دیپلماسی مخدری و لزوم همکاری متقابل برای مبارزه با مواد مخدر
در تعریف انواع تهدید برای دولتها، چهار دسته کلی در نظر گرفته شده است. تهدید فروملی، تهدید ملی، تهدید منطقهای و تهدید بینالمللی، چهار دسته اصلی در تقسیم بندی انواع تهدید در روابط بینالملل است. پدیده مواد مخدر و جرایم سازمان یافته از جمله تهدیدات حیاتی محسوب میشوند که باید در هر چهار دسته یادشده مورد رصد، شناسایی و ضربه قرار گیرند. به عنوان نمونه یک کارتل مخدری یا گروه تروریستی در افغانستان از کشت خشخاش، تولید و بستهبندی، قاچاق و رساندن به دست خردهفروش محلی در بازارهای آسیایی و اروپایی نقش دارد. در چنین شرایطی لازم است دولتها با ایجاد سازوکارهای مشترک منطقهای و بینالملی، زمینه مقابله موثر با این تهدید مشترک بشری را فراهم کنند. در این یادداشت کادراس نگاهی به «دیپلماسی مخدری» در دستگاه سیاست خارجی کشورمان برای مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان یافته میاندازیم.
از موقعیت ایران تا ضرورت دیپلماسی مخدری
ایران به دلیل قرارداشتن در مرزهای غربی افغانستان (لاجرم) یکی از کشورهای واقع در مسیر ترانزیت مواد از «شرق به غرب» دنبا است. نوع مناسبات سیاسی تهران با نظام پیشین افغانستان و امارت اسلامی، سایر کشورهای در معرض این پدیده مخرب را بر آن میدارد تا ایران را شریکی راهبردی و قابل اعتماد برای مبارزه با پدیده قاچاق مواد مخدر در نظر بگیرند. آمار بالای کشفیات و میزان درگیریهای نیروهای امنیتی با قاچاقیان مواد مخدر نماد سیاست قطعی کشور در جنگ با مواد مخدر تا ریشهکنسازی این پدیده خانمانسوز است.
همکاری ایران و هند
در سال 1380 کمیته امنیتی دوجانبه در حوزه مبارزه با قاچاق مواد مخدر و تروریسم با حضور مقامات و افسران بلندپایه ایرانی و هندی در دهلینو برگزار شد. تبادل دانشـجو و اعـزام افسران پلیس برای گذراندن دوره های تخصصـی کشف علمی جـرم در مراکز علمی و تحقیقاتی دو کشور، تبادل تجربیات در زمینه مبارزه با قاچاق مواد مخدر و تروریسم و کنترل مرزها و بهره گیری از مشارکت مردم در تامین نظم و امنیت عمومی از جمله مفاد توافق شده میان تهران و دهلینو بود.
همکاری ایران و ایتالیا
یکی از بازارهای اصلی مواد قاچاق شده در افغانستان، بازارهای اروپایی است. برهمین اساس کشورهایی که در معرض این تهدید قرار دارند، جمهوری اسلامی را شریک نخست خود برای مبارزه با این پدیده در نظر میگیرند. در اردیبهشت ماه 1397 سردار مسعود زاهدیان در دیدار با جوزف گوچیارا رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر ایتالیا پیش نویس یادداشت تفاهمی در خصوص اقدامات فنی، تبادل اطلاعات و مبارزه با پولشویی جرائم مرتبط با شبکه مافیایی مواد مخدر به امضاء رساندند.
سخن آخر
سیاستها، اقدامات میدانی و منافع مشترک میتوانند دلایل محکمی برای کنار هم قرار دادن کشورهای منطقه و مبارزه مشترک با پدیده مواد مخدر باشد. طی سالهای اخیر رسانههای بزرگ جهان مانند «سی ان ان»، «فارن پالیسی» و … پادشاهی سعودی را به عنوان یکی از قطب مصرف و قاچاق مواد مخدر، به ویژه کپتاگون در غرب آسیا معرفی میکنند. در چنین شرایطی جمهوری اسلامی ایران با همراهی دولتهای منطقه میتوانند زنجیرهای یکپارچه امنیتی از کرانههای دریای مدیترانه تا افغانستان ایجاد کنند تا از این طریق زمینه لازم برای هماهنگی اطلاعاتی و مبارزه مشترک با مواد در گام اول و در گام بعدی سازمان منطقهای برای رصد و شناسایی مداوم پدیده مواد مخدر ایجاد کنند.
