Cudras

Tag: روان گردان

  • بحران فنتانیل؛ بهانه تحریم‌های جدید آمریکا علیه چین

    تشدید رقابت ژئواستراتژیک آمریکا و چین در روند حفظ یا تغییر نظم جهانی؛ موجب کشانده شدن دامنه رقابت میان پکن- واشنگتن به حوزه جرائم سازمان یافته همچون قاچاق انسان، سرقت اطلاعات و فناوری حساس، جاسوسی از حریم خصوصی افراد و جمع‌آوری اطلاعات شهروندان و تجارت مواد  مخدر (به‌ویژه فنتانیل) شده است. واشنگتن مدعی است که پکن با هدف ضربه به نوجوانان و جوانان آمریکایی از طریق خاک کشورهایی همچون مکزیک و کانادا اقدام به قاچاق فنتانیل به خاک آمریکا کرده است.

     

    براساس آمارهای منتشر شده از سوی وزارت امنیت داخلی آمریکا میزان مرگ و میر ناشی از مصرف فنتانیل در بین جوانان آمریکایی از سال 2019 و 2021 افزایش 184 درصدی را به ثبت رسانده است. به گزارش مرکز ملی آمارهای سلامت در آمریکا تنها در سال 2021 قریب به 106 هزار آمریکایی به دلیل مصرف این مواد جان خود را از دست دادند. قاچاق فنتانیل به ایالات متحده در حالی به چین نسبت داده می‌شود که پکن بارها از طریق تریبون‌های رسمی و رسانه‌ای این ادعا واشنگتن را قویا رد کرده است.

     

    به گزارش «سی ان ان» حال در جدیدترین اقدام ضدچینی کاخ سفید، وزارت خزانه‌داری هشت نهاد و نه فرد چینی و مکزیکی را به دلیل ترانزیت و فروش تجهیزات تولید قرص‌های تقلبی را در لیست تحریم‌های فدرال قرار داد. دلیل اصلی وضع این تحریم‌های جدید مقابله با اپیدمی واردات غیرقانونی فنتانیل به بازار مخدری آمریکا عنوان شده است. در ادامه گزارش این وزارت‌خانه آمده است که این اهدف به صورت مستقیم و غیرمستقیم در حوزه فروش ماشین‌های پرس قرص و سایر تجهیزات مورد استفاده برای قرار دادن علامت‌های تجاری تقلبی بر روی قرص‌های تولید شده، اغلب فنتانیل، نقش جدی ایفا کردند. برایان نلسون معاون وزارت خزانه‌داری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی در بیانیه‌ای گفت:«تحریم‌های وزارت خزانه‌داری هر مرحله از  زنجیره تامین مرگبار فنتانیل را که منجر به افزایش مسمومیت‌ها و مرگ‌ ومیر در سراسر کشور (آمریکا) شده است را هدف قرار می‌دهد.»

     

    شرکت چینی «Youli Technology Development» یکی از چند نهادی است که به دلیل تامین ماشین‌های پرس قرص در لیست تحریم‌های وزارت خزانه داری آمریکا قرار گرفته است. شرکت «Yason General Machinery» دیگر نهاد چینی است که متهم به رساندن تجهیزات ساخت قرص به کارتل مکزیکی سینالوآ است. وزارت خزانه‌داری آمریکا مدعی است که تجهیزات تامین شده از سوی طرف چینی برای ایجاد آزمایشگاه‌های پیشرفته تولید با هدف تولید میلیون‌ها قرص فنتانیل در هفته ایجاد شده است.

     

    در سوی مقابل سفارت چین در آمریکا با محکوم کردن اقدام تحریمی وزارت‌ خزانه‌داری، واشنگتن را عامل اصلی مشکلات مربوط به مواد مخدر در سراسر جهان دانست. کارشناسان چینی بر این اعتقادند که تحریم‌های اخیر آمریکا سبب دشوار شدن همکاری واشنگتن- پکن در مسیر مبارزه با مواد مخدر خواهد شد. تحریم‌های مخدری آمریکا در حالی شرکت‌های چینی را هدف قرار می‌دهد که این کشور از پیشگامان عادی‌سازی موادی مخدری همچون ماری جوانا و روان گردان‌های مصنوعی در سراسر  جهان است.

     

    در «جنگ سرد جدید» دولت‌ های آمریکا سعی خواهند کرد تا با فعال کردن گسل‌هایی همچون  مسئله تایوان، مناقشه دریایی چین جنوبی، حقوق اویغورها در استان سین کیانگ، جنگ تعرفه‌ها، تحریم‌های ابر شرکت‌های چینی (مانند هوآوی، تیک تاک و علی بابا) به بهانه آزادی بیان و هدف قرار دادن تصویر چین به  بهانه قاچاق فنتانیل به آمریکا به تدریج دولت مرکزی چین را تضعیف کرده و جلوی توسعه اقتصادی چین را بگیرد. برهمین اساس پیش‌بینی می‌شود آمریکا طی سال‌های آینده به بهانه تولید، قاچاق و ترانزیت غیرقانونی فنتانیل به آمریکا، تحریم‌های جدیدی را علیه شرکت‌های دولتی- خصوصی و افراد حقیقی- حقوقی چینی وارد نماید. به نظر می‌رسد پرده آخر از نمایش ضدچینی آمریکا الصاق برچسب «دولت مخدری» به حزب کمونیست چین باشد.

  • طبقه‌بندی انواع موادمخدر در نگاه سازمان ملل متحد

    دولت‌های عضو سازمان‌ ملل‌متحد بر اساس سه کنوانسیون 1961، 1971 و 1988 انواع مخدر را با توجه تاثیر آن بر روی وضعیت سلامتی، مصرف پزشکی- قانونی و خطراتی که احیانا برای مردم دارد دسته‌بندی می‌کنند. البته دسته‌بندی سازمان ملل می‌تواند در قاره‌های مختلف و به توجه به آخرین تحولات ملی- منطقه‌ای به صورت‌های گوناگون مورد توجه و اجرا قرار بگیرد. به عنوان کشورهای عضو اتحادیه اروپا مانند آلمان به دنبال «قانونی‌سازی» و «تجاری سازی» کانابیس تحت حاکمیت فدرال است. در ادامه این یادداشت نگاهی به دسته‌بندی انواع مخدر یا محرک توسط کنوانسیون‌های سازمان ملل متحد خواهیم داشت.

