سالویا دیوینوروم: قویترین ماده توهمزای دنیا
سالویا دیوینوروم (Salvia divinorum) که با نام سالویا و آکا سالویا هم شناخته میشود گیاهی حاوی مواد مُحرک بسیار قوی است. ماده مؤثره اصلی این گیاه، سالوینورین A است که تأثیری قویتر از توهمزاهای شیمیایی مانند الاسدی دارد و به بروز توهم شدید، سرگیجه، اختلالات بینایی و عوارض فراوان دیگر میانجامد.
جالب است بدانید که مصرف گیاه سالویا دیوینوروم از آداب سنتی و معنوی سرخپوستان مازاتک در کشور مکزیک به حساب میآید. در این مطلب کادراس بررسی میکنیم که سالویا چیست و مصرف آن چه تأثیرات و عوارضی برای بدن شما دارد.
سالویا چیست؟
سالویا دیوینوروم نام علمی گیاهی است از خانواده نعناعیان که اغلب به دلیل اثرات توهمزاییاش مصرف میشود. بذر سالویا دیوینوروم معمولا در مکزیک و مناطقی از آمریکای مرکزی و جنوبی پرورش مییابد. این محرک روانگردان را در ایران با نام سالویا میشناسیم ولی نامهای خیابانی رایج دیگری هم در دنیا دارد که چسب بنفش، ماریا پاستورا، سالی-دی و نعناع جادویی از آن جمله است.
شکلهای سالویا دیوینوروم و روش مصرف آن
سالویا به صورت برگ سبز گیاه یا عصاره مایع است و آن را بسته به شکلش میجوند، استعمال میکنند یا بخارش را با استنشاق به درون ریهها میفرستند. معمولا از برگهای تازه برای تهیه عصاره سالویا استفاده میکنند و برای استعمال عصاره به سراغ پیپ، دمنوشسازها یا قلمهای بخارساز میروند. فرایند مصرف و بروز توهم ناشی از این ماده در میان طرفداران آن به «سالویا تریپ» معروف شده است.
بر اساس تحقیقات مختلف، استنشاق ۲۵۰ تا ۵۰۰ میکروگرم سالویا هم میتواند اثرات توهمزایی داشته باشد.
سازوکار اثرات سالویا دیوینوروم
هنوز بهدرستی مشخص نیست که سالوینورین A، ماده مؤثره سالویاچگونه بر مغز تأثیر میگذارد و این موضوع همچنان در دست بررسی محققان است. اما تصور میشود این ماده به سلولهای عصبی بدن متصل میشود و انواع اثرات توهمزا را ایجاد میکند.
برخی پژوهشگران میگویند سالویا برخلاف روانگردانهای رایج مانند الاسدی یا سیلوسایبین یا اپیوئیدهایی همچون هروئین، بر گیرندههای سروتونین تأثیر نمیگذارد، بلکه روی گیرندههای اپوئیدی کاپا عمل میکند.
اثرات سالویا بر مغز شما ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- توهمات بینایی و شنوایی، مانند دیدن نورهای روشن، رنگهای زنده یا اشکال عجیب؛
- تحریف واقعیت و تغییر درک از محیط اطراف؛
- احساس تجربه خارجشدن از بدن یا جداشدن از واقعیت؛
- کاهش توان ارتباط با محیط اطراف؛
- لکنت زبان؛
- خنده غیرقابل کنترل؛
- اضطراب یا ترس از سفر بد (منظور از سفر همان تجربه مصرف سالویا است).
این اثرات ممکن است بهسرعت، تنها در عرض ۵ تا ۱۰ دقیقه پس از کشیدن یا استنشاق سالویا رخ دهند. البته احتمال دارد نشئگی سالویا در برخی افراد تا چندین ساعت هم ادامه یابد.
عوارض مصرف سالویا دیوینوروم
سالویا دیوینوروم همراه با اثرات روانی، عوارض جانبی جسمی هم ایجاد میکند که بعضی از آنها عبارتاند از:
- حالت تهوع؛
- سرگیجه؛
- لرز؛
- از دست دادن کنترل بر عملکردهای حرکتی و هماهنگی (رانندگی پس از آن بسیار خطرناک است)؛
- ضربان قلب نامنظم؛
- مشکلات حرفزدن یا خشن صحبتکردن.
