روایت خبرگزاری مهر از همایش کادراس: غیرامنیتی‌سازی افغانستان به‌مثابه امنیتی‌سازی ایران

خبرگزاری مهر در مطلبی مفصل با عنوان: «سایه تهدید؛ غیر امنیتی کردن افغانستان به مثابه امنیتی‌سازی ایران» به بازتاب دومین همایش سالانه کادراس پرداخته است. این نشست روز 25 تیر امسال در قالب دو پنل با حضور متخصصان در خانه اندیشه‌ورزان برپا شد.

گروه بین‌الملل مهر در این گزارش به هشدارهای جدی تحلیلگران ارشد مسائل راهبردی‌ و کارشناسانی اشاره کرد که در همایش امنیتی‌سازی ایران در حوزه مواد مخدر و جرایم سازمان‌یافته سخن گفتند. به گزارش مهر، شرکت‌کنندگان این نشست از شکل‌گیری یک تهدید طراحی‌شده و قریب‌الوقوع علیه جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت خبر دادند.

بر اساس این گزارش، یکی از محورهای اصلی بحث، تغییر الگوی کشت و تولید مواد مخدر در افغانستان پس از تسلط دوباره طالبان بود؛ تغییری که از نگاه حاضران، صرفا یک تحول داخلی تلقی نمی‌شود، بلکه به‌عنوان بخشی از یک پروژه کلان برای انتقال کانون اتهامات بین‌المللی به سمت مرزهای ایران ارزیابی شده است.

مهر همچنین با اشاره به تحلیل‌های ارائه‌شده در این همایش نوشت که در این روند، تلاش‌هایی برای غیرامنیتی نشان دادن افغانستان در عرصه جهانی در جریان است؛ اقدامی که به گفته کارشناسان، با امنیتی‌سازی ایران هم‌زمان شده است و می‌تواند به نسبت دادن برچسب نارکوتروریسم به محور مقاومت منجر شود.

امنیتی‌سازی ایران و تغییر لحن نهادهای بین‌المللی

خبرگزاری مهر در ادامه گزارش خود از همایش سالانه کادراس، به برگزاری دو پنل تخصصی ایران در کانون هدف؛ سناریوی امنیتی‌سازی و راهکارهای مقابله و ایران و تهدید قریب‌الوقوع امنیتی‌سازی درحوزه مواد مخدر در این نشست اشاره کرد.

به گزارش مهر، در آغاز این همایش دکتر منصور براتی، معاون پژوهشی اندیشکده کادراس، با گوشزدکردن تغییر محسوس در ادبیات نهادهای بین‌المللی، به‌ویژه دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، این تحول را نشانه شکل‌گیری یک رویکرد جدید علیه ایران دانست. او تاکید کرد که تا پیش از سال ۱۳۹۷، ایران به‌عنوان خط مقدم مبارزه با قاچاق مواد مخدر پیوسته مورد تقدیر بود، اما پس از آن، ادبیات گزارش‌ها تغییر معناداری یافته است

در ادامه این گزارش آمده است که در رویکرد جدید نهادهای بین‌المللی، مفاهیمی مانند نبود نظارت کافی و ضعف در مقابله، جایگزین نگاه‌های مثبت گذشته به ایران شده است. کارشناسان کادراس این تغییر گفتمانی را در راستای طراحی پرونده امنیتی جدید (پرونده پنجم پس از هسته‌ای، موشکی، سیاست منطقه‌ای و حقوق بشر) علیه ایران ارزیابی می‌کنند؛ پرونده‌ای که حوزه مواد مخدر و جرایم سازمان‌یافته را به‌عنوان ابزارهای فشار تازه در کنار محورهای پیشین مطرح می‌کند.

محور مقاومت و اتهام نارکوتروریسم

خبرگزاری مهر در بخش دیگری از گزارش خود از همایش سالانه کادراس، به بررسی پیوند موضوع مواد مخدر و تقابل غرب با محور مقاومت پرداخت. به گزارش مهر، بخشی از این نشست به تحلیل روند امنیتی‌سازی این حوزه در چارچوب تحولات منطقه‌ای اختصاص داشت.