     

    حدود 250 ماده در جدول ضمیمه کنوانسیون مشترک سازمان ملل درباره مواد مخدر (نیویورک- 1961، اصلاح شده 1972)، کنوانسیون مواد مخدر و مواد روان گردان (وین- 1971) . کنوانسیون مبارزه با قاچاق غیرقانونی مواد مخدر (معرفی کنترل بر پیش‌سازها (وین- 1988) درج شده است. هدف از این فهرست «کنترل» و «محدود کردن» استفاده از این مواد براساس طبقه بندی ارزش درمانی، سوء مصرف و خطرات آن برای سلامتی و به حداقل رساندن انحراف داروهای شیمیایی به سمت تولید غیرقانونی مواد است.

     

    کنوانسیون 1961 سازمان ملل (اصلاح شده در سال 1972) در خصوص مواد مخدر تولید، ساخت، صادرات، واردات، توزیع، تجارت و مصرف و نگهداری مندرج در جدول‌های این کنوانسیون ممنوع اعلام شده است. به عنوان مثال در دهه 70 و 80 میلادی کانابیس، کوکائین، هروئین، متادون، مورفین و تریاک در ذیل بخش «کنترل خیلی شدید» قرار داشتند. به عبارت دیگر تمام اقدامات کنترلی برای نظارت و مبارزه با این مواد باید در دستور کار کشورهای قرار می‌گرفت. همچنین مواد نام برده موادی با خاصیت «اعتیاد آوری بالا» و خطرناک در وضعیت سوء مصرف تقسیم بندی شدند. در همین جدول موادی همچون کدئین، دی‌هیدروکدئین و پروپرام در دسته «مواد نرم» قرار می‌گیرند.

     

    در کنوانسیون 1971، مواد روان گردان نیز در لیست نظارت بین‌المللی قرار گرفتند. مجددا اهداف این کنوانسیون نیز محدود کردن استفاده از این مواد در موراد «پزشکی» و «علمی» بود. (ماده 5 و 7) نکته قابل ذکر آن است که برخی مواد روان‌گردان با وجود برخی خواص درمانی می‌توانند خطر «سوء مصرف» را نیز برای افراد معتاد داشته باشند.

     

    به عنوان مثال «ال اس دی»، «ام دی ام ای»، مسکالین، اکستازی و تتراهیدروکانابینول در دسته کنترل «خیلی سخت» قرار می‌گرفتند. استفاده از این مواد به غیر موارد «علمی» یا محدود پزشکی ممنوع اعلام شد. اساسا این مواد ارزش درمانی بسیار کم (یا اصلا) ندارند و «سوء مصرف» آنها سلامت عمومی را تهدید می‌کند. در دسته دوم این جدول محرک‌های آمفتامین و مت‌آمفتامین‌ها قرار می‌گیرند. این مواد نیز به مانند اعضای دسته اول ارزش درمانی بسیار کمی دارند و خطری جدی برای سلامت عمومی محسوب می‌شوند. در دسته سوم این جدول باربیتورات‌ها، آموباربیتال و بوپرنورفین قرار گرفتند. این مواد برای مقاصد پزشکی اجازه مصرف دارند.

     

    شناخت صحیح و اصولی نسبت به انواع مخدر، محرک یا روان گردان می‌تواند در بهبود شاخص‌های سلامت عمومی جامعه کمک شایانی انجام دهد.  دلیل اصلی بسیاری از گرایش به استعمال انواع مواد به دلیل عدم آگاهی یا اطلاعات غلطی است که در سطح جامعه باعث فریب نسل جدید شده است. به عنوان مثال «صنعت کانابیس» با پشتیبانی کارتل‌های بزرگ مخدری توانسته در نظام قانونی بسیاری از کشورهای غربی نفوذ کرده و این باور غلط را به جامعه القاء کند که مصرف ماری جوانا اعتیاد آور نیست و خطری برای سلامت فرد ندارد! این در حالی است که بسیاری از یافته‌های علمی یافته‌های متفاوت و گاها متضادی را نشان می‌دهد.

  • مجازات جرائم مخدری در آیینه قانون

    قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب ۱۳۷۶ و اصلاحات ۱۳۹۶ معرف انواع جرایم مربوط به مواد مخدر می‌باشد. در این قانون مواردی از قبیل: حمل، نگهداری، تولید و توزیع و عرضه، استعمال و مصرف، واردات و صادرات هرگونه مواد مخدر مورد جرم انگاری قرار گرفته است. لذا برای هریک از این موارد مجازات تعیین نموده است. به طور کلی می‌توان گفت:« جزای نقدی، شلاق، حبس، مصادره اموال و اعدام، مجازاتهای مندرج در قانون مرقوم بعنوان مجازات مواد مخدر می‌باشند.»

    اگرکسی در حین فروش یک گرم شیشه یا هروئین دستگیر شود، به مجازات جزای نقدی و شلاق محکوم خواهد شد. ولیکن اگر کسی در حین خرید و فروش بیش از سی گرم شیشه دستگیر شود، وفق بند ۶ ماده ۸ قانون مرقوم، مجازات اعدام برای ایشان درنظر گرفته میشود. وفق ماده ۴۵ قانون فوق الذکر، درصورت وجود شرایط مندرج در آن، مرتکبان جرائمی که در این قانون دارای مجازات اعدام هستند، به حبس درجه یک یعنی تا سی سال زندان و جزای نقدی محکوم خواهند شد.

    مصادره اموال قاچاقچیان و مجرمان یکی دیگر از بخش‌های این قانون است. اگر در نتیجه خرید و فروش هر یک از انواع مواد مخدر مالی از بزهکار کشف شود به نفع دولت مصادره می‌گردد. بعنوان مثال حمل و نگهداری یا خرید و فروش ۲۰ کیلوگرم تریاک در مرتبه دوم موجب مصادره اموال ناشی از همان جرم می‌شود. نکته حائز اهمیت آن است که باید در محکمه ثابت شود که مال و اموال مکشوفه در نتیجه خرید و فروش مواد مخدر بوده است. زیرا هر گونه اموالی که از محل جرایم مربوط به مواد مخدر تحصیل شده باشد، باید به نفع دولت ضبط گردد.

