ترامادول و عوارض آن: بررسی جامع مخدر فریبنده
ترامادول (Tramadol) دارویی ضد درد با اثر بر سیستم عصبی مركزی است که به نام تدامول، ترامد یا بايومادول هم شناخته میشود. ترامادول یا نام ژنريك ترامادول هيدروكلرايد از دسته مسكنهای مخدر يا اوپیوئيدهای مصنوعی است.
اين دارو بر اساس همانندسازی ساختار ملوكولي يكي از آلكالوئيدهاي ترياك به نام نارسئين ساخته شده است. عمده مصرف اين دارو در پزشكي براي كاهش دردهای مفصلي، جراحي، زايمان با ميزان درد متوسط تا شديد است و ضعيفتر از مورفين، پتدين اما قويتر از مسكنهایی مانند ایبوپروفن و استامينوفن است. مصرف اين دارو بيش از دو هفته مجاز نیست چون باعث وابستگي داروئي و عتياد میشود
سوءمصرف ترامادول عوارض بسيار خطرناكی دارد، به همین دلیل در حال حاضر نوع تزريقي آن تنها در اورژانس بيمارستانها موجود است و از داروخانههاي جمع آوري شده است. متاسفانه كپسول و قرص ترامادول به صورت گسترده به فروش ميرسد و با وجود هشدارهاي مكرر وزارت بهداشت و درمان و توضيح اينكه عرضه ترامادول بدون نسخه مجاز نیست، كماكان به صورت OTC عرضه ميشود.
تاریخچه تولید ترامادول
نخستین بار در دهه 1970 شرکتی آلمانی به نام گرونتال، ترامادول را با نام تجاری «ترامال» تولید کرد. این دارو سالهای بعد مورد تایید نهادهای پزشکی بریتانیا و متحده قرار گرفت. ترامادول یک ترکیب ضد درد اوپیوئیدی بود که برای تسکین دردهای خفیف یا معمولی استفاده میشد. .
سازوکار اثر ترامادول
سازوکار اثر ترامادول اتصال ملكول اصلي دارو به گيرنده هاي اوپيوئيدي و مهار ضعيف بازجذب نوراپي نفرين و سروتونين است. در نتیجه، این دو هورمون به صورت راسميك بهسرعت و تقريباً بهطور كامل جذب مي شوند.
ترامادول در واقع مهارکننده بازجذب «سروتونین-نوراپینفرین» است و با افزایش غلظت این دو ماده در سیناپسها به ایجاد اثر مشابه داروهای ضدافسردگی و همچنین افزایش هشیاری میشود. ترامادول برخلاف مورفین، فرد مصرفکننده را فعالتر میکند و حتی در برخی از مصرفکنندگان، حالات ضعیفی مانند اکستازی پدید میآورد.
متابولیزهشدن ترامادول در بدن
با مصرف ۱۰۰ میلیگرم قرص ترامادول، سطح خونی دارو در دو ساعت به حداکثر میرسد. حدود ۲۰ درصد ترامادول به پروتئینهای خون متصل میشود. ۳۰ درصد ترامادول بهصورت تغییرنیافته و 50 درصد آن به صورت متابولیتهای شکستهشده در کبد از راه ادرار دفع میشود.
شکلهای عرضه و مصرف ترامادول
این دارو بیشتر به شکل نمک هیدروکلراید و به دو شکل خوراکی (بیشتر کپسول و قرص ترامادول) و آمپول به بازار عرضه میشود. میزان جذب و شیوه تزریق ترامادول بسیار بیشتر از فرم خوراکی آن است.
مصرفکنندگان ترامادول
عمده مصرف كنندگان ترامادول افرادي هستند كه از اين دارو به عنوان جايگزيني براي مواد مخدر و يا ترك آن با هدف كاهش عوارض قطع مواد مصرفي خود استفاده مي كنند اما غافل از اين نكته هستند كه مصرف اين دارو نه تنها هيچ مشكلي از آنها را حل نمي كند بلكه باعث تحمل عوارض ناشي از اين سوء مصرف و جايگزيني مخرب مي شوند كه عمده ترين آنها اختلال در سيستم هاي تنفسي ، كليه و كبد مي گردد و در نهايت منجر به عود مصرف قبلي و تحمل اين عوارض و آسيب هاي بسيار آن مي گردند . اين افراد بايد آگاه باشند كه اعتياد يك جايگزيني مزمن مواد مخدر به جاي سيستم هاي توليد كننده مواد شبه افيوني جسم مي باشد و مصرف هر گونه دارو در بازسازي اين روند تاثيري ندارد و خود مخرب و آسيب رسان است .
