مصرف قرص اکستازی چه عوارضی دارد؟
قرص اکستازی را الکساندر شولگین در سال 1976 برای درمان برخی اختلالات روانی همچون اضطراب یا افسردگی تولید کرد. البته ریشه ساخت این ترکیب به سال 1912 و یک شرکت آلمانی باز میگردد که در پی تولید دارویی برای کنترل اشتهای افراد مبتلا به اضافهوزن بود. با این حال، خیلی زود آسیبها و عوارض قرص اکستازی مشخص شد؛ به همین دلیل، تا سال 1980 آن را از تمام انبارهای دارویی آمریکا خارج کردند. اینگونه بود که اکستازی وارد بازار غیرقانونی مواد مخدر شد. متاسفانه امروزه مصرف اکستازی در میان نوجوانان و جوانان بسیار رایج شده است و از آن برای افزایش احساس سرخوشی، بهویژه در مهمانیها استفاده میشود. در این یادداشت کادراس با قرص اکستازی بهعنوان یکی دیگر از مواد روانگردان آشنا میشویم و عوارض و مصرف آن را بررسی میکنیم.
قرص اکستازی چیست؟
اکستازی، امدیاماِی (MDMA) یا متیلندیاکسیمتآمفتامین نوعی محرک صنعتی با اثرات روانگردان توهمزا است.
اکستازی سبب آزادسازی «دوپامین»، «سروتونین» و «نورآدرنالین» در بدن میشود و به فرد احساس شادی، سرخوشی و افزایش اعتماد به نفس میدهد. البته این خواص فریبنده میتواند با آسیبهای جبران ناپذیری برای بدن و روان مصرفکنندگان همراه باشد.
تاریخچه اکستازی
اکستازی اولین بار در سالهای ۱۹۱۴-۱۹۱۲ توسط شرکت داروسازی مِرک آلمان با عنوان کمکننده اشتها تولید و عرضه شد، اما به علت اثرات جانبی از رده مصرف خارج شد. از آن زمان تا سال ۱۹۵۰ اطلاعات و تاریخچه روشنی از اکستازی و تولید و مصرف آن نداریم. روانپزشکی به نام الکساندر شولگین در سال 1976 برای شکستن دفاع روانی، کمک به بیان احساسات بیماران و ایجادهمدلی فردی به سراغ این ترکیب رفت. بدین ترتیب، رواندرمانگران دیگر نیز در دهه 1970 قرص اکستازی را تجویز میکردند.
در دهه ۱۹۸۰ مصرف امدیاماِی گسترش عمدهای یافت و در سال ۱۹۸۵ تولید غیرقانونی آن رواج پیدا کرد و مصرفش ممنوع اعلام شد. تخمین زده میشود که در سال ۱۹۸۹ در ایالات متحده ماهیانه حدود سی هزار قرص اکستازی تولید میشده است. بهتدریج مصرف این ماده به دلیل تأثیر فعالسازانه حرکتی و دستکاریهای روانگردان در میان طرفداران میهمانیهای پرجنبوجوش محبوبیت شدیدی یافت.
شکلهای عرضه اکستازی
اکستازی عمدتا بهصورت قرص (اغلب به شکل قرص ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیگرمی با رنگهای جذاب و متنوع) عرضه میشود، اما شکلهای پد و کپسول هم دارد. به علت نداشتن نشان تجاری، درجه خلوص متفاوت و ترکیبات شیمیایی نامشخص، تأثیرات این تولیدات، متغیر و نامعلوم است. ضمنا بسیاری از قرصهایی که با این نام در بازار به فروش میرسد از ترکیبات نامشخص ساخته میشود و تقلبی و دستساز است.
اکستازی با نامهای دیگری نیز شناخته میشود، از جمله ای (E)، داوز (Doves)، ایکستیسی (XTC)، آدامز (Adams). در ایران به اکستازی، قرص اِکس، قرص شادی و قرص عشق هم میگویند.
تأثیرات قرص اکستازی
تأثیرات قرص اکستازی بین 30 تا 45 دقیقه پس از مصرف بروز میکند، حداکثر تا 6 ساعت باقی میماند و سپس بهتدریج کاهش مییابد. مصرف اکستازی به فرد حس سرخوشی ملایم، آرامش (احساس رضایت از وضع موجود)، افزایش انرژی بدن، احساس اعتماد (نزدیکی و تعلق به دیگران)، احساس عشق و یکدلی، احساس وابستگی گرم به دیگران، القائات معنوی و حس قدرت میدهد.
