامت افراد و نیز اجتماع در پی می‌آورند اطلاعات اندکی وجود دارد. گفتنی است این مواد چالش‌هایی جدی بر سر مسیر پیشگیری از اعتیاد و درمان آن هستند که برای مقابله با آن‌ها نیازمند آگاهی‌بخشی و انتشار اطلاعات جامع‌تری هستیم.

    دفتر مبارزه با جرم و مواد سازمان ملل متحد در تعریف NPS می‌نویسد: اصطلاح «مواد روان‌گردان جدید» به موادی اطلاق می‌شود که چه به صورت خالص و چه با تغییر مورد سوء مصرف قرار می‌گیرند و در کنوانسیون مقابله با مواد مخدر ۱۹۶۱ و کنوانسیون مواد روان‌گردان سال ۱۹۷۱ به آن‌ها اشاره‌ای نشده است، اما آثار سوء زیادی برای سلامت عموم در پی دارند. البته گفتنی است منظور از کلمه «جدید» لزوماً به معنای کشف یا ساختن مواد به کلی جدید نیست، بلکه برخی از ان.پی.اس ها ۴۰ سال پیش برای اولین بار تولید شده‌اند، اما برخی از ان.پی.اس ها نیز در سال‌های اخیر وارد بازار شده اند.

    نقشه ۱) تعداد ان.پی.اس‌های گزارش شده در کشورهای مختلف جهان

     

     

    مخاطرات ان.پی.اس‌ها

    مصرف ان.پی.اس ها عمدتاً اثرات منفی بر سلامت افراد دارد. عمدتاً اثرات جانبی ان.پی.اس ها نیز طیف وسیعی را شامل می‌شود که عبارتست از تشنج تا اضطراب، پرخاشگری، روان‌پریشی حاد و وابستگی شدید.  مصرف کنندگان ان.پی.اس ها به کرات دچار مسمومیت و ناچار از بستری شدن در بیمارستان‌ها می‌شوند. همانطور که گفته شد اطلاعات موثق زیادی درباره اثرات سمی و سرطان‌‎زایی در دسترس نیست. همچنین درباره میزان خلوص و ترکیب ساختاری مواد تشکیل دهنده ان.پی.اس‌ها که مصرف‌کنندگان را در معرض خطرات زیادی قرار می‌دهد وجود ندارد.

     

    نحوه تولید ان.پی.اس ها

    مثلاً متیل فنیدیت (ریتالین ) را با اضافه کردن یک عامل اتیل به آن به صورت ماده مخدر اتیل فنیدیت Ethylphenidate ساخته و با نام Ching  به فروش می رسانند ویا انواع مواد مخدر کانابیس صنعتی را که فرمول آنها هیچ شباهتی به ماده مخدر ماریجوانا و حشیش (THC) ندارد را با نام مخدر اسپایس K2  که دارای  قدرتی حدود ۲۰۰ تا ۸۰۰ برابر قوی‌تر از ماری‌جوانا  است  را با نام ادویه در اینترنت و یا در فروشگاه‌ها به فروش می رسانند. مفدرون (۴MM) نیز از همین دسته  مواد مخدر طراح است که فرمول ساختمانی آن با دستکاری فرمول مت‌آمفتامین و کاتینون ساخته شده است و تا چندی قبل مفدرون در انگلستان به آزادی و به‌طور قانونی به فروش می رفت.

    نبود قوانین جدید در رابطه با مواد مخدر طراحی شده باعث شده است کشورهای اروپایی و آمریکا در برابر هجوم این مواد به کشورشان دارای خلأ قانونی  و فاقد قوانین لازم بوده که این امر باعث رواج هر چه بیشتر این مواد مخدر روانگردان جدید در کشورهای غربی شده است. مخدر ابر نهم cloud 9 و مخدر نمک حمام Cloud Nine Drug Causes. بدین ترتیب است که ان.پی.اس ها به سرعت تکثیر می‌شوند و لذا از ۱۶۶ مورد در سال ۲۰۰۹ به ۸۰۳ مورد در سال ۲۰۱۹ بالغ شده که برابر با رشدی ۸۰۰ درصدی است. در این میان مصرف ۶ نوع ماده روانگردان جدید در کشورمان بیش از سایر NPS ها گزارش شده که این ۶ مورد عبارتند از دستمال، قرص‌های اکستازی، کمیکال، ال.اس.دی و نمک حمام. همچنین همه ان.پی.اس های موجود در ایران در فهرست سازمان ملل وجود دارد.

    پی‌نوشت‌ها

    [۱] . New Psychoactive Substances

    [۲] . Designer Drugs

  • گستردگی و پیچیدگی بازار مواد در سال ۲۰۲۰

    الگوهای رشد جمعیت تا اندازه‌ای می‌توانند گسترش بازار مصرف مواد در سراسر جهان را توضیح دهند، هم از منظر تعداد کلی مصرف کنندگان و هم نسبت جمعیت مصرف کنندگان در جهان. در سال ۲۰۰۹ مصرف کنندگان ۲۱۰میلیون نفر  برآورد شده که ۴٫۸ درصد از جمعیت کل جهان (دارای سنین ۱۵ – ۶۴ سال) را تشکیل می‌داد، این رقم در مقایسه با ۲۶۹ میلیون مصرف کننده در سال ۲۰۱۸ برابر با ۵٫۳ درصد از جمعیت کل جهان است.

