وضعیت مواد مخدر در تايلند

وضعیت مواد مخدر در تایلند از نظر نوع مواد مصرفی، الگوهای شیوع مواد و برنامه‌های کاهش تقاضا، پیشگیری و درمان در این مطلب به‌طور کامل بررسی می‌شود.

جغرافیای تایلند

کشور تایلند  (Thailand)در منطقه جنوب شرق قاره آسیا قرار دارد و با کشورهای برونئی، دارالسلام، چین، کامبوج، جمهوری خلق کره، اندونزی، ژاپن، لائوس، مالزی، مغولستان، میانمار، فیلیپین، کره، سنگاپور، تیمور و ویتنام همسایه است.

مصرف مواد مخدر در قاره آسیا

بر اساس آخرین گزارش‌های منتشرشده از سوی سازمان ملل در سال 2013، به طور میانگین بیش از 240 میلیون نفر (315-167 میلیون نفر) معادل 5/2 درصد از جمعیت 64-15 سال جهان حداقل یک‌بار در طول سال 2011 میلادی اقدام به مصرف مواد مخدر غیرقانونی کرده‌اند.

حدود 44 درصد از این تعداد، یعنی رقمی در حدود 107 میلیون نفر، در قاره آسیا حضور دارند و منطقه شرق و جنوب شرق آسیا نیز با اختصاص حدود 30 میلیون نفر، بیش از 27 درصد از سوءمصرف‌کنندگان این قاره را در خود جای داده است.

بیشترین تعداد مصرف‌کننده مواد مخدر در جهان در آسیا مستقر است. قاره آسیا در مصرف مواد مخدر و روان‌گردان‌هایی همچون کانابیس، تریاک و مشتقات آن، محرک‌های از نوع آمفتامین‌ها (ATS) و اکستازی بیشترین تعداد مصرف‌کننده را در دنیا دارد، اما از نظر نرخ شیوع مصرف در هیچ یک از انواع مواد رتبه اول ندارد.

این قاره رتبه دوم بیشترین نرخ شیوع مصرف تریاک و مشتقات آن و مواد شبه افیونی (اپیوئیدها) را در جمعیت 64-15 سال در مقایسه با سایر قاره‌ها به خود اختصاص داده است.

مصرف مواد مخدر در منطقه شرق و جنوب شرق آسیا

توزیع منطقه‌ای مصرف‌کنندگان تریاک و مشتقات آن درجهان نشان می‌دهد که معادل 61 درصد از  5/16 میلیون نفر از افرادی که تریاک و مشتقات آن را در جهان مصرف کرده‌اند در قاره آسیا حضور دارند که بیشترین تعداد آن معادل 6/3 میلیون نفر از آنان به منطقه شرق و جنوب شرق آسیا مربوط می‌شود.

منطقه شرق و جنوب شرق آسیا در مقایسه با سایر مناطق دنیا با اختصاص 7/8 میلیون نفر معادل 25 درصداز سوءمصرف‌کنندگان مواد محرک از نوع آمفتامین‌ها (ATS) دارای رتبه اول در جهان است. این منطقه از نظر سوءمصرف کانابیس و مواد شبه افیونی نیز در قاره آسیا در رتبه دوم قرار دارد.

در سال 2011، تعداد 400 کارگاه و تجهیزات تولید مواد صنعتی غیرقانونی در منطقه شرق و جنوب شرق آسیا کشف و ضبط شده است. بخش عمده این لابراتوارهای منهدم‌شده، انواع مت‌آمفتامین‌ها را تولید می‌کردند.

ظهور مشتقات کاتینون و کتامین در آسیا آغاز شد و پیدایش مواد روان‌گردان جدید (NPS) نیز بیشتر در منطقه شرق و جنوب شرق آسیا و خاورمیانه گزارش شده است.

