وضعیت مواد مخدر در ترکیه

۳۱ فروردین ۱۳۹۸ 53

وضعیت مواد مخدر در ترکیه، از شیوع مصرف و روندهای آن تا قوانین مخدری و ارتباط با تأمین مالی تروریسم در این کشور، موضوع این مطلب مفصل کادراس است.

(این مقاله در سال 1398 منتشر شده بود و با اطلاعات سال 1400 به‌روز شده است).

شیوع مصرف مواد مخدر در ترکیه و روندهای آن

داده‌های مرتبط با مصرف غیرقانونی مواد مخدر در ترکیه در میان جمعیت بزرگسال کشور از مطالعه‌ای شیوع‌شناختی که سال ۲۰۱۱ صورت گرفت، در دسترس است. بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۱۱ میلادی، کانابیس پرمصرف‌ترین ماده مخدر در میان جمعیت بزرگسال بین ۱۵ تا ۶۴ سال گزارش شد و آمفتامین‌ها و ام‌دی‌ام‌ای یا اکستازی در جایگاه‌های بعدی قرار می‌گرفتند. بیشترین میزان مصرف مواد در میان گروه مردان جوان ۱۵ تا ۳۴ سال گزارش شد.

پیمایش نگرش‌ها و رفتارها نسبت به توتون، الکل و مواد مخدر در جمعیت دانش‌آموزی با گروه سنی ۱۴ تا ۱۹ سال در سال ۲۰۱۱ نیز داده‌های مرتبط با شیوع مصرف مواد در میان دانش‌آموزان ترکیه را گزارش کرده است. بنابر این گزارش، حدود ۱ درصد از دانش‌آموزان ۱۵ساله تجربه مصرف یک نوع ماده مخدر را در طول زندگی داشتند که با توجه به کل جمعیت شرکت‌کنندگان در پیمایش، این آمار به ۱٫۵ درصد افزایش پیدا می‌کرد. حدود ۰٫۳ درصد از مجموع پاسخ‌دهندگان تجربه مصرف کانابیس را داشتند، هرچند در مواجهه و استفاده از این آمار باید بااحتیاط عمل کرد، چرا که به واسطه پرسش‌های پایان‌باز چنین پیمایشی، نتایج به دست آمده قابل‌مقایسه با مطالعات مشابه در اروپا نخواهد بود.

مصرف پرخطر مواد مخدر در ترکیه و روندهای آن

مطالعات دربرگیرنده ارزیابی و تخمین میزان مصرف پرخطر مواد مخدر به شناسایی میزان مشکلات ریشه‌ای‌تر مصرف مواد کمک می‌کند و داده‌های مرتبط با نخستین مراجعه به مراکز تخصصی درمان مواد در کنار دیگر شاخص‌ها، درک ماهیت و روندهای مصرف پرخطر مواد مخدر را تسهیل می‌کند.

مصرف پرخطر مواد مخدر در ترکیه با مصرف اوپیوئیدها پیوند اساسی دارد. بنا بر مطالعه شیوع شناختی سال ۲۰۱۱ ترکیه، جمعیت مصرف‌کنندگان پرخطر اوپیوئیدها ۱۲۷۰۰ نفر تخمین زده شده است. بااین‌حال، داده‌های درمانی و ارزیابی‌های محلی اخیر حکایت از این دارد که آمار مصرف‌کنندگان پرخطر اوپیوئیدها در کشور ترکیه بسیار بالاتر است.

در ۵ سال اخیر، تقاضاها برای درمان در ترکیه افزایش یافته است و این روند در درجه اول به افزایش دامنه پوشش گزارش‌ها مرتبط است. داده‌های به‌دست‌آمده از مراکز تخصصی درمان نشان می‌دهد که هروئین ماده مصرفی اصلی مراجعه‌کنندگانی است که در سال ۲۰۱۵ برای نخستین‌بار به این مراکز مراجعه کرده‌اند.

همچنین، یک‌چهارم از مجموع مراجعه‌کنندگان مراکز درمانی درگیر مصرف تزریقی مواد مخد هستند و برخی شاخص‌ها حکایت از آن دارد که مصرف تزریقی هروئین در ترکیه با کاهش تدریجی و پیوسته روبه‌رو است. بیشتر مراجعه‌کنندگان به مراکز درمانی را مردان تشکیل می‌دهند.

