تروریسم، ناامنی و تجارت مواد مخدر در عراق

برای تحلیل گسترش تجارت و مصرف مواد مخدر در عراق، باید به مسائل مختلف توجه کرد. کارشناسان امنیتی تأکید دارند که تروریسم، ناامنی و تجارت مواد مخدر در عراق با یکدیگر رابطه تنگاتنگی دارند، تا حدی که بقای گروه‌های تروریستی به تجارت و قاچاق مواد مخدر وابسته است و می‌توان گفت که رابطه میان تروریسم و قاچاق مواد مخدر در منطقه و جهان رابطه‌ای علت و معلولی است.

وضعیت عراق به روایت رسانه‌ها

گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های عراقی، حاکی از آن است که بعد از سال  ۲۰۰۳ میلادی تجارت و مصرف مواد مخدر در این کشور رو به فزونی گذاشته‌است. چندی پیش خانم «غاده محمد»  عضو کمیسیون بهداشت و محیط زیست پارلمان عراق در مصاحبه‌ای با خبرگزاری «السومریه نیوز» اظهار داشته که در برخی مرزهای ورودی و خروجی کشور عراق از سوی نیروهای امنیتی و مرزبانی کنترل لازم صورت نمی‌پذیرد و برعکس تحت کنترل گروه‌های تروریستی قرار‌گرفته و به همین علت  قاچاق مواد مخدر و روانگردان‌ها آزاد و وضعیت مواد مخدر در عراق بسیار بحرانی و غیر قابل پیش‌بینی است.^[۱]

قاچاق مواد مخدر و روانگردان در زمان حضور داعش و مستقر شدن آن‌ها در برخی از شهر‌های عراق مانند بصره یا الانبار، به صورت فزاینده‌ای  رشد یافت و بسیاری از کارشناسان صاحب‌نظران می‌گویند تلاش‌های دولت مرکزی عراق قادر به جلوگیری از افزایش روز افزون آن نبوده و نا‌کام مانده‌است.

کارشناسان علوم سیاسی و محققان مواد مخدر و تروریسم مدعی هستند؛ بی‌ثباتی، نبودن حاکمیت قانون و تجارت مواد مخدر با فعالیت‌های تروریستی عجین شده و رابطه مستحکمی با هم دارند.

از مجموع گزارش‌ها و نوشته‌های مطبوعاتی و رسانه‌ای می‌توان استنباط کرد، افزایش مواد مخدر و مصرف آن در عراق با فعالیت تروریسم، ناامنی و ضعف قدرت دولت عراق همبسته است و این موضوع مصداقی برای نظریه‌ی ارائه‌شده توسط کارشناسان است. جنگ‌ها و درگیری‌های مختلف طولانی‌مدت در کشور عراق‌، یکی از دلایل شیوع مصرف و تجارت مواد مخدر است. «محمد الازری» کارشناس و پژوهشگر در دانشگاه لیستر انگلیس، که عضو هیئت تحقیقات علمی سازمان بهداشت جهانی (WHO) در عراق نیز بوده تأکید کرده‌است که جنگ‌های عراق از سال ۱۹۸۰ تا سال ۲۰۰۳ و سال‌های بعد از آن نقش تأثیرگذاری در برهم زدن سلامت روانی عراقی‌ها به‌ویژه افزایش شیوع و مصرف مواد مخدر و روانگردان داشته‌است.

آمار و ارقام مربوط به مصرف مواد مخدر صنعتی و روانگردان حکایت از وضعیت بسیار وخیمی در کشور عراق دارد. تحقیقات میدانی در این کشور نشان داده‌است که کارمندان و متخصصان ۵۸ مرکز بهداشت و درمان بیماری‌های روانی‌ از مجموع ۷۲ مرکز، یعنی ۸۳ درصد‌، معتقدند که داروهای درمان اختلالات و بیماری‌های روانی که به منظور مصرف بیماران توزیع ‌می‌شود، دچار واراهگی^[۲] (انحراف) و در نهایت سر از بازار سیاه درمی‌آورند. پیشتر نیز سازمان بهداشت جهانی این نکته را در آمارها و گزارش‌های خود ذکر کرده‌بود.

می‌توان در زمینه‌ی کنترل مواد مخدر در کشور عراق با کشور افغانستان و دیگر کشورهایی که در حال جنگ و درگیر بی‌ثباتی هستند، مانند لیبی یا سوریه، وجوه اشتراک و شباهت‌هایی یافت.

نداشتن یک راهبرد مشخص و سازوکار معین در امر مبارزه با مواد مخدر و آسیب‌های ناشی از مصرف مواد مخدر در این کشورها‌، که بدلیل درگیری با باندهای تروریسم  شدت یافته‌است، یکی از  عوامل شکست آن‌ها در مبارزه با مواد مخدر است.

داعش و مواد مخدر در عراق

مواد مخدر یکی از پرسودترین تجارت‌های شناخته‌شده در دنیاست و گروه‌ها و سازمان‌های تروریستی نیز به این واقعیت پی برده‌اند و برای تأمین بودجه فعالیت‌های خود به تجارت این ماده خطر ناک می‌پردازند‌.

کارشناسان و نظریه پردازان در این موضوع اتفاق نظر دارند که یکی از اصلی‌ترین عوامل بقای گروه‌های تروریستی وتبهکاری و توسعه فعالیت آنان برخورداری از منابع مالی متکی به کاشت، تولید و قاچاق مواد مخدر است.

عقاید تروریست‌های باصطلاح «مدرن» نشأت‌گرفته از ایدئولوژی غیرعقلانی و بر‌گرفته از اندیشه‌های تکفیری و انحرافات مذهبی است؛ لذا از هرگونه خشونت، جنایت یا کشتار در رسیدن به اهداف خود فروگذار نیستند و از آن‌جمله می‌توان به فعالیت‌های غیرقانونی سازمان‌یافته از جمله قاچاق مواد مخدر و قاچاق انسان نام برد.

منبع

[۱]. http://www.alsumaria.tv