    هرگاه کسی به قاچاق مواد مخدر یا روان گردان های صنعتی مبادرت ورزد و موضوع قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر بطور مسلحانه اقدام نماید، به مجازات اعدام محکوم می‌شود. این حکم درصورت لزوم، در محل زندگی مرتکب و در ملا عام اجرا خواهد شد. دلیل اجرای حکم در ملا عام، خصوصا در مورد جرایم مربوط به مواد مخدر به جهت ارعاب عمومی می‌باشد. یعنی افراد جامعه سرنوشت و عقوبت ارتکاب این دسته از جرایم را دریابند. ارعاب عمومی به معنای آن است که سایر افراد جامعه درس عبرت گرفته و با ترسیدن آنها از کیفر و مجازات مواد مخدر در حقوق ایران، موجب جلوگیری از ارتکاب جرم توسط ایشان باشد.

    براساس ماده ۱۲ از قانون هر کس مواد مخدر یا روانگردان های صنعتی غیرداروئی را به داخل زندان یا بازداشتگاه یا اردوگاه بازپروری و نگهداری معتادان وارد نماید، حسب مورد که چه نوع موادی را به چه میزان وارد کرده باشد، به اشد مجازاتهای مذکور در مواد ۴ تا ۹ محکوم می‌شود. حال اگر مرتکب، یعنی وارد کننده مواد مخدر از ماموران دولت باشد، به انفصال دایم از مشاغل دولتی محکوم می‌شود. مجازات مندرج برای ماموران دولتی، علاوه بر مجازات اصلی از بابت آن مواد می‌باشد؛ یعنی مامور دولت هم از شغلش برکنار شده و هم به اشد مجازات مواد مخدر محکوم می‌شود.

  • وضعیت مخدری عراق دردورن پسا داعش

    سال‌های اخیر رنج می‌برد. در سال‌های اخیر مصرف مواد محرک در این کشور رونق گرفته است. رایج ترین ماده غیرقانونی در این کشور کپتاگون است. UNODC در مقدمه جلد نخست گزارش جهانی مواد در سال ۲۰۲۰ می نویسد: «بازار مت‌آمفتامین در افغانستان و عراق رشد کرده است. نظرسنجی از افراد در بیمارستان‌ها، زندان‌ها و نیز دیگر نهادها نشان از آن دارد که افزایش مصرف مت آمفتامین در عراق به سال ۲۰۱۲ باز می‌گردد. در کنار «کپتاگون»  و ترامادول، مت آمفتامین کریستالی نیز به نگرانی عمده مبدل شده اند. پژوهش دیگری نیز در سال ۲۰۱۵ این یافته‌ها را تأیید کرد و نشان داد که مصرف کنندگان دسترسی به کانابیس را از کپتاگون یا مت آمفتامین دشوارتر می‌دانند. همچنین در سال های اخیر مقامات عراقی چند آزمایشگاه‌های تولید مت‌آمفتامین را کشف کرده‌اند و هیئت بین المللی کنترل مواد مخدر نیز نگرانی خود از واردات سودوافدرین (که به عنوان پیش‌ساز تولید مت‌آمفتامین به کار می‌رود) را ابراز کرده است.»

    دومین ماده رایج در عراق در سال های اخیر نیز همانطور که در کتابچه سازمان ملل آمده شیشه است. کانابیس نیز در میان مواد پرمصر این کشور قرار دارد. بخش مهمی از این وضعیت را باید تحفه تروریسم در عراق دانست. انواع متعددی از مواد مخدر پس از اشغال بخشی از مناطق به‌دست گروه تروریستی داعش در سطح خیابان‌های عراق ظاهر شد. این درحالی است که عراق تنها کشور عربی بود که مواد مخدر در آن تقریباً وجود نداشت. این مواد از مخدری که عراقی‌ها آن را کپسول می‌نامند گرفته تا ماده مخدری به شکل پودر و انواع دیگری بود که عراقی‌ها تا آن زمان ندیده بودند.

    بر ‌اساس گزارش سایت «المسلم» متأسفانه زمین‌های کشاورزی بسیاری از مناطق دیاله تا جنوب عراق مثل استان ناصریه به کشت خشخاش اختصاص یافته‌است. در سطح خیابان‌های پایتخت کشور عراق نیز بسیاری از کودکان دیده می‌شوند که پاکت‌های نایلونی جلوی بینی و دهان خود می‌گذارند که به نظر می‌رسد خالی است، اما در آن ماده‌ای به نام «سیکوتین» است که ماده‌ای چسب‌مانند بوده و موجب وابستگی می‌شود.

    آلودگی جامعه عراق به معضل مواد مخدر و روانگردان و آثار مخرب آن برای مسئولان و کارشناسان اجتماعی آشکار و بیّن است. مطالعه و بررسی گزارشات بیان‌گر آن است که همه دستگاه‌ها در‌صدد مقابله با این پدیده شوم و پیشگیری و درمان معتادان برآمده و در‌باره رسیدن به راه حل ممکن جهت برخورد با این معضل اجتماعی در حال شور هستند. هرچند، برخی به این معضل به عنوان تهدید ملی و اجتماعی نگاه می‌کنند و برخی در حد آسیب اجتماعی این معضل را تعریف کرده‌اند.

    گزارش‌های دستگاه‌‌های ذیربط در عراق که حاکی است از رواج بی‌سابقه توزیع و مصرف مواد مخدر و روانگردان و گسترش روز‌افزون قاچاق آن، این معضل را به‌عنوان تهدید جامعه توصیف کرده و خطر آن را  از خطر و تهدید تروریسم بالاتر دانسته‌اند[۱]. با استناد به رسانه‌های عراق‌، ظهور ناگهانی مراکز تهیه محلی و ساخت مواد مخدر صنعتی‌، این معضل را پیچیده‌تر کرده‌است. در گزارش وزارت بهداشت عراق ضمن هشدار به شیوع اعتیاد در این کشور آمده‌است، هر چند برخورد با قاچاقچیان و مافیای مواد مخدر به صورت کلان صورت می‌گیرد ولی نتوانسته به قاچاق، تولید و عرضه مواد مخدر تأثیر چندانی بگذارد.

