سیاست‌های پنهانی ایالات متحده آمریکا: تجارت چند میلیارد دلاری هروئین افغانستان (گزاره ۱۰)
بعد از حمله آمریکا به افغانستان نه‌تنها شاهد کوچک‌ترین تغییری در روند و میزان تولید مواد در این کشور نبودیم، بلکه در دهه گذشته، میزان تولید این ماده چندین برابر شده‌است ( از ۱۸۵ تن در سال ۲۰۰۱ به ۴۸۰۰ تن در سال ۲۰۱۶؛ یعنی افزایش ۲۵ برابری). سطح زیر کشت خشخاش در افغانستان با آغاز جنگ آمریکا-ناتو در این کشور در سال ۲۰۰۱ تنها ۷۶۰۰ هکتار بود، اما با سقوط طالبان این میزان به‌طرز معناداری افزایش یافت و در سال ۲۰۱۶ به ۲۲۴ هزار هکتار رسید. تجارت چند میلیارد دلاری هروئین افغانستان
پیش از هجوم مشترک ایالات متحده آمریکا و ناتو به افغانستان و در سال ۲۰۰۱، تعداد مصرف‌کنندگان هروئین در آمریکا ۱۸۹ هزار نفر بود، حال آن‌که این تعداد در سال ۲۰۱۶ به ۴ میلیون پانصد‌هزار نفر رسید (۲٫۵ میلیون معتاد به هروئین و ۲ میلیون مصرف‌کننده‌ی تفریحی). از طرفی، تعداد مرگ‌های ناشی از مصرف هروئین در آمریکا از ۱۷۷۹ مورد در سال ۲۰۰۱ به ۱۰۵۷۴ مورد در سال ۲۰۱۴ رسید. واشنگتن مدعی است بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار در بازسازی افغانستان و هم‌چنین ۸٫۴ میلیارد دلار در «برنامه‌های مبارزه با مواد مخدر» در این کشور هزینه کردهاست. با این وجود، کماکان هروئین از خاک افغانستان اشغال‌شده به ورای مرزهای آن ترانزیت می‌شود.
اقتصاد عظیم هروئین در افغانستان
کشت خشخاش در افغانستان اقتصادی چند‌میلیارد دلاری را ایجاد کردهاست که نه‌تنها بازار هروئین در روسیه و ایران را تغذیه می‌کند، بلکه به‌طور خاص عامل اصلی افزایش چشمگیر بازار هروئین در ایالات متحده آمریکا شده‌است. حدود 93 درصد از تریاک دنیا از منشأ افغانستان است و در طول دهه اخیر همواره شاهد افزایش تولید تریاک در این کشور بوده‌ایم. از سوی دیگر، شیوع اعتیاد و تعداد وابستگان در اکثر کشورهای مسیر ترانزیت و هدف، به‌ویژه تعداد معتادان به هروئین در آمریکا به‌طرز فزاینده‌ای افزایش یافته‌است. تناقض آن‌جا آشکار می‌شود که دولت و مقامات ایالات متحده مدعی‌اند در سال‌های گذشته هزینه‌های هنگفت چند ده میلیارد دلاری را صرف اقدامات ضدتروریستی، بازسازی و بازگشت ثبات و توسعه و هم‌چنین مبارزه با مواد مخدر در این کشور کردهاند، حال آن‌که نه‌تنها شاهد کوچک‌ترین تغییری در روند و میزان تولید مواد در افغانستان نبودیم، بلکه در دهه‌ی گذشته، میزان تولید این ماده چندین برابر شده‌است ( از 185 تن در سال 2001 به 4800 تن در سال 2016؛ یعنی افزایش 25 برابری). سطح مزارع زیر کشت خشخاش در افغانستان با آغاز جنگ آمریکا-ناتو در این کشور در سال 2001 تنها 7600 هکتار بود، اما با سقوط طالبان، به‌طرز معناداری افزایش یافت تا این‌که در سال 2016 به 224 هزار هکتار رسید.[1]
پیش از حمله مشترک آمریکا و ناتو به افغانستان در سال 2001، آمریکا 189 هزار مصرف‌کننده هروئین داشت؛ رقمی که در سال 2016 به 4 میلیون و پانصد‌هزار نفر رسید (2.5 میلیون معتاد به هروئین و 2 میلیون مصرف‌کننده تفریحی). از سوی دیگر، تعداد مرگ‌های ناشی از مصرف هروئین در آمریکا از 1779 مورد در سال 2001 به 10574 مورد در سال 2014 رسید؛ وضعیتی که سال گذشته، مرگ‌های ناشی از مصرف و بیش‌مصرفی اوپیوئیدها را به بحرانی عمیق موسوم به بحران اوپیوئیدی در این کشور تبدیل کرد. جای تعجب است که عملیات ریشه‌کنی و امحای مزارع به رهبری ایالات متحده و زیر نظر این کشور در افغانستان صورت می‌گیرد و هم‌چنان سربازان آمریکایی بیشتری روانه کشور افغانستان می‌شوند، حال آن‌که آمارها حاکی از آن است که سطح زیر کشت خشخاش در افغانستان در سال گذشته به بالاترین میزان خود رسیده‌است.
