اعتیاد به گیاه خات (قات): نسخه گیاهی شیشه

گیاه خات یا قات حاوی محرکی است که از برگ‌های تازه آن تهیه می‌شود. این گیاه در شرق آفریقا، جنوب عربستان و نیز کشور یمن به وفور یافت می شود. خات نوعی بوته سبز است که دو آلکالوئید دارد: کاتینون و کاتین که اثرات مشابه مت‌آمفتامین با قدرتی کمتر دارند و مهم‌ترین مواده روان‌گردان گیاه خات به حساب می‌آیند (محرک‌ و مواد مخدر).

مصرف‌کنندگان، برگ‌های خات را می‌جوند، آن را استعمال می‌کنند یا این ماده را به چای و غذای خود اضافه می‌کنند. این ماده مخدر زمانی که تازه است، قوی‌تر است.

اثرات مصرف گیاه خات

خات اثرات مشابه آمفتامین ایجاد کرده و به مصرف‌کنندگان خود احساس نشاط و نشئگی داده و انرژی آنها را افزایش می‌دهد. مصرف‌کنندگان خات مدعی هستند که پس از استفاده مکرر از این ماده احساس سرخوشی و شیدایی شدیدی در آنها ایجاد می‌شود که ممکن است منجر به روان‌پریشی و مرگ شود.

نام‌های دیگر خات

خات نام‌های خیابانی دیگری نیز دارد که برخی از آنها عبارتند از:

• قات
• جوی صحرایی
• چای بوشمان
• سالاد آفریقایی
• چات
• چای حبشه‌ای
• توهای

خات شبیه برگ های خرد شده سبز رنگ تنباکو است و با ماری جوانا یا سالویا دیوینوریوم ممکن است اشتباه گرفته شود. عموماً این گیاه را مانند تنباکو می جوند – در داخل دهان بر روی گونه نگه داشته و دائماً آن را می جوند تا ماده موجود در آن فعال و آزاد گردد و همچنین می توان آن را استعمال کرد[۲]. ممکن است نوجوانان و بزرگ‌سالان به خات علاقه‌مند شوند و آن را ماده‌ای درنظر بگیرند که مصرف آن به حس ملایم سرخوشی و اثرات محرک گونه منجر گردد. مصرف خات می تواند وابستگی روانی از کم  به متوسط را در فرد ایجاد کند. مصرف اجباری خات ممکن است منجر به رفتار جنون آمیز با توهمات زیاد یا یک نوع بیماری پارانوییدی (روان پریشی) گردد که گاهاً با هذیان گویی همراه است. مصرف خات ممکن است باعث پوسیدگی دندان و بیماری های لثه‌ای گردد و از عوارض دیگر آن می توان به اختلالات گوارشی از جمله یبوست و زخم معده و همچنین ضربان نامنظم قلب و حمله قلبی اشاره کرد[۳].

چه کسانی خات مصرف می‌کنند؟

خات به طور سنتی در کشورهای آفریقایی مانند سومالی استفاده می‌شود. یمن و اتیوپیان را به عنوان دارو برای درمان افسردگی، خستگی، زخم معده، افزایش و بهبود عملکرد، کاهش اشتها و خواب استفاده می‌کنند.
در حال حاضر این گیاه مانند سایر مواد مخدر می‌تواند به کشورهای مختلف منتقل شود و مورد استفاده قرار گیرد. مصرف این ماده خشونت را افزایش می‌دهد: تصور می‌شود که از این ماده در جنگ داخلی سومالی برای مقاصد نظامی و غیرنظامی استفاده شده است.

اثرات محرک جویدن برگ قات

• بیش فعالی
• نشاط
• تحریک‌پذیری
• پرحرفی زیاد
• گیجی و کندذهنی بالقوه

در کشورهایی که قات زیاد مصرف می‌شود، بهره‌وری افراد کاهش می‌یابد زیرا انگیزه کارگران کاهش می‌یابد. همچنین مدارکی وجود دارد که نشان می‌دهد جویدن مقادیر زیاد قات باعث افزایش عارضه‌های زیر می‌شود:

• پوسیدگی دندان
• زخم‌های دهانی
• سرطان معده
• زخم در روده‌ها
• ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی
• مشکلات مرتبط با ادرار
• تحلیل بیضه
• هموراژ مغزی (سکته مغزی)
• وزن کم کودکان متولد شده از زنانی که مقادیر زیادی قات مصرف می‌کنند.
• افزایش احتمال سوءمصرف و اعتیاد

تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف قات علاوه بر اثرات فوق، با افزایش احتمال مشارکت در رفتارهای خشونت‌آمیز و همچنین افزایش احتمال ابتلا به بیماری‌های روانی ارتباط دارد. گزارش‌هایی منتشر شده است که نشان می‌دهد فروش قات جزو مکانیسم‌های بالقوه تأمین مالی تروریست‌ها در کشورهایی مانند سومالی است، بنابراین مصرف قات برای بسیاری افراد با خشونت و تروریست همراه است.

عوارض مصرف خات

برخی از عوارض جانبی مصرف قات عبارتند از:

• افزایش فشار خون
• تاکی کاردی
• اختلالات گوارشی
• افزایش تشنگی
• رخم ها و ضایعات دهانی
• کاهش اشتها و حتی آنورکسی
• اختلالات خواب

سوءمصرف مزمن با جویدن قات ممکن است با عارضه‌های زیر نیز همراه باشد:

• رفتار شبه جنون
• بیش فعالی
• خستگی فیزیکی
• افسردگی‌های منتج به خودکشی
• توهم و رفتارهای فریبکارانه
• روان‌پریشی

منابع

 NATIONAL INSTITUTE ON DRUG ABUSE (NIDA); DRUG ENFORCEMENT AGENCY (DEA)
REVIEWED & UPDATED: AUGUST 17, 2018

https://drugfree.org/drug/khat

[۱] Drugs of Abuse | A DEA Resource Guide: 2017 Edition. “Khat.” Drug Enforcement Agency, 2017. Web. https://www.dea.gov/sites/default/files/sites/getsmartaboutdrugs.com/files/publications/DoA_2017Ed_Updated_6.16.17.pdf#page=53. Accessed 26 Oct. 2018.

[۲] NIDA. “Khat.” National Institute on Drug Abuse, July 2018, https://www.drugabuse.gov/drugs-abuse/commonly-abused-drugs-charts#khat. Accessed 26 Oct. 2018.

[۳] NIDA. “Khat.” National Institute on Drug Abuse, July 2018, https://www.drugabuse.gov/drugs-abuse/commonly-abused-drugs-charts#khat. Accessed 26 Oct. 2018.