    وزارت بهداشت در گزارش‌های مطالعاتی و تحلیلی خود خاطر نشان کرده‌است‌: اگر دولت مجازات‌های سنگین و شدید برای قاچاقچیان و تبهکاران تعیین نکند عراق به یکی از بزرگترین کشورهای مصرف‌کننده مواد مخدر و روانگردان در جهان تبدیل خواهد‌شد.[۲] بررسی‌ها نشان می‌دهد، میزان کشفیات و ضبط مواد مخدر و روانگردان بسیار کمتر از حجم واقعی مصرف و قاچاق آن است. رئیس سازمان ارشاد و پیشگیری از انتشار مواد مخدر و روانگردان کشور عراق «ابراهیم رمضان» در گفتگو با روزنامه «العربی الجدید» خاطر نشان کرد، آمار و ارقام موجود از کشفیات مواد مخدر در اقلیم کردستان بیانگر شیوع مصرف و قاچاق مواد مخدر و روانگردان در این اقلیم است تا آن‌جایی که مده بیان کننده پدیده شیوع آ

    به یک معضل جدی و تهدید برای جامعه تبدیل شده‌است[۳]. وی می افزاید‌: کشفیات و ضبط موادمخدر و روانگردان در این منطقه با حجم و میزا‌ن واقعی آن مطابقت ندارد و نمی‌توان ارزیابی شفافی پیرامون این معضل ارائه داشت.

    تغییر و تحول در نگرش نسبت به تهدید و بحران اعتیاد و قاچاق  مواد مخدر و روانگردان‌ها و هشدار نهادهای دولتی در سطوح مختلف و سازمان‌های مردم نهاد یا شبکه‌های اجتماعی وجود دارد. کارشناس مرکز تربیت اجتماعی عراق، «عزیز کاظم نایف» ضمن تشخیص عوامل مؤثر در اعتیاد و مصرف مواد مخدر و روانگردان‌ها  اشاره می‌کند که اعتیاد به آفت اجتماعی تبدیل و به‌عنوان خطری جدی جامعه را هدف گرفته که نیاز به مقابله هر چه سریع‌تر دارد. چنان‌چه راهکارهای مقابله‌ای در دستور کار قرار نگیرد جامعه از درون خواهد پاشید[۴].

  • روان‌گردان‌های جدید

    مقابله با تولید و توزیع مواد مخدر هر روز ابعاد جدیدتری به خود می­گیرد؛ بخشی از این مقابله مربوط به قوانین و مقرارتی است که در محدود مرزها ملی و حتی فراتر از آن در کنوانسیون­های بین­ المللی به تصویب می­رسد تا بر اساس آن ضوابط مقابله با تولید و توزیع مخدرها صورت گیرد و کنترلی بر این بازار عرضه و تقاضا اعمال شود. اما تولید کنندگان مخدرها نیز دست از کار نمی­کشند و به طرق مختلف این قوانین را دور می­زند. مخدرهای «روان­گردان جدید[۱]» بخشی از آخرین اقدامات قانون­شکنانه محسوب می ­شوند.

    جسیکا نیسون[۲] در گزارش پژوهشی که در سال ۲۰۱۹ با عنوان «الگوی کلان سیاستگذاری مقابله با مواد روانگردان در اتحادیه اروپا: پرونده پرتغال، هلند، جمهوری چک، لهستان، انگلیس و سوئد» منتشر کرد «ان­پی­اس» ها (NPS) را اینگونه تعریف کرد: « NPSاز مجموعه متنوعی از مواد تشکیل شده­اند که به­طور معمول در کنوانسیون­های ۱۹۶۱ و ۱۹۷۱ از آنها به عنوان داروهای مخدری کنترل شده در مورد مواد روانگردان تعریف ارائه نشده­ است» و به تبع آن به دلیل نبود تعریفی قانونی از این دست روان­گردان­ها، قانون­گذار و نهادهای مقابله کننده توان مقابله قانونی و کنترل تولید و توزیع این دست روان­گردان­ها را ندارند. شاید به همین دلیل است که در دنیای تولید کنندگان و توزیع کنندگان، این نوع روان­گردان­ها با نام «اوج قانونی[۳]» شناخته می­شوند. نامی که فروشندگان مواد مخدر و روانگردان جدید (ان­پی­اس ها) به این مواد لقب داده­اند.

    گزارش نیسون (۲۰۱۹) در ادامه علت تولید و انتشار این مواد را دور زدن ممنوعیت­ های قانونی عنوان می­کند و بیان می­دارد که «کنترل تولید و توزیع این نوع از روان­گردان­ها به سبب سرعت تغییر چهره ترکیبات این روان گردان­ها با چالش­های زیادی روبرو می­شود و این چالش­ها سبب شده­اند تا اطلاع ­رسانی مناسب در خصوص خطرات ناشی از مصرف آنها نیز به موقع صورت نگیرد.»

    فارغ از تعاریف قانونی از مخدرهای روان­گردان جدید، همواره کارشناسان در خصوص این نوع روان­گردان­ها بیان می­دارند که این مواد از دسته کانابینوئیدهای صنعتی هستند که البته با آن­که از نظر ساختار ترکیبی شبیه ماری جوانا می­باشند، اما مانند ماری جوانا، گرس و حشیش کاشتنی نیست، بلکه موادی هستند که در آزمایشگاه به­دست می­آیند و به مراتب اثرات توهم‌زایی و تخریبی خیلی خیلی بیشتری دارند. اما این تنها بخشی از ماجرای «ان­پی­اس» ها است، زیرا تنوع روزافزون روان­گردان­های جدید سبب شده تا اثرات تخریبی، دسته­بندی­های متداخل و… پیش روی کارشناسان، سیاست­گذاران و پزشکان قرار گیرد. افزایش تنوع در روان­گردان­ها جدید همچنین با افزایش میزان مرگ و میر ناشی از مصرف آن همراه است.