سود پنهان تجارت چند میلیارد دلاری هروئین افغانستان
پرسش اساسی این است که چه کسی یا کسانی از صادرات تریاک افغانستان حمایت می‌کنند؟ چه کسانی مبادرت به خرید محصول برداشتی و تبدیل آن به هروئین می‌کنند؟ و چه کسانی از این تجارت سود می‌برند؟ برخلاف تفکر غالب، پاسخ این پرسش‌ها به‌نظر مرتبط با عملیات‌های طالبان نیست. در سال‌های 2000 تا 2001، دولت طالبان با هماهنگی و همکاری سازمان ملل، طرحی در قالب ممنوعیت کشت خشخاش اجرایی کرد که با موفقیت چشمگیری همراه شد. تولید تریاک در این دوره بیش از 90 درصد کاهش یافت. در واقع، افزایش تولید تریاک هم‌زمان شد با یورش نظامی به رهبری ایالات متحده آمریکا و سقوط رژیم طالبان. از اکتبر تا دسامبر سال 2001 بود که مزرعه‌داران کشت خشخاش را به‌طور جدی از سر گرفتند[2].
روایت‌های چیرگی‌گرایانه (هژمونی) می‌گویند که واشنگتن پس از حوادث 11 سپتامبر با عنوان «دفاع از خود» افغانستان را بمباران کرد و سپس دولتی مردم‌سالار بر سر کار آورد ؛ اما بسیار قابل تأمل است ه پس از 16 سال، هنوز به بهانه‌هایی نظیر جنگ همگانی علیه ترور (GWOT)، القاعده و طالبان در خاک این کشور حضور دارد. واشنگتن مدعی است که بیش از 100 میلیارد دلار در بازسازی افغانستان و هم‌چنین 8.4 میلیارد دلار در «برنامه‌های مبارزه با مواد مخدر» در این کشور هزینه کردهاست. با این وجود، کماکان هروئین از خاک افغانستان اشغال‌شده به بیرون مرزها ترانزیت می‌شود. گزارش جامعی[3] که بازرس ویژه کل در امور بازسازی افغانستان[4] موسوم به سیگار (SIGAR) منتشر کرده است، به یک ارتباطی پنهان اشاره می‌کند: عملیات آزادی پایدار است که اپیدمی هروئین در آمریکا را تغذیه می‌کند.
