پول سیاه؛ شتابدهنده جرائم سازمانیافته در جهان
همزمان با پیشرفت تکنولوژی، فناوریهای جدید و ظهور آخرین روشهای دور زدن قانون در واحدهای سیاسی و فراملی، به نظر میرسد تشکیلات جرائم سازمانیافته توانستهاند خود را با شرایط جدید انطباق دهند و به بازیگرانی مؤثر در مسیر تضعیف حاکمیت قانون و کسب درآمدهای غیرقانونی تبدیل شوند. امروزه گروههای تبهکار این امکان را دارند که به وسیله حملات سایبری به دادههای حساس دسترسی پیدا کنند و زیرساختهای حیاتی مانند شبکه برق، آب و بهداشت را هدف قرار دهند. قاچاقچیان غیرقانونی بیش از گذشته با استفاده از فناورهای نوین میتوانند مسیرهای رسمی را دور بزنند و اقدام به قاچاق انسان، سلاح و مواد مخدر در نقاط مختلف جهان کنند. ارزهای دیجیتال، درگاههای پرداخت غیررسمی، شرکتهای کاغذی و … امکان پولشویی و تامین مالی غیرقانونی را تقویت کرده است و تبدیل به بحرانی بزرگ برای دولتها شده است سلسله اقدامات فوق در نهایت سبب آن شده است تا گردش مالی گروههای تبهکار به شدت افزایش پیدا کند و به تریلیونها دلار برسد[i].
به گزارش یورونیوز، یورگن استاک، دبیرکل پلیس بینالمللی «اینترپل» در جریان نشست سازمان هماهنگی پلیس جهانی در سنگاپور مدعی شد حلقه جرائم سازمانیافته مرتبط با قاچاق انسان و کلاهبرداری سایبری در جنوب شرق آسیا به صورت شبکهای جهانی درآمده است و گردش مالی آن به سه تریلیون دلار در سال میرسد. وی در ادامه مدعی شد که افراد با استفاه از هویتهای جعلی در فضای مجازی با الهام گرفتن از مدل کسبوکارهای جدید و شرایط ناشی از پاندمی کرونا توانستهاند درآمدزایی خود را به اندازهای افزایش دهند که به هیچ وجه با یک دهه پیش قابل مقایسه نیست. هم اکنون یک گروه تبهکار این امکان را دارد که از این طریق، سالانه تا 50 میلیارد دلار درآمد کسب نماید[ii].
یکی از نکات کلیدی در گزارش سالانه رئیس اینترپل، سهم بالای قاچاق مواد مخدر در این الگوی مالی است. به گفته استوک، جرائم مرتبط با مواد مخدر همچنان سهم 40 الی 70 درصد از درآمد گروههای تبهکار را تشکیل میدهد. با فرض صحت این آمار، گردش مالی تجارت مواد مخدر بین 1 تریلیون و 300 میلیارد الی 2 تریلیون و 250 میلیارد دلار ارزیابی میشود. ارقام فوق سبب میشود شبکه فراملی قاچاق مواد مخدر در سراسر جهان همچنان به دنبال ایجاد مسیرهای جدید و انطباق با آخرین تغییرات بازار باشند تا از این طریق هر سالانه میلیاردها دلار کسب درآمد کنند. برخی کارشناسان حوزه مبارزه با مواد مخدر بر این اعتقادند که یکی از دلایل تشدید امواج قانونیسازی کانابیس در نقاط مختلف جهان؛ بهویژه آلمان و ژاپن، طمع واحدهای سیاسی برای همکاری با قاچاقچیان مواد مخدر با هدف کسب درآمد بالا از این تجارت سیاه است.
با وجود سهم قابل توجه گروههای تبهکار در حوزه درآمدهای مخدری اما به نظر میرسد تشکیلات جرائم سازمانیافته با گسترش دامنه اقدامات خود در حوزه سرقت خودرو، مالکیت معنوی، تهدید به انتشار اطلاعات خصوصی- دولتی، قاچاق اسلحه و سرقت جواهرات به دنبال کسب منابع درآمدی جدیدند. در چنین شرایطی، ضرورت تشکیل یک واحد عملیات مشترک برای مبارزه با جرائم سازمانیافته بیش از پیش احساس میشود. وابستگی و درهم تنیدگی گروههای تبهکار ایجاب میکند تا دستگاههای مختلف انتظامی- اطلاعاتی با تشکیل یک مرکز فرماندهی و ستاد مشترک، به اشتراک گذاری دادهها و ترسیم نقشهراه مشترک برای مقابله با گروههای تبهکار دست بزنند. به دلیل قرار گرفتن ایران در مسیر بالکان و تشدید فعالیت گروههای تبهکار در افغانستان، جمهوری آذربایجان، ترکیه و عراق، کار مقابله با شبکه جرائم سازمان یافته محلی دشوارتر شده است و نیروهای انتظامی- اطلاعاتی کشور متحمل هزینههای سنگینی شدهاند. البته در این مسیر، برقراری ارتباط با نهادهای موازی در کشورهای همسایه و هماهنگی با آنها برای مقابله با گروههای تبهکار میتواند موقعیت ایران را درسرکوب اقدامات غیرقانونی در محیط پیرامونی کشور تقویت کند.
جمعبندی
جرائم سازمان یافته فراملی علاوه بر آنکه گردش مالی قابل توجهی دارند، میتوانند در خدمت سرویسهای اطلاعاتی، گروههای مافیایی و شبکه فساد داخلی قرار گیرند و به سرعت تبدیل به تهدیدی علیه امنیت ملی کشور شوند. در تعاریف جدید ناتو و ارتش ایالات متحده آمریکا از مفهوم «جنگ ترکیبی» پدیده جرائم سازمانیافته به عنوان یکی از ارکان تهدیدآفرین علیه امنیت ملی کشورها یاد میشود. به بیان دیگر، قاچاقچیان، هکرهای سایبری، اراذل و اوباش، سارقان و … این امکان را دارند که علاوهبر تضعیف حاکمیت قانون و به چالش کشیدن پایههای اقتدار حاکمیت، زمینه براندازی و سقوط نظامهای سیاسی را نیز فراهم آورند. بیتوجهی به این تهدید حیاتی میتواند در کوتاهمدت و میانمدت، ضربات جبرانناپذیری به انسجام اجتماعی و پایههای امنیت عمومی/ ملی وارد کند.
منابع
[i] https://www.interpol.int/en/How-we-work/Criminal-intelligence-analysis/Our-analysis-reports
[ii] https://edition.cnn.com/2024/03/28/asia/southeast-asia-interpol-scam-human-trafficking-crime-intl-hnk/index.html