    جان مارتین و همکاران [۴] در سال ۲۰۱۹ به موضوع مرگ و میر ناشی از سوءمصرف روان­گردان­های جدید و افزایش تنوع روان­گردان­های جدید در انگلستان، ولز، ایرلند جنوبی و اسکاتلند پرداختند. بر اساس نمودار زیر مرگ و میر ناشی از سوءمصرف روان­گردان­های جدید از ۹ نفر در سال ۲۰۰۷ به ۷۱۳ نفر در سال ۲۰۱۸ افزایش یافته است.

    البته که در نگاهی کلان می­توان روان­گردان­های جدید را بسته به اثرات تخریبی آنها دسته­بندی نمود. آنگونه که در جدول زیر به چهار دسته تفکیک می­شوند.

    ردیف[۵] دسته نام روان­گردان جدید شباهت مسیر تولید
    ۱ مواد شبه کانابیسی مصنوعی اسپایس، بلک مامبا اثرات مشابه کانابیس (حشیش و ماری‌جوانا) آزمایشگاه

    صنعتی

    ۲ تحریک‌کننده­ها اتیل‌فنیدیت، BZP، مفدرون اثرات مشابه با مواد محرکی مانند آمفتامین، مت‌آمفتامین، کوکائین و اکستازی آزمایشگاه

    صنعتی

    ۳ آرام‌بخش­ها اتیوزولام، پیرازولام و فلووبرومازپام اثراتی مشابه با داروهای آرام‌بخش بنزودیازپین آزمایشگاه

    صنعتی

    ۴ توهم­زاها متوکستامین (با اثرات مشابه داروی بیهوشی کتامین) و برومو- دراگون‌فلای و.. اثراتی مشابه ماده توهم‌زای ال‌اس‌دی آزمایشگاه

    صنعتی

    به دلیل تغییر چهره ترکیبات روان­گردان­های جدید، همواره این دسته­بندی­ها در حال به­روزرسانی هستند. آنچنان که در پژوهشی در سال ۲۰۱۹ که با عنوان «استفاده از مواد روانگردان جدید (NPS) در جوانان و نقش آنها در مراقبت از سلامت روان: یک بررسی منظم[۶]» انجام شده است، بیان می­شود که طی یک دهه گذشته(۲۰۰۹ تا ۲۰۱۹)، تعداد فزاینده­ای از NPS شناسایی شده­اند که می­توان آنها را در سه دسته «کانابینوئیدهای مصنوعی»، «محرک­های سیستم عصبی مرکزی» (به عنوان مثال کاتینون­ها) و «فنیل­آمین­ها» شناسایی کرد. البته که در مجموع می­توان بیان داشت که دسته­بندی روان­گردان­های جدید متأثر از دسته­بندی کلان مخدرها بوده و به گونه­ای در سایه همان دسته­بندی گام بر می­دارد.

    البته که شباهت صرفا در دسته­بندی روان­گردان­های جدید و مخدرهای خلاصه نمی­شود. مسیر توزیع یا دسترسی به روان­گردان­های جدید نیز تا حد زیادی الگوبرداری از مواد مخدر می­باشد. آنچنان که در پژوهشی که در سال ۲۰۱۹ با عنوان «چگونه کاربران نمونه از شش کشور اروپایی مواد جدید روانگردان را تهیه می­کنند؟[۷]» موضوع بررسی مسیرهای تهیه روان­گردان­های جدید مورد توجه قرار گرفته و بیان می­شود که سه مسیر «حاشیه اجتماعی کلان­شهرها»، «معتادان خیابانی و زندگی شبانه» و «اعضای انجمن­های آنلاین» از پرمراجعه­ترین مسیرها توزیع و تهیه روان­گردان­های جدید محسوب می­شوند. البته این گزارش در ادامه می­افزاید که وضعیت عرضه روان­گردان­های جدید به طور قابل توجهی بین کشورها متفاوت، تفاوت دارد؛ اما می­توان گفت که «حلقه دوستان» شایع­ترین منبع خرید روان­گردان­های جدید است و پس از آن «فروشگاه­های دنیای مجازی» در رتبه دوم قرار دارد که در بین کشورهای مختلف مشترک می­ باشد.

  • مصرف اکستازی چه عوارضی دارد؟

    نخستین بار در سال 1976  الکساندر شولگین برای درمان برخی اختلالات روانی همچون مهار اضطراب یا افسردگی اقدام به تولید قرص‌های اکستازی یا همان قرص اکس کرد. البته ریشه ساخت این ترکیب به سال 1912 باز می‌گردد که یک شرکت آلمانی برای کنترل اشتها افراد دارای اضافه وزن اقدام به تولید آن کرد. با این حال خیلی زود آسیب‌ها و عوارض این قرص‌ها مشخص می‌شود و تا سال 1980 از تمام انبارهای دارویی آمریکا خارج شده و وارد بازار غیرقانونی مواد مخدر شد. متاسفانه امروزه برخی از نوجوانان و جوانان با فاصله گرفتن از سبک زندگی سالم به دنبال حضور در پارتی‌های مختلط و کنسرت‌های زیرزمینی راک هستند تا از این طریق به بهاء آسیب زدن به سلامت روح و جسم خود دقایقی را به شادی زودگذر بپردازند. یکی از آسیب‌های رایج در این گونه مهمانی توزیع انواع مخدر، محرک و اکستازی‌ها است. افراد حاضر در این مهمانی‌ها برای کسب تجربه‌های تازه و خارج از هنجارهای معمول قصد دارند تا لحظات شادی را برای خود رقم بزنند اما توجهی به عواقب جبران ناپذیر آن ندارند. در این یادداشت سعی می‌کنیم ضمن آشنایی با این مواد روان‌گردان، به بررسی عوارض و مشکلات ناشی از مصرف آن بپردازیم.