دسته ديگري از افراد براي رفع مشكلات رایج در رابطه جنسي، بهویژه زودانزالی به توصيه افرادی ناآگاه به سراغ اين دارو ميروند، اما در نهايت نه تنها اين مشكلات رفع نميشود، بلكه عوارض مخرب دارو شرايط را وخيم تر میکند و زمينهساز مصرف انواع مواد مخدر ديگر و ورود به دنياي اعتياد ميشود.
در دسترس بودن ترامادول ، قيمت پایین آن، ارائه بدون نسخه در داروخانهها و نبود اطلاعات كافي پیرامون عوارض سوءمصرفش باعث شيوع گسترده مصرف آن شده است و لازم است مراجع در اين زمينه اقدامي عاجل و فوري انجام دهند.
موارد مصرف ترامادول
دردهاي متوسط تا شديد پس ازعملهای جراحي، زايمان و دردهای مفاصل و استخواني؛
موارد منع مصرف ترامادول
مصرف ترامادول بهصورت همزمان با الكل، خواب آورها، ضد دردها، اوپیوئيدها و دارو هاي سايكوتروپيك مجاز نيست.
هشدارها
- مصرف ترامادول در بيماران مبتلا به صرع و تشنج افراد مبتلا به اختلالات كبدي و كليه مجاز نیست؛
- مصرف اين دارو در افراد با ريسك ضعف تنفسي یا زنانی که دوره حاملگي یا شيردهي را میگذرانند بايد تحت نظر پزشک انجام شود؛
- کودکان زیر 12 سال نباید بههیچوجه در معرض این ماده قرار گیرند؛
- مصرف ترامادول برای ترک اعتیاد به موادی مانند مورفین عملی غیر اصولی و اشتباه است؛
- مصرف ترامادول سبب وابستگي واعتياد میشود.
عوارض ترامادول
مصرف ترامادول با عوارض شدیدی همچون سندروم پای بیقرار، افسردگی و بیخوابی همراه است. از دیگر عوارض این دارو میتوان به حالت تهوع، خشکی دهان، سرگیجه، یبوست، افت فشار خون، دیرانزالی، تشنج، صرع، مشکل کبد و کلیه و سردرد واشاره کرد. خستگي و ضعف عمومي، گشاد شدن رگها، نگراني، گيجي، اختلالات تعادلي، حالات عصبي، اختلالات خواب، درد شكمي، بياشتهائي، افزايش حركت رودهها يا يبوست، راش و التهابهای پوستی، اختلالات بينائي و تكرر ادرار هم از دیگر عوارض ترامادول است. ضمنا مصرف مداوم ترامادول باعثوابستگی شدید جسمی و روحی میشود.
حرف آخر
ترامادول یک داروی ضددرد شبهاوپیوئیدی با اثر بر سیستم عصبی مركزی است که در کنترل دردهای متوسط تا شدید کاربرد دارد، اما بهدلیل اثرگذاری بر گیرندههای اپیوئیدی مغز میتواند با خطراتی مانند وابستگی، تحمل دارویی و عوارض جدی عصبی همراه باشد. در نتیجه، مصرف آن باید صرفاً تحت نظر پزشک و با در نظر گرفتن نسبت سود به زیان انجام شود. در این مطلب با تاریخچه تولید، مکانیسم اثر، تداخلات دارویی و پیامدهای مصرف نادرست ترامادول آشنا شدید. همچنان با کادراس همراه بمانید تا با آگاهی بیشتر، در پیشگیری از سوءمصرف و کاهش آسیبهای فردی و اجتماعی مرتبط نقش داشته باشید.
