شیشه و محرکها؛ رویکردی مفهومی به پیامدهای جسمی و روانی مصرف محرکها
کتاب شیشه و محرکها؛ رویکردی مفهومی به پیامدهای جسمی و روانی مصرف محرکها نوشته دکتر محمدرسول خلخالی است و اولین بار در سال 1395 توسط انتشارات کتاب ارجمند منتشر شد.
در چند سال اخیر، تغییرات عمدهای در الگوی مصرف مواد در کشور ما پدید آمده است و گرایش قابلتوجهی به مصرف داروها و مواد محرک، بهویژه در گروههای سنی جوانتر جامعه دیده میشود. کتاب شیشه و محرکها؛ رویکردی مفهومی به پیامدهای جسمی و روانی مصرف محرکها از دیدگاه روانپزشکی و با رویکردی مفهومی به مسائل رایج ناشی از مصرف داروها و مواد محرک و شاخصترین عضو این گروه، یعنی متآمفتامین میپردازد که در بازار خیابانی مواد مخدر ایران شیشه نام دارد.
کتاب چهار فصل دارد؛ فصل اول به بیان تاریخچهای از مصرف محرکها و بررسی علل گرایش گروههای خاص اجتماعی از قبیل ورزشکاران، جوانان، دانشجویان و… به این مواد اختصاص دارد. در فصلهای بعدی، اثرات ماده بر مغز و سایر اعضای بدن مورد بحث قرار میگیرد و با توضیح اثرات فیزیولوژیک و عصبکش ماده، ذهن خواننده برای درک علل بروز حالات بالینی مختلف و عوارض جسمی و روانی کوتاهمدت و درازمدت مصرف ماده آماده میشود. با توجه به نیاز بخشهای درمانی و آموزشی کشور و ابهامات جاری در تشخیص و درمان اختلالات روانپزشکی ناشی از مصرف مواد، این فصل با بهرهگیری از منابع متعدد و با تفصیل و دقت بیشتری مورد بحث قرار گرفته است. فصل انتهایی کتاب نیز به مرور روشهای موجود برای درمان وابستگی و اختلالات روانپزشکی ناشی از مصرف محرکها پرداخته است.
مخاطبان اصلی کتاب روانپزشکان، دانشجویان و دانشآموختگان گرایشهای مختلف روانشناسی، مراکز و پزشکان دستاندرکار درمان اختلالات وابسته به مواد، مددکاران اجتماعی، روان پرستاران و سایر گروههای پزشکی و حقوقدانان هستند.
مطالب البته محتوای کتاب بهقدری ساده، ملموس و قابل درک است که میتواند علاوهبر گروههای تخصصی برای مربیان ورزش، آموزگاران و حتی پدر و مادرها هم مفید باشد.
نویسنده در بخشهایی از کتاب شیشه و محرکها مینویسد:
هرچند مصرف متآمفتامین در تمامی گروهها و طبقات اجتماعی دیده میشود، ولی مردان جوان با درآمد کمتر از متوسط بیشترین مصرفکنندگان آناند. تأثیرات ویژه روانشناختی متآمفتامین سبب پدیدآمدن گرایش بالا به مصرف این ماده و سایر محرکها در برخی از گروههای اجتماعی از قبیل جوانان، هنرمندان، دانشجویان و ورزشکاران شده است.
جوانان در زندگی روزمره خود پیوسته در معرض فشار همتایان قرار میگیرند تا ارزشها و تفریحهای جدید را بپذیرند. تمایل به داشتن اندام بهتر، لذت غذاخوردن و چاق نشدن با مصرف متآمفتامین، محرکها یا داروهای کاهنده وزن یکی از دلایل گرایش نسل جوان به این مواد است. در مواردی دیده شده است که مراکز تناسباندام، دانسته یا ندانسته افراد را به استفاده از محرکها بهمنظور کاهش وزن تشویق میکنند.
بسیاری از جوانان تصور میکنند استفاده از مواد تفریحی است و صرفاً یک یا چند بار در زندگی آنها رخ خواهد داد و از پیامدهای وابستگی به آن آگاه نیستند. اکستازی متآمفتامین، حشیش و الکل در بالای فهرست مواد محبوب برای میهمانیها که اصطلاحاً دارو یا مواد جشن نامیده میشوند قرار دارند.
دسترسی راحت، استفاده آسان و نداشتن اثرات ظاهری ویژه میتواند مصرف ماده را تا مدتها از دیدهها پنهان نگاه دارد. چون مصرف موردی و گاهبهگاه متآمفتامین بدون بروز نشانههای رفتاری عمده بهراحتی قابلتشخیص نیست.