    اکستازی (MDMA) موادی از گروه آمفتامین و فنتیل‌آمین است. اکستازی سبب آزادسازی «دوپامین»، «سروتونین» و «نورآدرنالین» در بدن انسان می‌شود. آزاد شدن چنین موادی در داخل بدن فرد سبب ایجاد احساس شادی و احساس راحتی با سایر افراد می‌شود و اعتماد به نفس فرد را افزایش می‌دهد. در ظاهر شاید چنین خواصی برای جوانان فریب دهنده باشد و آنها را تحریک به مصرف این مدل از مواد کند اما این قشر کم‌تجربه باید بداند که مصرف این مواد می‌تواند آسیب‌های جبران ناپذیری برای ذهن و روان ایشان داشته باشد. اکستازی به صورت پدر، کپسول و قرص در اختیار مشتریان قرار می‌گیرد.

    پس از مصرف اکستازی بین نیم ساعت الی 45 دقیقه تاثیر آن مشخص شده و حداکثر تا 6 ساعت باقی می‌ماند. ناتوانی جنسی، دندان قروچه، اختلالات بینایی، اختلال خواب، آلزایمر، حالت تهوع، افزایش دمای بدن، تشدید فشار خون و ضربان قلب، افسردگی، احساس خستگی، بی‌حوصلگی و … از جمله عوارض مصرف این مواد روان گردان است. ذکر این نکته لازم است که مصرف همزمان اکستازی با الکل یا ماری‌جوانا می‌تواند تاثیرات متفاوتی در بدن شخص ایجاد کند. البته تمام این عوارض به صورت یکجا و ناگهانی در بدن فرد ظاهر نمی‌شود و با توجه به عواملی همچون جنسیت، سن، میزان مصرف، روند تغذیه و … می‌تواند از یک شخص به شخص دیگر متفاوت باشد.

    شاید یکی از راه‌های موثر برای دوری نسل جدید از مواد روان‌گردان یا محرک، ایجاد تفریح‌های مهیج اما سالم از سوی دولت و ارگان‌های زیر مجموعه آن باشد. بی‌شک تخلیه صحیح انرژی جوانان می‌تواند میل ایشان به این گونه مواد را کاهش دهد. همچنین تسهیل شرایط ازدواج (شغل، مسکن، جهیزیه و ..) و آغاز زندگی مشترک میان جوانان می‌تواند انگیزه‌های جنسی برای حضور در مهمانی‌های مختلط و مصرف مواد روان‌گردان را به شکل چشم‌گیری کاهش دهد. در کنار این اقدامات زیربنایی فرنگ‌سازی، تولیدات سینمایی با هدف مقابله با مصرف روان‌گردان‌ها، آموزش در مدارس، برنامه‌های موضوعی در صدا و سیما و … نیز می‌تواند از اقبال به این گونه مواد بکاهد.

  • پیامدهای نوین اعتیاد زنان

    پژوهشگران حوزه اعتیاد، پدیده اعتیاد را امری پیچیده و چند وجهی می دانند و این امر در خصوص اعتیاد زنان به مراتب پررنگ تر است. اعتیاد زنان تبعات مستقیم و غیرمستقیمی بر خانواده و جامعه تحمیل می کند که نیازمند برنامه‌ریزی ها و تدوین سیاست های پیشگیرانه است. اگر سالیان سال در جامعه ایران طول کشید تا نگاه جرم انگارانه به فرد معتاد به نگاه بیمارگونه تغییر یابد؛ اکنون درباره زنان در ابتدای راه هستیم. نگاه جرم انگارانه در اعتیاد زنان و از سوی دیگر طرد شدگی و عدم پذیرش اعتیاد زنان موجب شده تا نهادها و متولیان امر به سوی تدوین سیاست های همزمان با هدف کاهش اعتیاد میان زنان حرکت کنند. بر اساس آمار و اطلاعات رسمی اکنون حدود ۱۰ درصد جمعیت معتادان را زنان تشکیل می دهند. به گونه ای که زنان طی دو سال مصرف به طور کامل به مصرف مواد وابسته و این اتفاق در مردان طی هشت سال است.

     بررسی تحلیلی «کتاب سال ۱۳۹۴» ستاد مبارزه با مواد مخدر نشان می دهد، تعداد زنان معتاد بین سال های ۸۶ تا ۹۲ ، ۷۳ درصد افزایش و تعداد زنانی که در اثر سوءمصرف جان خود را از دست داده اند نیز ۱۵ درصد رشد داشته است. از سوی دیگر ما شاهد کاهش سن اعتیاد میان زنان نیز هستیم، به طوری که میانگین سن اعتیاد زنان در رده سنی ۲۰ تا ۳۶ سال است که اغلب آنها مواد مخدر تریاک، شیشه، الکل و کراک مصرف می کنند. بر این اساس می توان گفت ۴۹ درصد از زنان مصرف کننده مواد مخدر  و روان گردان ها زیر ۳۵ سال سن دارند.

        تغییرات هویتی زنان و درک آنـان از خود اجتماعی و فردی و بازتعریف نقش های زنانه و دخترانه در نتیجه تحولات جامعه مدرن از دلایل اصلی تغییرات مداوم الگوی مصرف در چهار دوره اصلی است که در ادامه بدان اشاره خواهم کرد. همچنین، زنان ایرانـی نسـبت بـه گذشـته بیشتر در محیط های اجتماعی مدرن حضور دارند و در ارتباط با مردان هستند. بالا رفـتن تحصـیلات و اشتغال آنـان در کنـار دگرگـونی هـا و تحولات ارزشی جامعه ایرانی، بر حضور زنان در جامعه افزوده و گاه آنان را در برخـی رفتارهـا و اعمال به مردان نزدیک ساخته است. عـلاوه بـرفـراهم تـر شـدن فضــاها و محــیط هــای تجربــه وتغییــردر اجتماعــات کوچــک و چنــدنفره دخترانــه و در دسترسی آسان تر به مواد برای دختران، حضور زنان در دورهمی های مختلف کـه در آن مواد مصرف می شود نیز به عنوان عاملی مهم در میانه علل نوظهور اعتیاد زنان معرفی می شود. یکـی دیگـر از عوامل مهمی که نمی توان آن را نادیده گرفت، اعتیاد همسران اسـت کـه مستقیم یا غیرمستقیم می تواند بر مصرف مواد میان زنان و آسیب های بعدی اثرگذار باشد.

