همه چیز درباره زاناکس (Xanax)

زاناکس نام تجاری آلپرازولام است، یک داروی بنزودیازپینی که به‌عنوان عامل کاهش‌دهنده فعالیت سیستم عصبی مرکزی عمل می‌کند و برای درمان اضطراب و اختلالات ترس تجویز می‌شود. زاناکس یا آلپرازولام برای دوره‌های کوتاه‌مدت مصرف می‌شود و اثرات ضدافسردگی هم دارد.

زاناکس چیست؟

 زاناکس دارویی از دسته آرام‌بخش‌ها یا بنزودیازپین‌های مُسکن است که عامل خواب، تسکین‌دهنده اضطراب و کاهنده اسپاسم عضلانی به حساب می‌آید و از تشنج جلوگیری می‌کند. زاناکس به‌صورت قرص یا محلول مصرف می‌شود. این دارو برای اختلالات اضطراب عمومی، به‌ویژه همراه با اختلال افسردگی و ترس تجویز می‌شود. سوءمصرف زاناکس نیز به‌صورت بلعیدن یا تزریق است.

اثرات زاناکس

زاناکس و دیگر آرام‌بخش‌های تجویزی می‌توانند عملکرد طبیعی مغز را کاهش دهند که ممکن است به گفتار خشن، تنگی نفس، تنش، خستگی، عدم تمرکز و عدم هماهنگی و گشادی مردمک منجر شود. مصرف در دوزهای بالاتر موجب اختلال حافظه، قضاوت و هماهنگی، کج‌خلقی، پارانویا و افکار خودکشی می‌شود. مصرف این دارو در بعضی از افراد به اضطراب یا پرخاشگری منجر می‌شود.

ادامه مصرف زاناکس وابستگی جسمی را به همراه می‌آورد – زمانی که مصرف آن ناگهان کم یا متوقف می‌شود – در واقع علائم ترک آن بروز می‌کند. زمانی که یک فرد مصرف آن را متوقف می‌کند، می‌تواند یک اثر بازگشتی داشته باشد، احتمالاً منجر به تشنج و سایر عواقب مضر می‌شود به دلیل این که همه آرام‌بخش‌های تجویزی از طریق کاهش فعالیت مغز عمل می‌کنند. همچنین مقاومت در برابر اثرات این دارو نیز ممکن است رخ دهد، این یعنی این که فرد مصرف‌کننده برای رسیدن به اثرات مشابه دوران ابتدای مصرف، نیازمند مصرف دوزهای بیشتر می‌گردد. این موضوع ممکن است مصرف‌کنندگان را به سمت مصرف در دوزهای بالاتر سوق دهد و خط ابتلا به یک بیش‌مصرفی را فراهم کند. آرام‌بخش‌های تجویزی می‌تواند اعتیادآور باشد؛ یعنی یک فرد ممکن است با وجود عواقب مضر آن، به مصرف این داروها ادامه دهد [2].

بعضی از داروهای خواب نیز جزء این دسته از داروهای آرام‌بخش قرار می‌گیرند.

تداخل زاناکس با داروهای دیگر

مصرف آرام‌بخش‌های تجویزی با سایر داروها، به‌ویژه الکل می‌تواند تنگی نفس را به همراه آورد یا ضربان قلب و تنفس را کاهش دهد و حتی منجر به مرگ گردد. مصرف هم‌زمان زاناکس با داروهایی نظیر استامینوفن، کتوکانازول و آسپرین باعث ایجاد تداخل شدید دارویی خواهد شد.  

حرف آخر

این روزها تجویز پزشکی داروهای آرام‌بخش مانند زاناکس برای بیماران بسیار شایع شده است و روزبه‌روز افزایش می‌یابد، اما مصرف خودسرانه آن‌ها عواقب خطرناکی به همراه دارد.

منبع

“Benzodiazepines.” DEA, https://www.dea.gov/factsheets/benzodiazepines.
“Get Smart About Drugs.” Find Help | Get Smart About Drugs, https://www.getsmartaboutdrugs.gov/drugs/benzodiazepines.

[1] “Alprazolam.” MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine, 15 Sep. 2017, https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a684001.html.

[2] “Alprazolam.” MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine, 15 Sep. 2017, https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a684001.html.