کارشناسان منطقه شرق وجنوب شرق آسیا بالاترین سطح مصرف ATSها یا همان محرک‌های نوع آمفتامین را در این منطقه در سال 2011 گزارش نموده‌اند.

الگوی کشفیات هروئین در منطقه شرق و جنوب شرق آسیا با آنچه که در اروپا رخ می‌دهد کاملاً متفاوت است. طی سال‌های 2011-2006 میلادی اغلب قاچاقچیان دستگیر شده در پاکستان با هدف قاچاق مواد مخدر به کشورهای منطقه و شرق و جنوب شرق آسیا بویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس، چین، مالزی و تایلند اقدام نموده‌اند.

منطقه شرق و جنوب شرق آسیا همچنان سهم مهمی را در بازار جهانی مت‌آمفتامین ها دارا است. کشفیات مت‌آمفتامین طی سال 2010 میلادی در منطقه شرق و جنوب شرق آسیا نسبت به سال 2009 میلادی معادل 28 درصد افزایش و در مقایسه با سال 2008 میلادی معادل 74 درصد افزایش داشته است.

بیشترین تعداد افراد تزریق کننده مواد مخدر که مبتلا به هپاتیت C هستند (HCV) در منطقه شرق و جنوب شرق آسیا قرار دارند. بعد از این منطقه، ناحیه شرق و جنوب شرق اروپا و بعد از آن آمریکای شمالی قرار دارند. بالاترین نرخ شیوع بیماری هپاتیت C هستند (HCV) در میان معتادان تزریقی مواد مخدر در منطقه آمریکا شمالی و منطقه شرق و جنوب شرق آسیا وجود دارند. 

کشت و تولید مواد مخدر در تایلند

بر اساس آخرین گزارش سازمان ملل، طی سال 2013 معادل 265 هکتار از زمین‌های زراعی تایلند زیر کشت خشخاش رفته است که در مقایسه با سال 2012 میلادی معادل 27 درصد افزایش نشان می‌دهد. از هر هکتار زمین زیر کشت خشخاش در این کشور معادل 6/15 کیلوگرم تریاک به دست می‌آید. بر هیمن اساس طی سال 2013 میلادی به طور بالقوه معادل 4 تن تریاک در تایلند تولید شده است که در مقایسه با سال 2012 میلادی معادل 33 درصد، (1000 کیلوگرم)، افزایش داشته است.

تولید مت‌آمفتامین غیرقانونی همچنان به‌عنوان یک نگرانی در تایلند مطرح است. مواد رونگردان نوظهور (NPS) نیز نگرانی عمومی را در این کشور برانگیخته است.

قاچاق و ترانزیت مواد مخدر در تایلند

بازار مت‌آمفتامین تایلند یکی از بزرگ‌ترین بازارهای منطقه به‌شمار می‌آید. بخش اعظم مت‌آمفتامین قاچاق شده به این کشور به‌منظور مصرف داخلی است و مقادیری نیز به کشورهای همسایه و مقدار کمی به کشورهای فرامنطقه‌ای قاچاق می‌شود.

 سازمان‌های جنایی فعال در زمینه قاچاق مواد مخدر تایلند را به‌عنوان قطب ترانزیتی قاچاق مواد مخدر غیرقانونی و مواد شیمیایی پیش‌ساز آنها قلمداد می‌کنند. این سازمان‌های جنایی که غالباً قاچاقچیان غرب آفریقا و ایران آنها را هدایت می‌کنند، مت‌آمفتامین را به تایلند و از آنجا به سایر مناطق قاچاق می‌کنند.

مقادیر زیادی از مواد شیمیایی پیش‌ساز، به‌عنوان مواد اولیه داروسازی، شامل افدرین و سودوافدرین، از کشور تایلند به مناطق تولید در میانمار و به میزان کمتر به کامبوج قاچاق می‌شود.