    مهمترین پیامدهای نوظهور اعتیاد میان زنان که می توان بر آن ادعا نمود و در سال های اخیر بسیار مشهود است، عبارتند از:

    • افزایش آمار زنان مصرف کننده به مواد

    بر اساس طرح پیمایش ملی اعتیاد در سال ۹۵ توسط «سازمان بهزیستی کشور» ، آمار زنان مصرف کننده مواد مدام در حال تغییر و افزایش است. این موضوع امری طبیعی در روند ملی و جهانی شیوع شناسی اعتیاد است، به این معنا که افزایش آمار اعتیاد در زنان دائم در حال تغییر و چون در این حوزه آمار دقیق نداریم  و دسترسی به آمار به روز در این حوزه بسیار سخت است، می توان ادعا کرد، اعتیاد میان زنان از جنبه آماری در حال افزایش و با عوامل نوظهوری در حال نمایان شدن است. بیشترین اطلاعات و آمار مربوط به اعتیاد در زنان در سال های اخیر مربوط به اطلاعات افرادی است که به مراکز درمانی سازمان بهزیستی مراجعه کرده اند، بر اساس این گزارش ها زنان بین ۲ تا ۶ درصد مراجعه کنندگان را تشکیل می دهند. اما نکته بسیار مهم این است که بخش مهمی از زنان مصرف کننده به دلایلی مانند،  مشکلات اجتماعی و اقتصادی، طردشدگی اجتماعی و خانوادگی و به طورکلی قبح اعتیاد زنان در جامعه، چندان تمایلی به بیان وضعیت خود ویا مراجعه به مراکز درمانی جهت بهبودی ندارند و همین امر از یک سو، دسترسی به آمار واقعی را با مشکل مواجه کرده و از سوی دیگر، سیاستگذاری و طراحی و اجرای برنامه های پیشگیرانه از اعتیاد را برای زنان به حاشیه رانده است.

    • کاهش سن شروع اعتیاد میان زنان

    با کاهش سن شروع اعتیاد میان زنان در سال های اخیر جدیدتریت آمارها میانگین مصرف مواد میان زنان را در سنین ۱۵ تا ۲۹ سال معرفی کرده و زنان در این گروه سنی بیشتر به مصرف مواد مخدر گرایش دارند .در این میان تریاک بیشترین ماده مصرفی در کشور است. همچنین  ۵۱ ‌درصد از مصرف‌کنندگان گل بین سنین ۱۵ تا ۲۹ سال قرار دارند. به طور میانگین ۲ درصد از زنان مصرف‌کننده تفننی و آزمایشی مواد مخدر که حداقل تجربه یک بار مصرف داشته‌اند، به ترتیب تریاک، حشیش و  هروئین مصرف می‌کنند و این امر نشان از تغییرات الگوی مصرف و همچنین کاهش سن اعتیاد دارد. از جمله دلایل کاهش سن شروع اعتیاد و همچنین شروع مصرف مواد میان زنان را می توان در کسب لذت و کنجکاوی، به ویژه در گروه های سنی جوانان یعنی همان سنین ۱۵ تا ۲۹ سال دانست. همچنین می توان عوامل دیگری هم‌چون رفع مشکلات روحی، فشار دوستان و همسر، اختلافات خانوادگی و رفع مشکلات جسمی را هم اضافه کرد.

    • تغییرات الگوی مصرف میان جامعه زنان مصرف کننده مواد

    به طور کلی الگوی مصرف مواد میان زنان ایرانی مصرف کننده مواد با چهار دوره اصلی شناخته می شود. از الگوی مصرف تریاک به سوی الگوی مصرف هرویین و کراک، سپس به سوی الگوی مصرف شیشه و اکنون الگوی مصرف گل و حشیش . بر اساس اعلام سازمان بهزیستی کشور، ماده «گل» پرمصرف ترین ماده مخدر میان زنان بوده است، از بین معتادان زن کشور، ۱۵ درصد آنان مصرف کننده گل هستند. بر این اساس تغییرات الگوی مصرف مواد میان زنان حکایت از دو نکته بسیار مهم دارد: اول اینکه، بر اساس آمار و پژوهش های انجام شده، شروع اعتیاد زنان با ماده خطرناکی مثل شیشه و هرویین است و ممکن است زنی که در تمام عمرش حتی لب به قلیان و سیگار هم نزده، به شیشه معتاد شود. در مقابل مردانی که به مواد مخدر روی می آوردند، از مواد مخدر سبک مانند: سیگار و قلیان و حشیش شروع می کنند و بعد به مصرف مواد پر خطر مانند: شیشه و کراک می رسند. دوم اینکه، تغییرات الگوی مصرف در جامعه زنان مصرف کننده حکایت از شیوع چند ماده مصرفی دارد. جدیدترین آمار سازمان بهزیستی حکایت از آن دارد که حدود ۸۰ درصد مصرف کنندگان «گل» به طور همزمان مصرف قلیان، سیگار و خصوصاً مشروبات الکی را تجربه کرده اند. بررسی ها و پژوهش ها نشان می دهد ۲۰ درصد افراد مصرف کننده، تجربه مصرف بیش از دو نوع ماده مخدر، ۱۵ درصد مصرف سه نوع ماده مخدر، ۵ درصد مصرف بیش از پنج نوع ماده مخدر را دارند.

     

    بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع و لینک «کادراس» بلامانع است.
  • کشف ۳ هزار عدد قرص و داروی غیر مجاز

    ۳ هزار و ۳۰۶ عدد انواع قرص و داروی غیرمجاز در شهرستان میاندورود کشف و ضبط شد.

    فرمانده انتظامی میاندورود گفت: در پی کسب خبری مبنی بر فروش انواع قرص و داروی غیر مجاز توسط فردی در این شهرستان موضوع در دستورکار ماموران انتظامی این فرماندهی قرار گرفت.

    سرهنگ علی داداش تبار، افزود: پس از هماهنگی‌های قضائی و تشکیل تیم عملیاتی، ماموران کلانتری مرکزی این فرماندهی متهم را  دستگیر کردند.

    او گفت: ماموران پس از هماهنگی‌های قضائی، در بازرسی از محل فعالیت متهم در مجموع ۳ هزار و ۳۰۶ عدد انواع قرص‌های مخدر، روانگردان و غیر مجاز، کشف کردند.