    در دو دهه گذشته مصرف مواد با سرعت بیشتری در کشورهای درحال توسعه نسبت به کشورهای توسعه یافته افزایش یافته است. این امر تا حدی ناشی از رشد جمعیت در این دوره بوده (در این مقطع زمانی رشد جمعیت در کشورهای توسعه یافته ۷ درصد و ۲۸ درصد در کشورهای در حال توسعه) و همچنین رشد سریع جمعیت جوان در کشورهای در حال توسعه. نوجوانان و بزرگسالان جوان بیشترین سهم مصرف را در داشته است. درحالیکه رشد قشر جوان بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۸،  در کشورهای درحال توسعه ۱۶ درصد بوده این میزان در مدت مشابه برای کشورهای توسعه یافته ۱۰ درصد بوده است.

    در بازار مواد امروز و آینده شهرنشینی نیز یک نیرو محرکه به حساب می‌آید. هم در کشورهای در حال توسعه و هم در کشورهای توسعه یافته، مصرف مواد در مناطق شهری از روستاها بیشتر است. حرکت انبوه مردم مردم از روستاها به شهرستان و شهرها (بیش از نیمی از جمعیت جهان امروز در مناطق شهری زندگی می‌کنند، در حالی که این میزان در سال ۱۹۶۰، تنها ۳۴ درصد بود) تا حدی می‌توان افزایش کلی مصرف مواد را توضیح دهد.

    شهرنشینی می‌تواند یکی از مولفه‌های اساسی تحولات بازارهای آینده مواد، خاصه در کشورهای درحال توسعه باشد که روند شهرنشینی چشمگیرتر است. اگرچه افزایش مصرف موجب افزایش ثروت تولید شده می‌شود اما همواره این  فقیرترین اقشار هستند که بیشترین هزینه اختلال‌ها را در سراسر جهان می‌پردازند؛ مصرف مواد البته در کشورهای توسعه یافته فراگیرتر از کشورهای در حال توسعه است. مصرف موادی همچون کوکائین نیز بیشتر با اقشار غنی‌تر جهان رواج دارد. به همین ترتیب درون هریک از کشورها نیز مصرف مواد میان اقشار غنی‌تر رایج‌تر است. این درحالیست که شیوع اختلال‌های مصرف مواد میان جماعت‌های دارای شأن اجتماعی – اقتصادی ضعیف‌تر  بیشتر است. داده‌های به دست آمده از شمار اندکی از کشورها نشان از پیوند میان الگوهای مصرف مواد و اختلال‌ها با درآمد پایین دارد. البته چنین الگوهایی را کمتر میان بخش‌های غنی‌تر جامعه شاهدیم.

    از سوی دیگر موانع اقتصادی برآمده از بحران جهانی کووید – ۱۹ نیز خطرات بیشتری را متوجه اقشار آسیب‌پذیر، از جمله مصرف‌کنندگان مواد کرده است. مثلاً تحولات بازار کار، مانند افزایش بیکاری، که در گذشته با افزایش مصرف مواد همراه بوده است و همه‌گیری جهانی نیز ده‌ها میلیون تن از مشاغلشان جدا کرده است.

     

    تأثیر کووید – ۱۹ بر گسترش فزاینده بازار مصرف

    در نتیجه همه‌گیری جهانی کووید – ۱۹ کشاورزان بیشتری ممکن است به افزایش یا شروع کشت محصولات غیرقانونی رو بیاورند، هم در نتیجه اینکه مقامات دولتی توانایی کمتری برای اعمال حاکمیت بر آنها خواهند داشت و هم به دلیل افزایش چشمگیر فعالیت‌های غیرقانونی در جریان بحران اقتصادی. کاهش ناشی از محدودیت‌های کرونایی در حمل و نقل هوایی و زمینی به افزایش استفاده از مسیرهای دریایی به انجامیده است (زیرا احتمال رهگیری آن کمتر است و امکان قاچاق مقادیر بیشتر نسبت به زمین و هوا وجود دارد). اخیراً گزارش‌های مبنی بر حمل مستقیم دریایی کوکائین از آمریکای جنوبی به اروپا وصول شده است.

     