گزارش‌ها نشان می‌دهد کشور میانمار منبع اصلی تولید و قاچاق مت‌آمفتامین‌های مکشوفه در تایلند است. هر چند شواهدی مبنی بر قاچاق مت‌آمفتامین به تایلند از طریق لائوس نیز وجود دارد، اما حدود 80 درصد از قرص‌های مت‌آمفتامین از طریق مرزهای شمالی با کشور میانمار به تایلند قاچاق می‌شود.

مت‌آمفتامین بلورین (کریستالی) نیز از طریق میانمار و ایران به تایلند قاچاق می‌شود و مقادیری از این ماده نیز از طریق کامبوج و کشورهای مختلف واقع در غرب آفریقا وارد این کشور می‌شود. این مواد برای مصرف داخلی و نیز برای قاچاق به کشورهای مالزی، فیلیپین، ژاپن، هنگ‌کنگ و چین، وارد تایلند می‌شود. طی سال 2011 میلادی منشأ تولید 60 درصد از کشفیات مت‌آمفتامین تایلند، کشور میانمار بوده است. تایلند هم چنین به‌عنوان قطب ترانزیت هروئین تولیدی مناطق جنوب شرق و جنوب غرب آسیا به بازارهای بین‌المللی مصرف مطرح است.

در سال 2011 میلادی کشور اتیوپی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای ترانزیت‌کننده هروئین به تایلند مطرح بوده است. هم چنین گزارش‌ها دریافتی از کشورهای تایلند و اوگاندا نشان می‌دهد که قاچاق آمفتامین‌ها از غرب آفریقا از طریق کشور اتیوپی صورت می‌گیرد. در این راستا امکان پیدایش یک جریان موازی قاچاق مواد مخدر و روان‌گردان‌ها بین شرق و غرب آفریقا نیز وجود دارد که براین‌اساس قاچاق هروئین به غرب و قاچاق آمفتامین‌ها به شرق آفریقا در جریان است.

بخش اعظم اکستازی موجود در بازارهای تایلند از طریق کشور مالزی به این کشور قاچاق شده است. مقادیر دیگری از اکستازی نیز از طریق اروپا و آمریکای شمالی به این کشور قاچاق می‌شود.

انهدام لابراتوارهای تولید مواد مخدر در تایلند

کشف و ضبط تجهیزات و وسایل تولید قرص مت‌آمفتامین و انهدام لابراتوارهای تولید مت‌آمفتامین بلورین (کریستالی) همچنان در کشور تایلند ادامه دارد.

کشفیات روان‌گردان‌ها و مواد مخدر در تایلند

به‌طورکلی، کشفیات سال 2012 کشور تایلند نشان می‌دهد که در مقایسه با سال 2011 میلادی کشفیات قرص مت‌آمفتامین، مت‌آمفتامین کریستالی و کانابیس به نسبت‌های مختلف افزایش یافته است و کشفیات موادی همچون کوکائین، هروئین، اکستازی، کراتوم، کتامین، مواد استنشاقی و تریاک نیز به نسبت‌های مختلف کاهش داشته است.

مقدار کشفیات کتامین در تایلند از 167 کیلوگرم در سال 2010 به 78 کیلوگرم در سال 2011 میلادی و با 73 درصد کاهش در سال 2012 به 21 کیلوگرم رسیده است.

مقادیر زیادی از مواد شیمیایی پیش‌ساز که در تولید غیرقانونی مت‌آمفتامین کاربرد دارد طی سال‌های اخیر به کشور تایلند و از این کشور به مناطق تولید قاچاق و ترانزیت شده است. از سال 2008، حدود 46 میلیون قرص دارویی دکونژستان، حاوی ماده پیش‌ساز سودوافدرین، در تایلند کشف شده است. این قرص‌ها به مقصد مراکز تولید مت‌آمفتامین مستقر در کشورهای کامبوج و میانمار قاچاق شده است.