قوانین ملی مواد مخدر در ترکیه

قانون کیفری ترکیه در سال ۲۰۱۴ روزآمد شد و در سال ۲۰۱۵ تغییرات و اصلاحات جدیدی بر آن افزودند. این قانون برای مصرف‌کنندگان مواد یا افرادی که اقدام به خرید، دریافت یا نگهداری مواد برای مصرف شخصی می‌کنند، دو تا پنج سال زندان مقرر کرده است. گزینه درمان و/یا آزادی مشروط تا ۳ سال نیز مطرح است که البته از سال ۲۰۱۴، فرد نمی‌تواند بیش از یک‌بار از آزادی مشروط به‌عنوان جایگزین زندان استفاده کند.

مصرف‌کننده مواد مخدر در ترکیه در صورت خودداری از درمان یا نداشتن شرایط موردنیاز برای آزادی مشروط، با حکم دادگاه به زندان فرستاده می‌شود. در سال ۲۰۱۶ در قانون ملی ترکیه تصریح شد که اگر فرد معتاد پیش از فرایند بازرسی تقاضای درمان کند، مشمول هیچ‌گونه کیفری نخواهد شد؛ در چنین مواردی، کارشناسان و متخصصان حوزه مراقبت‌های پزشکی ملزم به گزارش این جرم نیستند.

مجازات دست‌اندرکاران تولید و عرضه مواد مخدر در ترکیه

تولید و واردات یا صادرات مواد مخدر در ترکیه معادل ۲۰ تا ۳۰ سال زندان خواهد داشت؛ مجازات فروش یا عرضه این مواد نیز حداقل ۱۰ سال زندان است و چنانچه فروش مواد مخدر به فرد زیر سن قانونی صورت گرفته باشد، فروشنده حداقل ۱۵ سال زندان خواهد گرفت. در چنین موردی، مجازات به نوع مواد وابسته است؛ اگر مخدر موردنظر کوکائین، هروئین، مرفین یا مرفین‌پایه یا از کانابینوئیدهای صنعتی باشد، این مجازات‌ها ۵۰ درصد تشدید می‌شود.

متهمان دارای جایگاه قانونی نظیر پزشکان، داروسازها و کارمندان حوزه سلامت و بهداشت نیز شامل محکومیت مشابه می‌شوند. در مواردی که جرم سازمان‌یافته تشخیص داده شود، مجازات دوبرابر خواهد شد (EMCDDA, 2018: 3).

از سال ۲۰۱۵، ۷ گروه عمومی از مواد به قانون اصلی مبارزه با مواد مخدر در ترکیه افزوده شد که قاچاق مواد روان‌گردان جدید در ترکیه را نیز در بر می‌گیرد.

جرایم مرتبط با مواد مخدر در ترکیه

دادگان جرایم مخدری (DLO) بنیادی است برای نظارت بر جرایم مرتبط با مواد مخدر و همچنین ابزاری است برای سنجش میزان فعالیت اعمال قوانین و پویایی بازار مواد مخدر. این دادگان اطلاعاتی پیرامون اجرا و پیاده‌سازی قوانین مخدری و بهبود راهبردهای مرتبط به دست می‌دهد.

داده‌های آماری این بنیاد حکایت از افزایش اندک در جرایم مرتبط با مواد مخدر در ترکیه در سال ۲۰۱۶ داشته است. اکثر جرایم گزارش‌شده مرتبط با مصرف یا نگهداری مواد بوده‌اند.

تأمین مالی تروریسم و اقتصاد مواد مخدر در ترکیه

فصل هفتم گزارش مخدری دولت ترکیه در سال 2021، به مسئله نارکوتروریسم پرداخته است. در این فصل علاوه بر مسئله استفاده گروه‌های تروریستی از تجارت غیرقانونی مواد مخدر در ترکیه برای تأمین مالی فعالیت‌های تروریستی، اقدامات گروه‌های تروریستی همچون پ‌ی‌د، ک‌سی‌ک و پ‌ک‌ک نیز بررسی شده است.