    افزایش پیچیدگی‌ها

    درحالیکه ظهور مواد ناموجود در قوانین بین‌المللی تقریباً ثابت مانده، اوپیوئیدهای جدید دارای خطرات بالقوه در حال افزایش است. بازارهای مواد در حال پیچیده‌تر شدن هستند. مواد گیاه‌پایه از جمله کانابیس، کوکائین و هروئین امروزه منشأ تولید صدها ماده مصنوعی هستند که در نظام کنترل بین‌المللی هنوز ثبت نشده است. همچنین در مصرف غیر درمانی مواد دارویی نیز شاهد افزایش سریع هستیم. تقریباً ۵۰۰ NPS در سطح بازارهای ملی دولت‌های عضو سازمان ملل پیدا می‌شود که بیشتر آنها را محرک‌ها (گیرنده آگونیست‌های کانابیوئید مصنوعی) و درصد کمتری را اوپیوئیدها تشکیل می‌دهند. با وجود اینکه شمار کلی NPS ها تقریبا ثابت مانده، اما نسبت مواد تشکیل دهنده آنها تغییر کرده است. در حالیکه NPS های اوپیوئیدی در سال ۲۰۱۴، تنها ۲ درصد از کل این دسته بوده اند، این میزان در سال ۲۰۱۸ به ۹ درصد رسیده است. این دسته عمدتاً شامل مواد مشابه فنتانیل هستند که مصرف آن به ویژه در شمال آمریکا مرگ‌های ناشی از بیش مصرفی را افزایش داده است. در شمال آمریکا فتانیل‌ها به عنوان افزودنی‌های تقلبی و پُر کننده به هروئین و دیگر مواد (مانند کوکائین و مت آمفتامین) و یا تولید اوپیوئیدهای دارویی جعلی به کار گرفته می‌شود. برخی مدارک گواه آن است که در اروپا NPS های محرک نیز از طریق ترزیق مصرف می‌شود: بررسی بقایای سرنگ‌های دورانداخته شده در ۶ کشور اروپایی نشان می‌دهد که NPS های مصنوعی از این طریق مصرف شده اند.

    ممکن است مصرف مواد روانگردان جدید میان برخی اقشار آسیب‌پذیر نهادینه شود. معمولاً NPS ها در صورتی تبدیل به یک بازار قابل توجه می‌شوند که چندین گونه از آنها در منطقه‌ای عرضه و شایع شود. با این حال شواهد به دست آمده از کشورهای اروپایی نشان می‌دهد کانابیوئیدهای مصنوعی در میان حاشیه‌ نشینان، از جمله بی‌خانمانان و زندانیان به معضل بزرگی مبدل شده است. در ۲۲ کشور اروپایی مصرف NPS در زندان‌ها گزارش شده و چالش عمده آنها کانابیوئیدهای مصنوعی است.

     

    شکل ۱) عوامل گسترش و افزایش پیچیدگی بازارهای جهانی مواد
    بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است

  • معرفی انواع مواد و عملکرد مراکز مقابله ای با اعتیاد(دوشنبه۲ تیر)

    یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کشورهای درگیر با مواد مخدر و اعتیاد تغییراتی است که در الگوی مصرف میان دسته‌ای از مصرف‌کنندگان پدیدار می‌شود. ظهور مواد جدید، افزایش قیمت تمام شده مواد رایج (به دلایل مختلف)، مسدود شدن مسیرهای رایج ترانزیت و قاچاق، کشف پیش‌سازهای جدید و تغییر در فرمول شیمیایی مواد از جمله عوامل تغییر در الگوی مصرف مواد است. در سال‌های اخیر این روند، در کشورمان حرکت به سوی مصرف مواد صنعتی و کاهش یافتن میزان مصرف مواد سنتی است(اگرچه تریاک به عنوان یک ماده سنتی همچنان در ایران رایج ترین ماده مخدر است). موضوع مهم دیگر در زمینه درمان معتادان، کارنامه مراکز درمانی و کمپ‌هاست؛ باوجود اهمیت و لزوم تداوم فعالیت مراکز ترک اعتیاد، اما درصد بالای بازگشت معتادان و یا عود اعتیاد در ایران موضوعی است که نشان می‌دهد، فعالیت این مراکز باید مورد بازبینی و بهینه‌سازی قرار گیرد.

     

    مطلب روز (دوشنبه ۲ تیر)
    مقدمه

    یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کشورهای درگیر با مواد مخدر و اعتیاد تغییراتی است که در الگوی مصرف میان دسته‌ای از مصرف‌کنندگان پدیدار می‌شود. ظهور مواد جدید، افزایش قیمت تمام شده مواد رایج (به دلایل مختلف)، مسدود شدن مسیرهای رایج ترانزیت و قاچاق، کشف پیش‌سازهای جدید و تغییر در فرمول شیمیایی مواد از جمله عوامل تغییر در الگوی مصرف مواد است. در سال‌های اخیر این روند، در کشورمان حرکت به سوی مصرف مواد صنعتی و کاهش یافتن میزان مصرف مواد سنتی است(اگرچه تریاک به عنوان یک ماده سنتی همچنان در ایران رایج ترین ماده مخدر است). موضوع مهم دیگر در زمینه درمان معتادان، کارنامه مراکز درمانی و کمپ‌هاست؛ باوجود اهمیت و لزوم تداوم فعالیت مراکز ترک اعتیاد، اما درصد بالای بازگشت معتادان و یا عود اعتیاد در ایران موضوعی است که نشان می‌دهد فعالیت این مراکز باید مورد بازبینی و اصلاح قرار گرفته و بهینه‌سازی شود.