طی سال 2011 نیز مسئولان گمرک تایلند بیش از 12 تن روغن سافرول ریچ را کشف و توقیف کردند. این مقدار روغن سافرول برای تولید تعداد 25 میلیون قرص اکستازی کفایت می‌کند. این محموله که از لائوس به تایلند قاچاق شده بود، تولید کشور چین بوده است.

میزان کشفیات قرص مت‌آمفتامین در تایلند طی سال 2012 میلادی با 94 درصد افزایش به نسبت سال 2011 میلادی به 95 میلیون قرص رسیده است. کشفیات مت‌آمفتامین کریستالی نیز از 2/1 تن در سال 2011 با 29 درصد افزایش به بیش از یک و نیم تن در سال 2012 میلادی رسیده است. کشف 4809 عدد قرص اکستازی در سال 2012 میلادی، کاهش شدید 77 درصدی را به نسبت سال 2011 نشان می‌دهد. افزایش بیش از 70 درصدی کانابیس مکشوفه نیز در کشور تایلند طی سال 2012 میلادی در مقایسه با سال پیش از آن، مقدار کشفیات این ماده مخدر را به بیش از 3/24 تن رسانده است. طی سال 2012 میلادی حدود 127 کیلوگرم هروئین و 29 تن کراتوم نیز توسط نیروهای مقابله‌ای کشور تایلند کشف و ضبط شده است. طی سال 2011 میلادی بیش از 6/9 میلیون قرص سودوافدرین طی 8 عملیات موردی جداگانه کشف و ضبط شده است. این میزان کشفیات در سال 2010 میلادی معادل 4/33 میلیون قرص در قالب 13 عملیات موردی بوده است.

جرایم و دستگیری‌های مرتبط با مواد مخدر در تایلند

طی سال 2012، تعداد کل دستگیری‌های صورت‌گرفته مرتبط با انواع مواد مخدر در تایلند با 15 درصد کاهش به نسبت سال 2011 به 211372 نفر رسیده است.

حدود 90 درصد از دستگیری‌های انجام شده در این کشور مرتبط با مواد محرک از نوع آمفتامین‌ها (ATS) است. گزارش‌های سازمان ملل نشان می‌دهد که در سال 2012 تعداد موارد دستگیری افراد مرتبط با قرص مت‌آمفتامین معادل 81 درصد از مجموع دستگیری‌های مرتبط با مواد مخدری در تایلند را تشکیل می‌دهد. مت‌آمفتامین بلورین یا کریستالی، کانابیس و مواد استنشاقی در ردیف‌های دوم تا چهارم قرار دارند و بیشترین تعداد موارد دستگیری را در این سال به خود اختصاص داده‌اند.

افزایش دستگیری‌های مرتبط با ماده کراتوم در تایلند طی سال‌های اخیر در نتیجه تمرکز و افزایش اقدامات مقابله‌ای در مسیر مبارزه با قاچاق و مصرف غیرقانونی این ماده صورت گرفته است. با وجود افزایش مصرف کراتوم، تعداد مراجعان مصرف‌کننده این ماده روان‌گردان به مراکز درمانی نسبت به سایر مواد بسیار اندک است.

زندانیان مرتبط با مواد مخدر در تایلند

بر اساس گزارش سال 2013، مجموع زندانیان کشور تایلند معادل 289568 نفر است که با توجه به جمعیت 5/70 میلیون‌نفری این کشور محاسبات نشان می‌دهد که به‌ازای هر 100 هزار نفر جمعیت تایلند تعداد 411 نفر در زندان هستند.

6/14 درصد از زندانیان این کشور را زنان تشکیل می‌دهند و 4 درصد از زندانیان تایلند نیز به افراد خارجی اختصاص دارد.

در این کشور، 144 زندان وجود دارد و سطح اشغال زندان‌های تایلند نیز بر اساس ظرفیت رسمی، معادل 5/118 درصد است.

شیوع‌شناسی مصرف مواد مخدر در تایلند

گزارش‌ها از مصرف مواد مخدر در تایلند طی سال 2012 نشان می‌دهد که مصرف تمامی انواع مواد در این کشور روند افزایشی داشته است.