در همین راستا، مهر به سخنرانی دکتر نوذر شفیعی، استاد مطالعات منطقه‌ای دانشگاه تهران با عنوان «امنیتی‌سازی محور مقاومت؛ مطالعه موردی مواد مخدر» اشاره کرد و نوشت:

دکتر نوذر شفیعی در سخنرانی خود به تشریح مکانیسم‌های شناختی و سیاسی این پدیده پرداخت. وی با استفاده از مفهوم «غیریت‌سازی» توضیح داد که نظام سلطه، ابتدا محور مقاومت را به‌عنوان «دیگریِ» مطلق و تهدیدکننده نظم موجود تعریف کرد.

خبرگزاری مهر در ادامه این گزارش، با تشریح ابعاد تکمیلی این تحلیل نوشت که بر اساس دیدگاه‌های مطرح‌شده در همایش، هنگامی که یک بازیگر سیاسی به عنوان دیگری تثبیت می‌شود، زمینه برای به‌کارگیری انواع ابزارهای سخت و نرم علیه آن فراهم خواهد شد.

به گزارش مهر، در این چارچوب علاوه بر فشارهای نظامی، تحریم‌های اقتصادی و عملیات‌های رسانه‌ای، اتهام نارکوتروریسم نیز به عنوان یک ابزار جدید علیه محور مقاومت مطرح شده است. کارشناسان حاضر در نشست تاکید کردند که هدف از طرح این اتهام، مشروعیت‌زدایی اخلاقی از گروه‌های مقاومت و ایجاد زمینه برای اقدامات امنیتی در سطح بین‌المللی است.

در این گزارش همچنین آمده است که به اعتقاد تحلیلگران، حتی در نبود شواهد قطعی درباره نقش این گروه‌ها در تولید یا ترانزیت مواد مخدر، رسانه‌های غربی به صورت مستمر در حال بازتولید و الصاق این برچسب‌اند.

استانداردهاي دوگانه و پارادوکس در مبارزه جهانی با مواد مخدر

‎مهر آورده است که در ادامه نشست، دکتر ابراهیم متقی افغانستان را محور تحولات بازار مواد مخدر و نمونه‌ای از یک تناقض امنیتی معرفی کرد؛ کشوری که موقعیت خود را در نظم جهانی امنیتی‌شده فعلی بازتعریف کرده است.‌ ضمنا تناقض مد نظر کارشناسان شرکت‌کننده همایش در روایت‌های بین‌المللی برجسته شده است: با وجود ادعاهای گسترده درباره تولید مواد مخدر صنعتی در افغانستان، شواهد کافی از وجود زیرساخت‌های لازم در این کشور در دست نیست. در عوض، تأمین پیش‌سازهای شیمیایی عمدتاً از اروپا انجام می‌شود، اما بار اتهام و امنیتی‌سازی متوجه کشورهای منطقه است؛ وضعیتی که در آن مبدأ تولید مواد مخدر، غیرامنیتی و مقصد، امنیتی جلوه داده می‌شود.

خیز استراتژیک طالبان برای کسب مشروعیت با تغییر الگوی مواد مخدر

در ادامه گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری مهر به تغییر رویکرد طالبان پس از بازگشت به قدرت اشاره شده است. مهر به نقل از کارشناسان شرکت‌کننده نوشت که کاهش چشمگیر کشت خشخاش و تولید اوپیوئیدها با تصاویر ماهواره‌ای و گزارش‌های نهادهای بین‌المللی تأیید شده است.

با این حال، به گزارش مهر، تحلیلگران این اقدام را نه یک مبارزه ریشه‌ای با مواد مخدر، بلکه حرکتی سیاسی و هدفمند ارزیابی کردند. در این روایت آمده است که طالبان از این سیاست برای بهبود تصویر بین‌المللی خود، کاهش فشارها، حرکت به سوی رسمیت‌یابی و جذب حمایت‌های مالی استفاده کرده است.

در ادامه گزارش مهر تأکید شده که همزمان با کاهش تولید سنتی، تولید مت‌آمفتامین در افغانستان با افزایش نگران‌کننده‌ای روبه‌رو شده است. کارشناسان در این نشست عنوان کردند که طالبان یا اراده‌ای جدی برای مقابله با این روند ندارد، یا به‌صورت حساب‌شده در پی حفظ منابع مالی حاصل از این بازار جدید است.