    پدیده مواد مخدر، محرک و روانگردان یکی از مهم‌ترین تهدیدهاتی است که امروز سلامت روانی و فیزیکی شهروندان کشورهای مختلف جهان را تحت الشعاع خود قرار می‌دهد. با توجه به اقلیم، سبک زندگی و فرهنگ‌های متفاوت در مناطق مختلف، کانون‌های کشت، تولید و قاچاق جهان در هر منطقه ماده خاصی را که بازار بهتری دارد تولید و روانه بازار مصرف می‌کنند. برای مثال کشت خشخاش و تولید تریاک در افغانستان باعث شده بازار مصرف قابل توجهی در کشورهای پیرامونی آن شکل گیرد. همچنین با توجه به ذائقه غیر سنتی اروپاییان در این قاره عمدتاً موادی همچون هروئین، شیشه، گل وکوکائین و انواع روانگردان‌های جدید به مصرف می‌رسد. از سوی دیگر در آمریکای شمالی کانابیس و کوکائین در صدر جدول قرار دارد و انواع اوپیوئیدهای تجویزی نیز در جایگاه بعدی قرار می‌گیرد.

    در واقع در هر منطقه بسته به اینکه کدام یک از مواد قابلیت کشت دارد و از جذابیت بیشتری برای مصرف کنندگان برخوردار است، گروه‌های دست اندرکار به سوی همان ماده برای کشت و تولید حرکت می‌کنند. این تفاوت و چندگانگی باعث شده امروزه با چندین نوع ماده غیرقانونی متفاوت در جهان روبه‌رو باشیم.  در نتیجه این وضعیت شاهد آن هستیم که الگوهای مصرف در کشورها و مناطق مختلف جهان متفاوت است و سیاستگذاران این حوزه نیز برای پیشگیری و مقابله موثر با مواد باید از الگوهای مصرف در جهان و نیز منطقه خود آگاه باشند.

    از سوی دیگر باید دانست که جهان کشت و تولید و قاچاق انواع مواد، یکی از انطباق پذیرترین فعالیت‌های اقتصادی (اگرچه غیرقانونی) به شمار می‌آید؛ بدین معنی که همواره قوانین محدود کننده و مجازات‌گر از سوی دولت‌ها برای افزایش کنترل بر فعالیت‌های این حوزه به‌روز شده و افزایش می‌یابد. در واقع قانون‌گذاران کشورها هم مواد تولید شده جدید را مورد آزمایش قرار می‌دهند و آنها را به فهرست‌ مواد غیرقانونی و محدود می‌افزایند و هم فعالیت‌ اقتصادی گروه‌ها و شرکت‌های مختلف مورد بازرسی مقام‌های ضمانت اجرای قوانین در کشورهای مختلف قرار می‌گیرد تا از پولشویی و فعالیت‌های پنهانی جلوگیری شود. در نتیجه این روند همیشگی، کارتل‌ها و گروه‌های سازمان یافته تبهکاری و مخدری آمادگی لازم برای انطباق دادن خود با قوانین جدید را دارند. یکی از راهکارهای این گروه‌ها برای رویارویی با قوانین جدید، تغییر فرمول‌های شیمیایی مواد تولید شده و تغییر ساختار آنها برای دستیابی به موادی جدید است که قانون هنوز آنها را محدود نکرده، اما همان تأثیر پیشین را دارد. به طور عمده این وضعیت را در خصوص NPS ها یا مواد روانگردان جدید شاهد هستیم که فرآورده‌هایی کاملاً مصنوعی و آزمایشگاهی هستند. بدین ترتیب است که ان.پی.اس ها به سرعت تکثیر می‌شوند و لذا از ۱۶۶ مورد در سال ۲۰۰۹ به ۸۰۳ مورد در سال ۲۰۱۹ بالغ شده که برابر با رشدی ۸۰۰ درصدی است. در این میان مصرف ۶ نوع ماده روانگردان جدید در کشورمان بیش از سایر NPS ها گزارش شده که این ۶ مورد عبارتند از دستمال، قرص‌های اکستازی، کمیکال، ال.اس.دی و نمک حمام. همچنین همه ان.پی.اس های موجود در ایران در فهرست سازمان ملل وجود دارد.[۱]

    از این رو به نظر می‌رسد اطلاع‌رسانی درباره انواع مواد جدید برای تنویر افکار عمومی و آگاهی بخشی به جامعه امری ضروری است. البته نوع اطلاع‌رسانی باید به گونه‌ای باشد که عملکرد معکوس پیدا نکند و تبدیل به عاملی برای کنجکاوی نشود و افراد را به سمت مصرف آزمایشی سوق ندهد. برای جلوگیری از این مخاطره، لازم است در حین معرفی انواع مواد به جامعه و به‌ویژه دانش آموزان و نوجوانان، اطلاعات به اندازه کافی و نه در حدی که ذهن مخاطب بیش از آنکه اطلاعات جدیدی به دست بیاورد، دچار سوال‌های جدیدی شود، انتقال داده شود.