پرمصرف‌ترین مواد مخدر در کشور تایلند طی سال 2012 به‌ترتیب شامل قرص مت‌آمفتامین، مت‌آمفتامین کریستالی، کانابیس، کراتوم، مواد استنشاقی، تریاک، هروئین، اکستازی و کتامین است.

مصرف قرص مت‌آمفتامین و مت‌آمفتامین کریستالی در تایلند طی سال 2012 به‌سرعت گسترش یافته است و تعداد دستگیری‌ها و تعداد مراجعین به مراکز درمانی نیز در خصوص این نوع مواد روان‌گردان به بالاترین میزان خود در این کشور رسیده است. برآوردها نشان می‌دهد که طی سال‌های اخیر، 70 تا 80 درصد از تمامی سوءمصرف‌کنندگان مواد مخدر در تایلند اقدام به مصرف قرص مت‌آمفتامین کرده‌اند. شایع‌ترین روش مصرف قرص مت‌آمفتامین در تایلند به ترتیب تدخین، خوردن و تزریق است.

اخیرا مصرف تریاک و مشتقات آن افزایش چشمگیری در گروه سنی 24-15 سال و نیز در میان کارگران و کشاورزان افزایش یافته است.

بر اساس تحقیق اخیر پیمایشی خانه‌به‌خانه‌ای که سال 2011 در تایلند انجام شد، بیش از 5/3 میلیون نفر در این کشور با سن بین 12 تا 65 سال حداقل یک‌بار در طول عمر خود مواد مخدر مصرف نموده‌اند. بر اساس نتایج این تحقیق، از حدود 600 هزار نفر از افرادی که در یک سال گذشته اقدام به مصرف مواد مخدر کرده‌اند حدود 15 درصد قرص مت‌آمفتامین و 6 درصد مت‌آمفتامین کریستالی (بلوری) مصرف کرده‌اند. و از حدود 340 هزار نفر از افرادی که 30 روز گذشته اقدام به مصرف مواد مخدر نموده‌اند معادل 11 درصد قرص مت‌آمفتامین و 4 درصد مت‌آمفتامین کریستالی (بلوری) مصرف نموده‌اند.

مصرف کانابیس در سراسر تایلند شایع است و در مناطق جنوبی این کشور نیز مصرف کراتوم و قاچاق مواد مخدر غیرقانونی به‌عنوان یک معضل همچنان مطرح است.

شیوع‌شناسی ایدز و بیماری‌های عفونی در میان معتادان

نسبت شیوع آلودگی به ویروس ایدز در میان معتادان تزریقی مراجعه‌کننده به مراکز سم زدایی در تایلند بسیار بالا است و به حدود 40-30 درصد می‌رسد. از 2559 نفر معتاد به هروئین که در سال 2012 به مراکز درمانی تایلند مراجعه‌ کرده بودند، حدود 5/32 درصدمعتادان تزریقی بوده‌اند.

بر اساس تحقیق انجام شده در سه شهر بزرگ بانکوک، چیانگ مای و سونگ خلا در سال 2010، نرخ شیوع آلودگی به ویروس ایدزHIV در میان معتادان تزریقی مواد مخدر معادل 9/21 درصد گزارش شده است. نتایج پژوهش‌های گذشته این میزان را حدود 50-35 درصد اعلام نموده است.

طی سال‌های اخیر، تزریق مت‌آمفتامین نیز در تایلند ظهور پیدا کرده است اما نسبت آن در مقایسه با تزریق تریاک ومشتقات آن (هروئین) بسیار نادرتر و کمتر گزارش شده است.

برنامه‌های کاهش آسیب و درمان برای مصرف‌کنندگان مواد مخدر در تایلند

طی سال 2012، 298296 نفر در تایلند به مراکز درمانی مراجعه نموده‌اند که در مقایسه با سال 2011 میلادی (تعداد 183547 نفر) 62 درصد و به نسبت سال 2010 نیز معادل 123 درصد افزایش نشان می‌دهد.

