بازتاب همایش کادراس در مردمسالاری:از مرزهای شرقی تا امنیت ملی ایران
گروه سیاسی پایگاه خبری-تحلیلی مردمسالاری در مطلبی همایش سالانه امنیتیسازی ایران در حوزه مواد مخدر و جرایم سازمانیافته را بازتاب داده است.
مردمسالاری در این گزارش، سخنرانی دکتر سمیه مروتی و سعادت شریفیپور را در پنل دوم، ایران و تهدید قریبالوقوع امنیتیسازی در حوزه مواد مخدر، برجسته کرده است و از بررسی تحولات افغانستان و پاکستان و پیامدهای آن برای امنیت ملی ایران در این نشست گفته است. این دو سخنران متخصص با تمرکز بر تغییر الگوهای تولید و قاچاق مواد مخدر و همچنین بازآرایی بازیگران منطقهای، تأکید کردند که موضوع مواد مخدر دیگر صرفاً یک مسئله انتظامی یا اجتماعی نیست، بلکه به بخشی از رقابتهای ژئوپلیتیکی و روند امنیتیسازی ایران در سطح بینالملل تبدیل شده است.
مردمسالاری از قول سخنرانان آورده است که همزمان با تغییر سیاستهای طالبان و دگرگونی الگوی تولید مواد مخدر در افغانستان، زمینه برای انتقال تدریجی کانون اتهامات از افغانستان به ایران در حال شکلگیری است؛ روندی که میتواند پیامدهای سیاسی و امنیتی قابل توجهی به همراه داشته باشد و در صورت کنشگری ناکافی و غیرفعال در حوزههای سیاسی، رسانهای و امنیتی، ممکن است به شکلگیری پروندهای جدید علیه جمهوری اسلامی ایران منجر شود.
افغانستان و پاکستان؛ زیستبوم فرامرزی تهدید
به گزارش مردمسالاری، دکتر مروتی در ادامه مباحث پنل دوم همایش کادراس با تمرکز بر تحولات شرق ایران، چارچوبی فراتر از نگاههای رایج به افغانستان و پاکستان ارائه داد. او تأکید کرد که تحولات این دو کشور را نمیتوان صرفاً در قالب مسائل داخلی تحلیل کرد، بلکه باید آنها را بخشی از یک «شبکه فرامرزی تهدید» دانست که بهطور مستقیم بر امنیت ملی ایران اثر میگذارد.
در این گزارش آمده است که مروتی با اشاره به مفاهیمی مانند عادیسازی حضور بازیگران خارجی، مشروعیتبخشی به این حضور و پیوند تهدیدهای بیرونی با آسیبپذیریهای داخلی، تصریح کرد که افغانستان و پاکستان به یک زیستبوم امنیتی تبدیل شدهاند که هر تغییری در آن میتواند پیامدهایی برای ایران به همراه داشته باشد.
به نوشته مردمسالاری، مروتی مسئله اصلی را نه صرفاً بروز بحران در آن سوی مرزها، بلکه «سرریز پیامدها» دانست؛ پیامدهایی که میتواند در قالب قاچاق، مهاجرت، اقتصادهای غیررسمی و گسترش جرایم سازمانیافته در داخل ایران نمود پیدا کند. در این بخش تأکید شد که مرزهای شرقی دیگر صرفاً خطوط جغرافیایی نیستند، بلکه به نقطه اتصال دو محیط امنیتی تبدیل شدهاند که تحولات هر یک، دیگری را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
امنیت فقط در مرز شکل نمیگیرد
به گزارش مردمسالاری، دکتر مروتی در بخش دیگری از سخنان خود به نقد رویکرد صرفاً انتظامی در مواجهه با قاچاق پرداخت و آن را ناکافی دانست. این کارشناسارشد مسائل افغانستان و پاکستان تأکید کرد که هرچند برخورد امنیتی با شبکههای قاچاق ضروری است، اما بهتنهایی به حل پایدار مسئله منجر نمیشود. به گفته وی، تجربه استان سیستان و بلوچستان نشان میدهد که صِرف بازداشت اعضای این شبکهها، بدون اصلاح زمینههای اجتماعی و اقتصادی، تغییری اساسی ایجاد نمیکند.
در این گزارش آمده است که مروتی با اشاره به تداوم پذیرش اجتماعی اقتصاد قاچاق، بر ضرورت توجه به ابعاد فرهنگی، هنجاری و اجتماعی در کنار اقدامات انتظامی تأکید کرد. مردمسالاری در جمعبندی سخنان مروتی مینویسد که غفلت از این مؤلفههای گفتهشده به باور این کارشناس، به بازتولید مستمر شبکههای جرایم سازمانیافته و تداوم چرخه قاچاق منجر خواهد شد.