     

    تحولات الگوی مصرف در ایران

    الگوی مصرف انواع مواد از مهم‌ترین متغیر‌ها در زمینه سیاست‌گذاری مواد مخدر است. در واقع وقتی شیوع شناسی منقح و متقنی از مواد مختلف در هر کشور داشته باشیم می‌توانیم برای مقابله با اعتیاد در آن کشور سیاست‌گذاری مناسب‌تری انجام دهیم. در ایران به طور سنتی مخدر تریاک رایج‌ترین ماده مصرفی بوده است. این ماده برای سال‌های سال تنها ماده اعتیادآور مورد مصرف در ایران به حساب می‌آمده ولی در ۵۰ سال گذشته مواد جدیدی نیز به بازار مصرف در ایران افزوده شده رفته رفته از میزان مصرف تریاک کاسته شده است. با این وجود تریاک که طبق آخرین شیوع شناسی انجام شده در کشورمان در سال ۱۳۹۴ اندکی بیش از ۵۰ درصد مصرف کلی کشور را به خود اختصاص داده، همچنان در صدر جدول مصرف ایران قرار دارد. طبق این شیوع شناسی دومین ماده پر مصرف در کشورمان در حال حاضر گل است که نزدیک به ۱۲ درصد مصرف کنندگان را مشغول به خود کرده و ماده محرک شیشه نیز با ۹ درصد در جایگاه سوم قرار دارد. ۳۰ درصد باقی مانده میان سایر مواد دیگر نظیر کراک، هروئین، حشیش و اکستازی تقسیم می شود.

     

     

     

     

    نمودار ۱) مواد غالب مصرفی در ایران ۱۳۹۴[۲]

     

    با این وجود اگر به شیوع شناسی سال ۱۳۹۰ (یعنی تنها چهار سال قبل از آخرین شیوع شناسی انجام شده در کشور) نگاهی کنیم، تحول قابل توجهی را در الگوی مصرف ایرانیان درخواهیم یافت. در سال ۱۳۹۰ محرک گل که در سال ۱۳۹۴ به جایگاه دوم رسیده، هنوز بین ۵ ماده مصرفی نخست نیز نبوده است. در این سال تریاک با ۵۵ درصد در صدر جدول قرار دارد، اما شیشه با ۲۶ درصد در جایگاه دوم قرار دارد و ۱۵٫۹ درصد مصرف کنندگان نیز کراک مصرف می‌کرده‌اند. هروئین با ۹٫۸ درصد، حشیش با ۶٫۴ درصد و اکستازی با ۳٫۱ درصد به ترتیب در رده‌های چهارم تا ششم قرار داشته‌اند.

     

    نمودار ۲) مواد غالب مصرفی در ایران ۱۳۹۴[۳]

     

    تحولاتی که در الگوی مصرف میان مصرف کنندگان ایرانی رخ داده اولاً نشان دهنده ماهیت متغیر بازارهای مواد در کشورهای مختلف است و از سوی دیگر نیز حاکی از حرکت فزاینده به سوی مصرف مواد صنعتی تر و کاسته شدن از مصرف مواد سنتی است. دانستن این موضوع به سیاست‌گذاران کمک می‌کند ضمن آگاهی بخشی رابطه با موادی که در سال‌های اخیر رایج شده بخشی از جذابیت آنها که ناشی از آگاهی‌های کاذب و اخبار جعلی است را در جامعه از میان ببرند. برای نمونه بسیاری از کارتل‌های تولید و توزیع ماری‌جوانا یا همان ماده گل و کانابیس با استناد به ریشه گیاهی این ماده آن را غیراعتیادآور و صرفاً دارای پیامدهای مفید و موثر برای بدن معرفی کرده اند. سرعت بالای گسترش مصرف این ماده در ایران نیز نشان می‌دهد که فرضیات باطلی همچون گزاره مذکور از اهمیت بالایی در گسترش مصرف کانابیس تأثیر قابل توجهی برجا گذاشته است. افزون بر این پیمایش‌ها و نظرسنجی‌های انجام شده در کشور نیز نشان می‌دهد، بخش مهمی از مصرف کنندگان گل، اعتقاد دارند این ماده اعتیادآور نیست.

    همچنین سیاست‌گذاران با اطلاع از کاهش شتاب در افزایش مصرف شیشه و رشد قابل توجه مصرف گل روندهای اصلی بازار مصرف در کشور را مورد شناسایی قرار می‌دهند و می‌توانند پیش‌بینی کنند که گروه‌های مخدری برای تأمین نیاز این بازارها مجدد اقدام خواهند کرد و برای این هدف مسیرهای احتمالی و روش‌های انتقال کدام موارد خواهد بود

     

     الگوی ترانزیت مواد و پاندمی کروناویروس

    با همه‌گیری جهانی کروناویروس در جهان از اواخر سال ۲۰۱۹ میلادی، کلیه فعالیت‌های انسانی مختل شد و در نتیجه اختلال در فعالیت‌های روزمره، اجتماعی، ورزشی، اقتصادی و … جهان جرم و جنایت نیز تحت تأثیر قرار گرفت که در مقاله دیگری به صورت مبسوط به این موضوع خواهیم پرداخت. تعطیلی طولانی مدت فعالیت شرکت‌های هواپیمایی و حمل و نقل در طول همه‌گیری جهانی کروناویروس و بیماری کووید – ۱۹ بر فعالیت‌های مجرمانه نیز تأثیر مستقیم داشته است و گروه‌های تبهکاری فعال در زمینه قاچاق مواد مخدر را به صرافت تغییر روش‌های ترانزیت کالاهای خود انداخت. به طوری که برخی از قاچاقچیان اهل آمریکای لاتین با پیش بینی کند شدن روند تجارت جهانی به دلیل همه گیری کروناویروس به حمل و نقل دریایی روی آوردند. مقام‌های حوزه ضمانت اجرای قوانین اروپا در این راستا از افزایش چشمگیر محموله‌های کوکائین  کشف شده در بندر آنتروپ بلژیک  در خلال ماه های مارس و آوریل ۲۰۲۰ خبر داده اند. برای مثال در ماه آوریل یک محموله ۵ تنی بزرگ درون کانتینری حامل ماهی مخفی شده بود، کشف شد. چند هفته قبل‌تر نیز نیروهای پلیس پرو یک محموله کوکائین پنهان شده در کانتینری حامل ماسک‌های جراحی به مقصد چین را در بندر کایائو مصادره کرد.