عوارض مصرف قرص اکستازی
مهمترین عوارض مصرف قرص اکستازی این موارد است:
- اختلالات بینایی (تیرهوتار شدن میدان دید)؛
- حرکات غیرطبیعی چشم؛
- دندانقروچه (ساییدن دندانها روی هم)؛
- لرزش بدن؛
- حالت تهوع؛
- افزایش بیش از حد دمای بدن؛
- احساس اضطراب، تشویش و نگرانی؛
- حملههای وحشتزدگی؛
- افزایش ضربان قلب و فشارخون.
البته اکستازی عوارض شدیدتری هم دارد که بهصورت اختلال خواب، کابوسهای شبانه، تغییر در ادراک زمان، بیپروایی ، تندخویی، بیقراری و تحریکپذیری، اختلال در سازوکار نعوظ و نرسیدن به اوج لذت جنسی، کاهش تمرکز، فراموشکاری، افسردگی و بدخلقی شدید، بدبینی، کاهش گرایش به کارهای فکری و جسمی و تسریع ابتلا به آلزایمر بروزمیکند.
.باید اشاره کرد که مصرف همزمان اکستازی با الکل یا ماریجوانا میتواند تاثیرات متفاوتی در بدن شخص ایجاد کند. البته تمام این عوارض به صورت یکجا و ناگهانی در بدن فرد ظاهر نمیشود و میتواند بسته به عواملی همچون جنسیت، سن، میزان مصرف، روند تغذیه و … از یک شخص به شخص دیگر متفاوت باشد.
اثرات طولانیمدت مصرف اکستازی
مصرف طولانیمدت اکستازی ممکن است باعث تغییرات شیمیایی در مغز شود. این دگرگونی شیمیایی باعث تغییرات خلقی و بههمخوردن نظم خواب میشود. مصرف پیدرپی آن نیز به بدخلقی، افسردگی و سوءظن مرضی میانجامد و ممکن است باعث بروز علایم سایکوز شود. به این ترتیب، مشکلات فراوانی در زمینههای شغلی، تحصیلی و… برای فرد پیش میآید.
مصرف اکستازی بر وضعیت روانی -عصبی فرد تأثیر میگذارد. آشفتگی روانی، هذیان، بدبینی، سردرد، بیاشتهایی، افسردگی، بیخوابی، نیستاگموس (Nystagmus) از جمله مواردی است که میتواند برای چندین هفته ادامه پیدا کند. هم چنین مصرف مکرر MDMA بر تواناییهای شناختی بهویژه حافظه بلندمدت فرد تأثیر میگذارد. پژوهشها نشانگر آن است که MDMA بخشی از مغز را که به تفکر انتقادی و حافظه مربوط میشود تخریب میکند.
افزایش درجهحرارت بدن (hyperthermia) مهمترین اثر زیانبار مصرف MDMA است که به سندرم سروتونین مرتبط است. این سندرم با تغییرات ناگهانی دمای بدن و بیثباتی دستگاه خودکنترلی داخلی بدن همراه است و باعث ولع نوشیدن آب میشود.
والدین و مصرف اکستازی فرزندان
به نظر میرسد والدین دانش چندانی در مورد پیامدها و عوارض اکستازی در میان فرزندان خود نداشته باشند. در تحقیق انجامشده در آمریکا، ۹۲ درصد والدین دراینارتباط گفتهاند که درباره پیامدها و عوارض اکستازی چیزی نشنیدهاند و 90 درصد آنها اطلاعات کمی پیرامون خطرات مصرف اکستازی داشتند و تنها ۲۴ درصد والدین با فرزندانشان درباره اکستازی صحبت کرده بودند. جالبتوجه آنکه فقط ۳ درصد این افراد معتقد بودند فرزندانشان سابقه مصرف اکستازی را داشتهاند. 41 درصد والدین در مورد اکستازی با فرزندان خود هیچ صحبتی نکرده بودند و ۳۵ درصد دیگر گفتوگوی اندکی با این موضوع با فرزندان خود داشتند. قطعا وضعیت این ارقام در ایران از این بدتر است. باید توجه داشت که بسیاری از مصرفکنندگان امروزه اکستازی سابقه سوءمصرف همزمان چند ماده دیگر را نیز داشتهاند.
بیشتر بخوانید:
مصرف اکستازی در نوجوانان: عوارض و شیوه برخورد با آن
حرف آخر
قرص اکستازی محرک روانگردانی است که مصرفش ابتدا با سرخوشی و افزایش تحرک همراه است اما به بروز عوارضی میانجامد که گاه جبرانناپذیرند. با مطالعه مطالب تخصصی کادراس و افزایش آگاهی خود پیرامون انواع مواد مخدر، میتوانید از عوارض این مواد در امان بمانید.