فعالیت مخدری پیمانکاران نظامی در افغانستان
در حال حاضر، افغانستان به محل هجوم دهها هزار پیمانکار تبدیل شده‌است. به‌نظر می‌رسد نیروهای فعال و بازنشستگان واحدهای نظامی در اکثر موارد با اغراض شخصی به بازیگرانی در تجارت مواد مخدر بدل شده‌اند. یک منبع اطلاعاتی پایگاه خلیج منصوب‌شده توسط پنتاگون از تعامل خود با عوامل سرویس‌های اطلاعاتی استرالیا در افغانستان برای تسهیل امر ترانزیت هروئین و تریاک خام پرده برداشته است. او در توضیح گفته است: «سال 2011 بود که گزارش‌هایی پیرامون تجارت هروئین افغانستان به سرویس اطلاعاتی ارتش آمریکا و سیا رسید؛ مضمون گزارش‌ها این بود که از ستون‌های نظامی ایالات متحده در بندرگاه‌های پاکستان برای ارسال هروئین و تریاک خام افغانستان استفاده می‌شود اما هرگز پاسخی دریافت نشد». این شخص با پافشاری‌های مداوم توانست در نشستی پاسخ پرسش خود را از برخی عناصر کلیدی اطلاعاتی و سازمان سیا دریافت کند. آن‌ها این‌گونه پاسخ دادند که هدف آمریکا به‌دست‌آوردن دل مردم افغانستان از مسیر هدیه‌ای به نام گیاه خشخاش بوده است. او سپس مورد تهدید قرار گرفت که درصورت پافشاری دوباره بر این موضوع جنازه‌اش در کیسه‌ای به خاک استرالیا بازخواهد گشت.
به‌نظر می‌رسد بسیاری از عملیات‌های خارجی سیا ازطریق مزایای حاصل از تجارت هروئین تأمین مالی می‌شود. این اتهام که طالبان برای انجام عملیات خود از عواید حاصل از تجارت هروئین بهره می‌برد می‌تواند نوعی دروغ‌پردازی و شکلی از انحراف اذهان عمومی باشد.[6] در اینجا باید نحوه شکل‌گیری نیروی دریایی بریتانیا را در قرن 19 میلادی از طریق دادو ستد تریاک در برابر چای و ابریشم از هند و وضع مالیات بر واردات چای و ابریشم در نظر بگیریم و آن را با تشکیل و تقویت نهاد قدرتمندی هم‌چون آژانس مرکزی اطلاعات (سیا) آمریکا که عمدتا وابسته به تجارت چند تریلیون دلاری هروئین بوده است، مقایسه کنیم. این‌گونه، می‌توان از تأثیر غیرقابل انکار تجارت مواد در افغانستان در تقویت نهادهای امنیتی که به‌نظر کاملا مستقل از دولت کنونی آمریکا عمل می‌کنند، پرده برداشت. مثال‌های از گذشته که صحت این گمانه‌زنی‌ها را تأیید می‌کند، مورد مرتبط با مثلث طلایی در جنگ ویتنام است؛ در آن زمان، سازمان سیا نقشه‌ای در قالب «غذا در ازای تریاک» برای مردان قبیله‌ی همانگ[7] از لائوس به اجرا گذاشت و مرکز تصفیه و تولید هروئین در مقر سیا در شمال لائوس را تکمیل کرد و خطوط هوایی آمریکا را برای صدور تریاک به راه‌انداخت.[8]
افشای تجارت هروئین در افغانستان توسط آمریکا
نخستین منبعی که از فعالیت و تعامل پنهانی سازمان اطلاعات آمریکا در زمینه تجارت هروئین در افغانستان پرده برداشت، کتابی با عنوان «سیاست هروئینی ایالات متحده آمریکا در جنوب شرق آسیا» بود که توسط پروفسور آلفرد مک‌‌کویبه رشته‌ی تحریر درآمد. یکی دیگر از منابع متأخر در رابطه با جزئیات «جنگ جدید علیه تریاک در افغانستان» که در دولت رئیس جمهور کنونی آمریکا، دونالد ترامپ، مجال طرح و تشدید پیدا کرده است، توسط انریکو پیوِسانا، روزنامه‌نگار ایتالیایی نگارش شده‌است.
یک منبع اطلاعاتی پاکستانی که با منطقه وسیعی از قلمرو اقوام پشتون در تماس است، در انتقادی بسیار تند و تنش‌زا اعلام کرده است که بر اساس اطلاعات جمع‌آوری شده، سازمان سیا داعش و القاعده را به نیابت و نمایندگی در افغانستان به‌وجود آورده است تا افزایش تعداد سربازان آمریکایی را در این کشور توجیه نماید. هم‌چنین نیروهای وابسته به منابع اطلاعاتی روسیه بارها نیروهای ناتو را محکوم به همکاری و تهییج گروه‌های افراط‌گرا و داعش در افغانستان کردهاند.