    از سوی دیگر در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۰ حدود ۱۷٫۵ تن کوکائین به مقصد اروپا را از مبدأ آفریقای جنوبی در روتردام هلند مصادره کرد، در حالیکه در مدت مشابه سال گذشته میزان کشفیات بین ۴ تا ۶٫۶ تن در نوسان بود.

    در همین راستا «باب فن دن برگ»، عضو تیم برنامه کنترل کانتینر دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل تأکید می‌کند: «از زمانیکه تدابیر امنیتی اعمال شده در کشورهای آمریکای لاتین کاهش یافت و تجارت دریایی جهانی آسان تر شد، شاهد کاهش چشمگیری در کشفیات هستیم که نشان از افت محموله‌های دریایی مواد دارد.» وی می‌افزاید: «اکنون رساندن کوکائین به بندرها بسیار دشوارتر شده است، زیرا مرزها بسته شده، جاده‌ها نیز بسته شده و همه جا پلیس می بینید.»

    همچنین باوجود تعطیل شدن فعالیت های بسیاری از فرودگاه های بین المللی، تصاویر ماهواره ای حاکی از رفت و آمد زیاد هواپیماها به مقصد و از مبدأ گینه بیسائو هستند، این امر نشان می دهند نقش این کشور به عنوان قطب ترانزیت کوکائین ادامه دارد.

    تا هنگامی که محدودیت‌های کرونایی در کشورهای جهان وجود دارد، قاچاقچیان سعی در تغییر روش های قاچاق و استفاده از مسیرهای جایگزین خواهند کرد، اما به نظر می‌رسد این تغییرات موقتی باشد و با باز شدن مجدد شریان‌ها ارتباطی و مسیرهای زمینی و هوایی، دیگر بار این مسیرها مورد استفاده گروه‌‌های تبهکاری قرار بگیرد.

    تغییر روش‌ها و مسیرها باعث شده در کشورمان نیز قاچاقچیان رو به استفاده از مسیرهای دریایی بیاورند. کشف ۹۰۰ کیلوگرم انواع مواد در اواسط خرداد ماه ۹۹ در استان مرزی هرمزگان[۴] نشان می‌دهد، تغییر جهانی الگوهای ترانزیت بر کار قاچاقچیانی که بازار ایران را هدف گرفته اند نیز موثر واقع شده است.

    کارنامه مراکز درمانی در ایران

    ضلع دیگر معضل مصرف مواد، درمان معتادان است. نظام درمان معتادان می‌تواند مشکلات کشورها را در این زمینه به شدت کاهش دهد. با این حال بازگشت متقاضیان ترک اعتیاد به مصرف نیز یکی از رویدادهای رایج در جهان است. تعداد زیادی از افرادی که به مراکز درمانی و کمپ‌های ترک اعتیاد مراجعه می‌کنند، پس از مدتی به مصرف باز می‌گردند و اصطلاحاً اعتیاد در آنها عود می‌کند. میانگین جهانی عود اعتیاد در جهان در سال ۲۰۱۴ بین ۴۰ تا ۶۰ درصد بوده، درحالیکه میانگین بازگشت به اعتیاد در ایران به ۹۰ درصد می‌رسد. این امر نشان می‌دهد که پروتکل‌های درمانی در مراکز ترک اعتیاد و نیز فعالیت این مراکز در کشورمان نیازمند بازنگری جدی است.

    با نگاهی آسیب‌شناسانه به فعالیت‌های این حوزه می‌توان میانگین فعلی را کاهش محسوسی داد. برای نمونه به نظر می‌رسد یکی از حلقه‌های مفقوده در چرخه درمان عدم تغییر افکار معتادان و متقاضیان ترک اعتیاد است. در واقع به در بسیاری از مراکز ترک اعتیاد در ایران، به صرف سم‎‌‌زدایی و خروج آثار از مواد از بدن فرد اکتفا شده و تلاش کمتری برای کنترل افکار آن‌ها می‌شود.

     

    پی‌نوشت‌ها

    [۱] . http://cudras.ir/1398/10/11/%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%af-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%da%af%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af/

    [۲] – کتاب سال ۱۳۹۴ ستاد مبارزه با مواد مخدر

    [۳] – از آنجاکه برخی از مصرف کنندگان چند ماده را مصرف می کنند، مجموع درصدهای این نمودار از ۱۰۰ بیشتر می شود.