- پارانویا و احتمالاً حمله پانیک.
یک مطالعه کوچک و محدود در سال ۲۰۱۱ نشان داد افرادی که سالویا را بهتنهایی یا همراه الکل یا سایر مواد مخدر مصرف میکنند، با احتمال بیشتری عوارض جانبی عصبی، قلبی عروقی و گوارشی را تجربه میکنند.
توهم ناشی از مصرف سالویا
گیاه سالویا ماده روانگردان طبیعی بسیار قدرتمندی دارد که از آن در تولید داروی بیهوشی هم استفاده میشود. برخلاف روانگردانهای دیگر مانند الاسدی و مجیک ماشروم که فقط توهمات دیداری یا شنیداری ایجاد میکنند، توهمات سالویا، دیداری، شنیداری و لمسی، یعنی سهبُعدی است.
گزارش شده است که سالویا تجربه توهمآور شدیدی بهویژه هنگام مصرف ایجاد میکند که معمولاً از چند دقیقه تا یک ساعت به طول میانجامد. به همین دلیل است که عنوان «سفر 20 دقیقهای اسیدی» یا همان تجربه روانگردان به مدت 20 دقیقه) برای مصرف سالویا رایج شده است.
فرد پس از مصرف سالویا خود را در حال سفر در زمان و مکان حس میکند. دیدن الگوها و اشکال مختلف در حالت چشمبسته نیز مانند توهم دیگر روانگردانها رخ میدهد، اما معمولاً اگر شخص چشمان خود را باز کند، این وضعیت متوقف میشود. سالویا یک روانمحرک هذیانآور است که در دوزهای بالا تغییرات شدید و گاه غیر قابلتحمل و ترسناکی در حالتهای ذهنی به همراه میآورد. مشاهده تصاویر زنده، تغییر در ادراک زمان، سفر به مکانهای دیگر، تجربه زندگی شخص دیگر، و احساس شگفتزدگی شدید از همین اثرات است.
اثرات بلندمدت سالویا دیوینوروم
همانطور که اشاره کردیم، هنوز اثرات درازمدت مصرف سالویا را نمیشناسیم. سال ۲۰۱۱ آزمایشهایی روی موشها انجام شد که نشان داد سالویا دیوینوروم میتواند بر یادگیری اثرات منفی داشته باشد و حافظه بلندمدت و خاطرات فرد را مختل کند. اما مشخص نیست چگونه این موضوع در مورد انسان نیز صدق میکند یا نه.
در مطالعهای گفته شده است که احتمالا اثرات این ماده مخدر در درازمدت بسیار کم است، اما همچنان ممکن است سالویا اثراتی مشابه با دیگر مواد روانگردان ایجاد کند، یعنی:
- رفتار اسکیزوفرنیک؛
- افسردگی؛
- فلشبک یا اختلال ادراک پایدار توهمزا (HPPD)؛
- احساس سردرگمی و انزوا.
اعتیاد به سالویا دیوینوروم
تابهحال پاسخ روشنی از تحقیقات در مورد امکان وابستگی، علائم ترک و احتمال اعتیاد به سالویا به دست نیامده است و برای پی بردن به آن مطالعات بیشتری نیاز است. بیشتر محققان و پزشکان معتقدند سالویا اعتیادآورنیست وبعید است به آن وابستگی شیمیایی پیدا کنید. اما بسیاری از مصرفکنندگان سالویا به مصرف آن برای تجربه نشئگی یا توهمهای مختاف عادت میکنند. بنابراین استفاده منظم از آن نگران کننده است.
حرف آخر
سالویا دیوینوروم گیاهی است از خانواده نعناعیان که اغلب به دلیل اثرات توهمزاییاش مصرف میشود و تاثیرات کوتاهمدتی مانند سرگیجه و تغییر ادراک و نیز توهم شدید دارد. سالویا چندان مورد مطالعه قرار نگرفته است، یعنی احتمالا عوارض جانبی و خطرات ناشناختهای دارد که مصرف آن را از این هم خطرناکتر میکند.
منابع