مصرف‌کنندگان قرص مت‌آمفتامین بیش از 82 درصد از مراجعه‌کنندگان به مراکز درمانی  تایلند را در سال 2012 میلادی تشکیل می‌دهند و پس از آن مصرف‌کنندگان مت‌آمفتامین کریستالی، کانابیس و کراتوم، بیشترین تعداد مراجعه‌کننده به مراکز درمانی را در این کشور به خود اختصاص داده‌اند.

تعداد مراجعه‌کنندگان زن به مراکز درمانی کشور تایلند طی 5 ساله گذشته (2011-2007 میلادی) معادل 9 درصد از مجموع مراجعه‌کنندگان را تشکیل داده است.

برنامه و استراتژی ملی مبارزه با مواد مخدر در تایلند

تایلند یکی از کشورهای عضو اتحادیه ملل منطقه جنوب شرق آسیا، ملقب به آسه‌آن (ASEAN) به‌شمار می‌آید. این اتحادیه در بیستمین اجلاس خود در سال 2012 در کشور کامبوج مجددا بیانیه‌ای سیاسی را مبنی بر پاک‌سازی منطقه آسه‌آن از مواد مخدر تا سال 2015 تصویب کرد. کشورهای عضو این اتحادیه، مواد مخدر را یک معضل بین‌المللی و تهدیدی برای امنیت تمامی کشورهای منطقه دانستند.

مواد مخدر از نظر کشورهای این منطقه، نه‌تنها موجب رنج افراد، به‌ویژه جوانان می‌شود، بلکه مصرف و قاچاق آن به تضعیف ساختار و تاروپود ملت‌ها، تحمیل هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم به دولت‌ها و گسترش فعالیت‌های تبهکارانه در منطقه می‌انجامد که ثبات کشورهای عضو را به‌شدت تهدید می‌کند.

قاچاق مواد مخدر که با جرایم سازمان‌یافته فراملی همچون پول‌شویی و قاچاق سلاح در ارتباط است، موجب بروز تهدیدات سیاسی و امنیتی در این منطقه شده است.

در بیانیه سیاسی بانکوک در سال 2000 تأکید ویژه‌ای بر عاری‌سازی منطقه آسه‌آن از مواد مخدر تا سال 2015 شده است. طرح اقدام تهیه‌شده برای ایجاد منطقه‌ای عاری از تولید، قاچاق و مصرف مواد مخدر غیرقانونی، تحت عنوان نقشه راه مبارزه با مواد مخدر آ سه آن (ASEAN) برای دوره زمانی 2015-2009 تهیه و تنظیم شده است و توسط کشورهای منطقه از جمله تایلند در حال اجرا است. بازخوردهای به‌دست‌آمده از اجرای این طرح بر اساس گزارش سال 2012 مقامات رسمی اتحادیه نشان از موفقیت و اثربخشی اقدامات انجام‌شده در زمینه کنترل تولید و قاچاق مواد مخدر غیرقانونی در سطح منطقه و کاهش تبعات منفی مواد مخدر در جوامع دارد.

اولویت‌ها و تأکیدات ویژه در این طرح یا نقشه‌راه عبارت‌اند از:

• تقویت اقدامات مقابله‌ای انتظامی برای مبارزه با کشت، تولید و قاچاق مواد مخدر غیرقانونی؛
• تأکید بر همکاری‌های بین‌کشوری در منطقه برای مبارزه مؤثر با قاچاق مواد مخدر و سایر جرایم فراملی؛
• توسعه آموزش‌های لازم در زمینه مواد مخدر ؛
• تبادل اطلاعات مرتبط با مواد مخدر؛
• پیشگیری از اعتیاد در جامعه؛
• درمان و بازتوانی معتادان.