    [۴] – https://www.yjc.ir/fa/news/7378216/%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B9%DB%B0%DB%B0-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DB%B1%DB%B0-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DA%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%AF

     

    مقالات مرتبط:

    معرفی انواع مواد

  • کتابچه اول گزارش جهانی مواد 2019

    گزارش جهانی مواد سال 2019 در پنج کتابچه مجزا توسط دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل متحد تهیه شده است. کتابچه شماره 1 خلاصه ای از چهار کتابچه دیگر است که یافته‌های کلیدی و نتایج و پیامدهای به دست‌آمده از اطلاعات را بررسی و مرور می‌کند. یافته‌های اصلی به طور خلاصه عبارتند از:

    بر اساس گزارش جهانی مواد سال 2019 دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، تحقیق بیشتر و داده های دقیق تر نشان می دهند عواقب زیان بار مصرف مواد مخدر بر سلامت شدیدتر و گسترده تر از آن چیزی است که پیشتر گمان می‌رفت ؛ حدود 35 میلیون نفر در سراسر جهان، بیشتر از 5/30 میلیون نفری که پیشتر تخمین زده شده بود، از اختلالات مصرف مواد مخدر رنج می برند و نیازمند خدمات درمانی هستند.

    این میزان تخمین بالاتر  برای سال 2017، که شامل 5/4 میلیون نفر که گمان می شود به درمان نیاز دارند نیز هست،.نتایج حاصل تحقیقات جدیدی است که از دو کشور پرجمعیت جهان یعنی هند و نیجریه (این دو کشور از ده کشور پرجمعیت جهان به شمار می‌روند) ، به دست آمده است.

    این گزارش همچنین برآورد می کند که تعداد مصرف کنندگان مواد شبه افیونی 4/53 میلیون نفر، 56 درصد بیشتر از تخمین های قبل است، و این که دو سوم از 585،000 کل مرگ و میر ناشی از مصرف مواد مخدر در سال 2017 به دلیل مصرف مواد شبه افیونی بوده است. در جهان 11 میلیون نفر در سال 2017 مواد مخدر تزریق کرده اند، که از این تعداد 4/1 میلیون نفر مبتلا به ویروس اچ آی وی و 6/5 میلیون نفر مبتلا به هپاتیت سی هستند.

    افزایش شدت و پیچیدگی وضعیت جهانی مواد مخدر

    در سال 2017، حدود 271 میلیون نفر، یا 5/5 درصد از جمعیت جهان 64-15 سال، مواد مصرف کرده بودند. با این که این میزان مشابه ارزیابی سال 2016 است، یک بررسی طولانی مدت نشان می دهد که تعداد افرادی که مواد مصرف می کنند، هم اکنون 30 درصد بیشتر از سال 2009 است. اگرچه این افزایش تا حدودی به دلیل رشد 10 درصدی جمعیت بین 64-15 سال در جهان است، داده ها نشان دهنده شیوع بیشتر در مصرف مواد شبه افیونی در آفریقا، آسیا، اروپا و آمریکای شمالی و مصرف کانابیس در آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی و آسیا در مقایسه با سال 2009 است.

    برآورد تولید جهانی کوکائین در سال 2017 به بالاترین میزان یعنی 1976 تن رسید، افزایشی معادل 25 درصد نسبت به سال قبل. علاوه بر این، مقدار جهانی کوکائین کشف شده در سال 2017 با افزایش 13 درصد به 1275 تن رسید که بیشترین میزان کشفیات گزارش شده بود.

    بحران مصرف بیش از حد مواد شبه افیونی در سال 2017 در آمریکای شمالی با بیش از 47000 مرگ و میر ناشی از مصرف بیش از حد مواد شبه افیونی در ایالات متحده افزایش داشته است، افزایشی معادل 13 درصد نسبت به سال گذشته، در کانادا هم این میزان  مرگ و میر ناشی از مصرف مواد شبه افیونی با 33 درصد افزایش نسبت به سال 2016، به 4000 نفر رسید.

    فنتانیل و داروهای مشابه آن، همچنان به عنوان مشکل اصلی بحران مواد صنعتی در آمریکای شمالی محسوب می شود، اما کشور های واقع در آفریقای شمالی و مرکزی و غربی بحران نوعی دیگر از مواد شبه افیونی صنعتی را تجربه می کنند، و آن ترامادول است. کشفیات جهانی ترامادول از کمتر از 10 کیلوگرم در سال 2010 به نزدیک به 9 تن در سال 2013 و به بیشترین حد 125 تن در سال 2017 رسید.

    بیشترین ماده مصرفی در جهان در سال 2017، همچنان کانابیس است که حدود 188 میلیون نفر در این ماده را مصرف کرده اند.

    همچنین اگزارش سال 2019  نشان می دهد که جامعه بین الملل در پرداختن به مواد روانگردان جدید به موفقیت نسبی دست یافته است. برای اولین بار کاهش در تعداد مواد روانگردان جدید شناسائی شده و گزارش شده به دفتر مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد نشان دهنده این مهم است. مواد روانگردان جدید، به آن صورتی که در سال های پیش بیم آن می رفت، در بازار یافت نشده اند، و جامعه بین الملل به موقع توانسته است نسبت به ارزیابی آسیب های ناشی از مواد روانگردان جدید اقدام کند و آن دسته از مواد را که نیازمند کنترل بین المللی است را فهرست بندی کند.