    فرمانده انتظامی میاندورود گفت: متهم پس از تشکیل پرونده، به مرجع قضائی معرفی شد و موضوع در دست بررسی است.

    سرهنگ داداش تبار با بیان اینکه دارو‌های مخدر عاملی مهم و مخاطره آمیز برای بهداشت و سلامت جوامع بشری است، افزود: مواد مخدر ریشه اخلاق را در جامعه می‌سوزاند و ره آورد آن تزلزل خانواده‌ها و نگرانی و ناامنی شهروندان و در نتیجه تنزل امنیت انسانی آنان می‌شود.

    او با بیان اینکه مقابله با پدیده شوم هرگونه مواد مخدری نیازمند همکاری وتعامل همه آحاد جامعه با نیروی انتظامی است از شهروندان خواست: برای مقابله با ترویج مصرف مواد مخدر جوانان و فرزندان خودرا از عوارض مصرف این بلای خانمانسوز آگاه کنند و در صورت شناسایی عاملان افیونی مراتب را در اسرع وقت به مرکز فوریت‌های پلیسی ۱۱۰ اعلام کنند.

  • کافئین و عوارض مصرف بی‌رویه آن

    کافئین یک محرک روان گردان است که ترکیب شیمیایی آن از گیاهان گرفته می شود. کافئین اغلب در نوشیدنی های مثل قهوه، چای،  و همچنین نوشیدنی های ملایم و انرژی زا وجود دارد که به صورت پودر یا به شکل قرص هم تولید می شود.

    کافئین عموماً برای بهبود هشیاری و افزایش روحیه استفاده می شود. برخی مُسکن های درد حاوی کافئین هستند زیرا این ترکیب به افزایش تأثیر دارو و همچنین جذب سریع تر داروهای مُسکن درد در بدن کمک می کند.

    کافئین به طور موقت سطح هوشیاری افراد را افزایش می دهد و به افراد کمک می کند تا همواره هشیار بمانند.

    از جمله خطرات آن این است که کافئین ادرارآور است، یعنی مصرف آن ادرار فرد را به همراه دارد.

    مصرف آن در زمان نزدیک به خواب، عادت خواب را مختل می کند و مصرف در دوزهای بالاتر می تواند منجر به اضطراب گردد.

    کافئین اعتیاد آور است. در اثر مصرف بلند مدت آن، مقاومت و وابستگی به آن افزایش می یابد این امر به کاهش ترکیب های شیمیایی که اثر مُحرک دارند می انجامد. برای غلبه موقت مقاومت بدن به ماده کافئین، می بایست به صورت افزایشی دوزهای بیشتری مصرف شود. هنگامی که مصرف کافئین متوقف می شود، می تواند منجر به “اختلال” فرد گردد مثلاً تحریک پذیری، اضطراب، از دست دادن تمرکز.

    مصرف شدید بیش از حد کافئین ممکن است باعث مسمومیت ناشی از آن گردد. این وضعیت مشابه بیش مصرفی ناشی از سایر مُحرک ها است. در موارد افراطی، روان پریشی و مرگ ممکن است اتفاق بیافتد. محققان توصیه می کنند که از کافئین خالص به شکل پودر پرهیز کنند. یک قاشق چای خوری پودر کافئین خالص معادل میزان 28 فنجان کافئین است. کافئین خالص، مُحرک بسیار قوی است که مقدار کم آن نیز منجر به بیش مصرفی ناگهانی می گردد.

    کافئین به هیچ وجه ارزش تغذیه ای ندارد و بی مزه است بنابراین نیازی نیست که در غذای شما وجود داشته باشد. حتی برخی از داروها ممکن است حاوی کافئین باشد. این ماده نسبتاً دارای بعضی علائم است. در ابتدا شما ممکن است انرژی بسیاری احساس کنید اما پس از مدتی مصرف بسیار زیاد کافئین، برخی علائم بیماری بروز می گردند. براساس تحقیقات کلینیک “مایو”، برای افراد بزرگسال مصرف 400 میلی گرم کافئین در هر  روز مناسب است. به یاد داشته باشید که اندازه استاندارد یک فنجان قهوه برابر با هشت اونس (مقیاس وزنی برابر 31/1035 گرم) است.

    به دلیل این که شما روزانه مقدار معینی کافئین مصرف می کنید، مقاومت بدن شما به آن افزایش می یابد. عوامل دیگر نیز مانند سن، توده بدنی و شرایط عمومی سلامت بدن می تواند مقاومت بدن شما به کافئین را نیز تشخیص دهد. اگر بنا دارید میزان کافئین مصرفی خود را کاهش دهید، بهترین راه کاهش تدریجی مصرف آن است.

    از دیگر علائم ترک مصرف کافئین اضطراب، تحریک پذیری و خواب آلودگی می باشد. عوارض مصرف بیش از حد کافئین منجر به گیجی، توهمات و استفراغ می شود.

    عوارض و تأثیرات کافئین بر قسمت های مختلف بدن به این شرح است:

    در سیستم عصبی مرکزی شامل سر درد، آلزایمر و جنون  و در قسمت گوارش باعث افزایش اسید معده شده و منجر به سوزش معده و ناراحتی آن می شود. در ناحیه دفع ادرار باعث افزایش اوره و ادرار و در گردش خون باعث تپش نامنظم یا سریع قلب می شود. در جذب و متابولیسم کلسیم در استخوان ها اختلال ایجاد می کند و باعث نازک شدن استخوان (پوکی استخوان) می گردد و نیز تضعیف عضلات را به همراه دارد.کافئین بر روی سیستم تولید و مثل اثر می گذارد و رشد جنین را کاهش می دهد.

    بر اساس یافته های کلینیک “مایو”، اگر به دنبال بارداری هستید مصرف کافئین شما، می بایست بین 200 تا 300 میلی گرم در هر روز محدود گردد. شواهدی وجود دارد که مصرف زیاد کافئین می تواند در تولید استروژن و متابولیسم مورد نیاز برای بارداری اختلال ایجاد کند.

     

    بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.