برآیند هشدارها: غیرامنیتی‌سازی افغانستان به‌مثابه امنیتی‌سازی ایران

خبرگزاری مهردر جمع‌بندی به مهم‌ترین هشدار مطرح‌شده کارشناسان شرکت‌کننده این نشست اشاره کرد و نوشت که تلاقی راهبرد طالبان با رویکرد نهادهای بین‌المللی، به یک جابه‌جایی معنادار در کانون اتهامات منجر شده است.

به گزارش مهراز همایش کادراس، با کاهش تولید خشخاش، افغانستان به‌تدریج در مسیر غیرامنیتی‌شدن در روایت‌های بین‌المللی قرار گرفته است و تصویر آن در حال بازسازی است. در مقابل، بحران نوظهور افزایش تولید شیشه، زمینه‌ساز شکل‌گیری یک مقصر جدید شده است؛ روندی که به اعتقاد کارشناسان، می‌تواند به تشدید فشارها و امنیتی‌سازی ایران در این حوزه منجر شود.

مهر با اشاره به پیامدهای این روند نوشت که در این مقطع، پروژه انتقال اتهام به سمت ایران وارد فاز اجرایی شده است. به روایت مهر، بر اساس مباحث مطرح‌شده در نشست، برخی گزارش‌های بین‌المللی به‌گونه‌ای تنظیم شده‌اند که مدعی کاهش جدیت ایران در مقابله با قاچاق مت‌آمفتامین باشد.

در این گزارش همچنین آمده است که فراتر از این ادعا، اتهاماتی درباره انتقال آزمایشگاه‌های تولید شیشه از افغانستان به داخل مرزهای ایران مطرح شده است؛ گزاره‌هایی که به گفته کارشناسان، در راستای تکمیل فرایند امنیتی‌سازی ایران قابل تحلیل است.

به گزارش مهر، تحلیلگران شرکت‌کننده در همایش کادراس معتقدند تغییر الگوی تولید مواد مخدر در افغانستان، عملاً به ابزاری برای جابه‌جایی کانون اتهام تبدیل شده است؛ به‌طوری‌که فشار از افغانستان برداشته شده و ایران به‌عنوان محور جدید تولید و ترانزیت معرفی می‌شود. این سناریو با پیوند خوردن به مفهوم نارکوتروریسم، می‌تواند زمینه‌ساز افزایش فشارهای حقوقی، سیاسی و اقتصادی علیه ایران و محور مقاومت شود.

جمع‌بندی

خبرگزاری مهر در جمع‌بندی نهایی آورده است که همایش امنیتی‌سازی ایران در حوزه مواد مخدر و جرایم سازمان‌یافته با یک نتیجه مهم به کار خود پایان داد: تحولات حوزه مواد مخدر در همسایگی شرقی ایران، دیگر صرفاً یک مسئله انتظامی یا اجتماعی نیست، بلکه باید آن را در قالب یک پروژه کلان امنیتی و سیاسی تحلیل کرد. در این چارچوب، غیرامنیتی‌شدن چهره طالبان در موضوع خشخاش، همزمان با شکل‌گیری یک تهدید جدید علیه ایران همراه بوده است و به گفته کارشناسان، به نوعی به پرونده‌سازی بین‌المللی علیه جمهوری اسلامی ایران منجر شده است.

مهر سکوت نهادهای بین‌المللی در قبال نقش کشورهای اروپایی در تأمین پیش‌سازهای شیمیایی را در کنار برجسته‌سازی ادعاها درباره انتقال آزمایشگاه‌های تولید شیشه به داخل ایران، نشان‌دهنده یک تقابل شناختی و حقوقی از دید کارشناسان توصیف کرده است.

در پایان، کارشناسان حاضر در نشست بر لزوم اتخاذ دیپلماسی فعال، تقویت روایت‌سازی رسانه‌ای در سطح بین‌المللی و ارائه مستندات دقیق از سوی ایران تأکید کردند تا از شکل‌گیری اجماع جهانی علیه کشور جلوگیری شود. به باور شرکت‌کنندگان همایش کادراس، مقابله با این روند مستلزم درک این واقعیت است که امنیتی‌سازی، فرایندی سیاسی و رسانه‌ای است که تنها از طریق کنشگری فعال و دیپلماسی چندجانبه قابل مهار خواهد بود.