سرویس‌های اطلاعاتی روسیه از بازی جدیدی موسوم به «بازی بزرگ افغانستان» که تحت راهبری آمریکا و سازمان معاهده‌ی آتلانتیک شمالی طراحی شده است، آگاهی کامل دارند و شهروندان روسی نیز به اندازه آمریکایی‌ها از چرخه‌ی تجارت هروئین آسیب دیده‌اند. وزارت خارجه روسیه مدعی شده است که روند ترانزیت و واردات غیرقانونی دهها تن مواد پیش‌ساز شیمیایی را از کشورهایی نظیر ایتالیا، فرانسه، و هلند به افغانستان رهگیری کردهاست و در این میان، ایالات متحده و نیروهای ناتو هیچ‌گونه تلاشی برای مسدودکردن زنجیره تولید و تأمین هروئین انجام نمی‌دهند. در واقع، به‌نظر می‌رسد نقش آمریکا در تجارت جهانی هروئین به‌هیچ وجه از بین نرفته است، بلکه از جنگل‌های انبوه آسیای جنوب شرقی به زمین‌های نسبتا بایر آسیای مرکزی و جنوب آسیا منتقل شده است.
در حالی که رسانه‌های آمریکا همواره تلاش کردهاند کشور مکزیک را کانون اصلی و ریشه اپیدمی مصرف هروئین در آمریکا جلوه دهند، به‌ندرت صحبت از مقادیر انبوه هروئین از منبع افغانستان به‌میان می‌آید؛ کشوری که تحت هجوم نظامی آمریکا قرار گرفته‌است. بر اساس ارزیابی تهدید آژانس اعمال قوانین مخدری آمریکا (DEA) در سال 2014، مکزیک به‌طور تخمینی تنها 42 تن هروئین تولید کرده است. این در حالی است که در همان سال، حجم تریاک تولیدشده در افغانستان 6400 تن بوده‌است. به‌لحاظ منطقی، 10500 هکتار زمین زیر کشت تریاک در مکزیک در بیشینه‌ترین شرایط تنها قادر به تأمین یک‌بیستم تقاضای هروئین آمریکا است. بنابراین، آژانس اعمال قوانین مخدری آمریکا با حجم عمده هروئین از مبدأ افغانستان چه کردهاست؟ عملا چنان‌چه همه‌ی کشورها به‌جز افغانستان مبادرت به کشت تریاک کنند و تریاک خود را به هروئین تبدیل کنند و به آمریکا ارسال نمایند، این مقدار حتی نیمی از تقاضای هروئین در ایالات متحده را هم پوشش نخواهد داد. در نتیجه، هر ذهن نقدپرداز و پرسش‌گری ممکن است این سؤال را مطرح سازد که چگونه مساحت زیر کشت از 7600 هکتار پیش از هجوم نظامی مشترک آمریکا-ناتو به افغانستان به 328000 هکتار در سال 2017 (بیش از 43 برابر) رسیده‌است.
منابع
[1] http://www.globalresearch.ca/nato-cia-pentagon-junction-of-the-real-druglords-and-warlords/5605177
[2] http://www.unodc.org/documents/crop-monitoring/Afghanistan/Afghan-opium-survey-2014.pdf
[3] https://www.sigar.mil/pdf/quarterlyreports/2017-07-30qr.pdf
[4] Special Inspector General for Afghanistan Reconstruction
[5] Operation Enduring Freedom
عنوانی است رسمی که توسط دولت آمریکا برای اشاره به برنامه‌ی جهانی جنگ علیه تروریسم در واکنش به حملات 11 سپتامبر در میان سال‌های 2001 تا 2014 به کار می‌رفت.
[6] https://www.globalresearch.ca/afghanistan-and-the-cia-heroin-ratline/5606329?utm_campaign=magnet&utm_source=article_page&utm_medium=related_articles
[7] Hmong tribesmen
[8] https://www.globalresearch.ca/afghanistan-and-the-cia-heroin-ratline/5606329?utm_campaign=magnet&utm_source=article_page&utm_medium=related_articles