    پیشگیری و درمان همچنان به میزان کافی در دسترس نیست

    پیشگیری و درمان همچنان در بسیاری از نقاط دنیا در دسترس نیست به طوری که هر سال تنها یک نفر از 7 نفرمبتلا به  اختلالات مصرف مواد به درمان دسترسی دارند. به خصوص در زندان ها، این امر چشمگیرتر است. گزارش 2019، تحلیلی عمیق از مصرف مواد و عواقب شدید آن بر سلامت در محیط زندان ارائه می دهد، و نشان می دهد که شیوع بیماری های عفونی همچون اچ آی وی، هپاتیت سی، و سل، و همچنین خطرات مربوط به آنها، به طور نسبی در زندان ها، به خصوص در میان کسانی که مواد تزریق می کنند، در مقایسه با جمعیت کل بیشتر است.

    56 کشور گزارش داده اند که در سال 2017 در حداقل یک زندان درمان جایگزین مواد شبه افیونی را ارائه کرده اند، در حالی که گزارش 46 کشور حاکی از آن است که  امکان ارائه چنین درمانی در زندان وجود ندارند. برنامه های کاهش آسیب مانند ارائه سوزن و سرنگ در زندان بسیار به ندرت در دسترس است: تنها 11 کشور کشور دسترسی به سوزن و سرنگ را در حداقل یک زندان گزارش داده اند، اما فقدان چنین برنامه هایی در 83 کشور تأیید شده است.

    این گزارش نشان می دهد که مداخلات درمانی مؤثر بر اساس مدارک علمی و در راستای تعهدات حقوق بشر بین الملل به اندازه مورد نیاز در دسترس نیست. از این رو دولت ها و جامعه بین الملل می بایست به افزایش اقدامات و مداخلات خود به منظور پرداختن به این خلأ سرعت ببخشند.

     

    بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.

  • گزارش‌های جهانی مواد ۲۰۱۹

    گزارش جهانی دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل متحد در ۲۶ ژوئن ۲۰۱۹ همزمان با روز جهانی مبارزه با مواد مخدر و قاچاق در پنج کتابچه مجزا با هدف بهبود فهم مشکل جهانی مواد و کمک به تقویت همکاری‌های بین‌المللی جهت مقابله با تاثیر مواد بر سلامتی، حکومت‌داری و امنیت منتشر شد. این گزارش نگرشی جهانی از عرضه و تقاضای مواد افیونی، کوکائین، کانابیس، محرک های نوع آمفتامین و مواد روانگردان جدید و تأثیر آنها بر سلامت را عرضه می‌کند. همچنین از طریق داده های دقیق تر و تحقیق و بررسی پیشرفته، تأکید می کند که عواقب و پیامدهای مضر مصرف مواد بر سلامت، گسترده تر از آن چیزی است که پیشتر گمان می رفت.

    این گزارش دربرگیرنده پنج کتابچه است. کتابچه شماره یک  خلاصه ای از چهار کتابچه دیگر است که یافته‌های کلیدی و نتایج و پیامدهای به دست‌آمده از اطلاعات را بررسی و مرور می‌کند. یافته‌هایی مانند افراد مبتلاء به اختلالات مصرف مواد، میزان مرگ و میر ناشی از مصرف مواد، تعداد افراد مبتلا به ایدز و هپاتیت در سطح جهان در نتیجه مصرف مواد، انواع مواد مصرفی در جهان و خلاصه‌ای از اقدامات انجام شده در حوزه درمان و پیشگیری. در کتابچه شماره دو، میزان و روند مصرف مواد، اختلالات و پیامدهای بهداشتی آن، میزان مرگ و میر و سال‌های سالم از دست رفته زندگی یک فرد مبتلاء به سوءمصرف مورد بررسی قرار می‌گیرد. دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل در کتابچه شماره سه گزارشی از گرایشات و روندهای اخیر بازار مواد مخدر و سستی‌زاها (اپیوئیدها، داروهای آرام‌بخش، ضد اضطراب و استرس و بی‌خوابی) ارائه داده است. همچنین در کتابچه شماره چهار اطلاعات مهمی از روندهای اخیر بازار مواد محرک‌زا و روان‌گردان (کوکائین، آمفتامین، مواد روان‌گردان جدید) در سطح جهان به‌دست می‌آید. در نهایت آخرین کتابچه این گزارش به تجزیه و تحلیل بازار جهانی کانابیس با توجه به روند شیوع مصرف آن در سطح جهان و زمینه‌های موجود در کشت، تولید، قاچاق و عرضه کانابیس و  بررسی تجربه کشورهایی مانند کانادا، اروگوئه و ایالات متحده آمریکا در زمینه تصحیح مقررات و قوانین در استفاده غیردارویی و قانونی از کانابیس می‌پردازد.

    جهت دریافت فایل کامل این گزارش کلیک کنید.

    بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.