افغانستان پس از طالبان؛ کاهش خشخاش، افزایش عدم قطعیت
مردمسالاری در ادامه به سخنرانی سعادت شریفی پور، کارشناسارشد مسائل شبه قاره پیرامون سیاستهای مخدری طالبان پرداخته است. شریفیپور در بخش آخر این نشست بر بررسی تحولات افغانستان پس از بازگشت طالبان متمرکز شد و تأکید کرد که تغییر سیاستهای این گروه در حوزه مواد مخدر به معنای پایان اقتصاد مرتبط با این حوزه نیست.
به روایت مردمسالاری، شریفیپور توضیح داد که هرچند ممنوعیت کشت خشخاش از سوی طالبان با هدف بازسازی تصویر این گروه در سطح بینالمللی دنبال شد، اما افغانستان همچنان یکی از کانونهای اصلی تولید مواد مخدر صنعتی در آسیا باقی خواهد ماند. به گفته وی، شبکههای قاچاق طی چند دهه گذشته به ساختاری قدرتمند، منعطف و سازگار تبدیل شدهاند ودر اثر تغییر دولتها یا سیاستهای رسمی، لزوماً از بین نمیروند، بلکه خود را با شرایط جدید تطبیق میدهند.
مردمسالاری در ادامه به بخش دیگری از سخنان این کارشناس پیرامون افزایش مصرف مواد صنعتی و موارد مسمومیت ناشی از آن در افغانستان اشاره کرده است و مسئله مواد مخدر در افغانستان را از قول او بهجز تولید و صادرات، یک چالش اجتماعی داخلی توصیف کرده است.
ایران؛ هزینهپرداز اصلی مبارزه با مواد مخدر
به گزارش مردمسالاری، شریفیپور در بخش دیگری از سخنان خود به نقش ایران در مقابله با قاچاق مواد مخدر اشاره کرد و گفت که جمهوری اسلامی ایران طی دهههای گذشته با هزاران نیروی شهید و مجروح، هزینههای انسانی سنگینی برای این مبارزه پرداخته است و نقش مهمی در جلوگیری از انتقال مواد مخدر به سمت اروپا ایفا کرده است.
شریفیپور این وضعیت را یک تناقض قابل تأمل دانست؛ کشوری که به گفته او بخش قابل توجهی از هزینههای مبارزه با قاچاق را متحمل شده است، اکنون با برخی اتهامات درباره ناکارآمدی یا نقشآفرینی در این حوزه مواجه است. مردمسالاری درپایان این بخش مینویسد که از نگاه این کارشناس، تحلیل این مسئله بدون توجه به ابعاد سیاسی و رسانهای آن امکانپذیر نیست.
جمعبندی: از تغییر الگوی تولید تا انتقال کانون اتهام
به گزارش مردمسالاری، یکی از مهمترین محورهای مطرحشده در این پنل همایش کادراس، پیامدهای تغییر الگوی تولید مواد مخدر در افغانستان و تأثیر آن بر معادلات منطقهای بود. سخنرانان تأکید کردند که کاهش کشت خشخاش در افغانستان میتواند بهعنوان اقدامی برای کاهش فشارهای بینالمللی بر طالبان ارزیابی شود، اما ممکن است با تغییر مسیر اتهامات به سمت کشورهای پیرامونی، از جمله ایران همراه شود.
مردمسالاری در ادامه مینویسد که هشدار به وقوع این روند، در بخشهای دیگر همایش نیز مطرح شد؛ به این معنا که ممکن است کاهش تمرکز بر مبدأ تولید مواد مخدر با افزایش توجه و فشار بر مسیرهای ترانزیتی و کشورهای همجوار بینجامد.
مردمسالاری با جمعبندی مباحث این پنل همایش کادراس مینویسد تحولات افغانستان و پاکستان از نگاه کارشناسان، دیگر صرفاً مسائل داخلی این کشورها نیست، بلکه بخشی از محیط امنیتی پیرامون جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود. همین است که تغییر الگوهای تولید و قاچاق مواد مخدر، گسترش شبکههای جرایم سازمانیافته، چالشهای مرزی و رقابتهای ژئوپلیتیکی، میتواند بر روندهای امنیتی مرتبط با ایران اثرگذار باشد.
در این گزارش آمده است که سخنرانان تأکید کردند مواجهه با این تحولات تنها از مسیر اقدامات مرزی و انتظامی امکانپذیر نیست، بلکه نیازمند مجموعهای از اقدامات هماهنگ در حوزه دیپلماسی، سیاستهای اجتماعی، افزایش تابآوری مناطق مرزی و تقویت حضور رسانهای و حقوقی در سطح بینالمللی است.
مردمسالاری در پایان گزارش خود، رصد مستمر تحولات افغانستان و پاکستان و ارائه روایتهای مستند از سوی ایران را از جمله اقداماتی توصیف میکند که به نقل از کارشناسان این نشست میتواند از تبدیل این روندها به یک پرونده امنیتی جدید علیه جمهوری اسلامی ایران جلوگیری کند.
