Tag: بحران

یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد بحث در اجلاس مجمع جهانی اقتصاد در داووس 2023 گسترش تهدید جرایم سایبری و آسیب‌پذیری کشورهای مختلف در این حوزه بوده است. امروزه امنیت سایبری به نگرانی بسیاری از دولت‌ها، شرکت‌های تجاری و نهادهای عمومی بدل شده است. صاحبنظران این حوزه معتقدند دولت‌ها و سازمان‌ها باید بر ارتقای میزان تاب‌آوری در مقابل این تهدیدات سرمایه‌گذاری کنند. مجمع جهانی اقتصاد، مهم‌ترین خطرات بلند مدت و کوتاه مدتی که دولت‌ها و سازمان‌ها با آن‌ها مواجه‌اند را برشمرده است که جرایم و ناامنی سایبری نیز جزوی از آن‌ها است. این خطرات شامل عناوین زیر هستند:

جدول فوق مهم‌ترین تهدیداتی که دولت‌ها با آن‌ها مواجه‌اند را نشان می‌دهد. بسیاری از این تهدیدها در دو دوره بلند مدت و کوتاه مدت مشترک‌اند با این تفاوت که میزان اولویت آن‌ها متفاوت است. در این جدول «گسترش جرایم و ناامنی سایبری» در هر دو بازه زمانی در اولویت هشتم قرار می‌گیرد. در این گزارش آمده است که تکنولوژی‌های جدید ماهیت درگیری‌های میان دولت‌ها را تغییر می‌دهند که از زمین، دریا و هوا به فضای سایبری و بیرونی گسترش خواهند یافت. در این میان نکته حائز اهمیت به ویژه برای تصمیم‌سازان و سیاستگذاران دولتی آن است که دولت-ملت‌ها از فضای سایبری و جنگ اطلاعاتی برای هدف قرار دادن آسیب‌پذیری‌ها در تکنولوژی نظامی و به راه انداختن کمپین‌های ضداطلاعاتی بهره می‌برند[1]. از این‌رو، دولت‌هایی که در زمینه تکنولوژی‌های جدید همچون هوش مصنوعی ضعیف‌اند در معرض بیشترین حملات سایبری و هکری قرار می‌گیرند. این مطلب تنها محدود به حوزه روابط خارجی میان دولت‌ها نیست چرا که این مجمع هشدار داده است که تحلیل پیچیده داده‌ها توسط دولت‌ها و شرکت‌های تجاری خصوصی، افراد حقیقی را نیز در معرض خطرات بزرگتری قرار می‌دهد زیرا اطلاعات شخصی آن‌ها حتی در کشورهای قاعده‌مند و پیشرفته نیز مورد سوءاستفاده قرار خواهد گرفت[2]. فارغ از این که اطلاعات شخصی افراد در معرض سوءاستفاده توسط گروه‌های جرایم سایبری و هکرها قرار می‌گیرد، این اطلاعات حتی به راحتی در اختیار دولت‌ها نیز قرار می‌گیرد زیرا دولت‌ها در برخی مواقع برای جلوگیری از حملات سایبری ناگزیرند تا وارد اطلاعات شخصی شهروندان شده و یا با ابزارها و دوربین‌های نظارتی، رفتار شهروندان را زیر نظر بگیرند. لذا توسعه زیرساخت‌های تکنولوژیک سازمان‌ها و دولت‌ها به منزله ابزاری برای پیشگیری از حملات سایبری گروه‌های جرایم سازمانیافته و همچنین مانعی برای مداخله دولت در اطلاعات شخصی و رفتار شهروندان خواهد بود.

نویسنده: دکتر رضا حسینی، پژوهشگر غیرمقیم موسسه کادراس

[1] https://www.computerweekly.com/news/252529062/Davos-2023-Pervasive-cyber-crime-and-cyber-security-gaps-pose-severe-risk-to-organisations

[2] ibid

سوء مصرف مواد بحرانی جهانی است که هر جامعه‌ای با توجه به ویژگی‌های خاص افراد خود، به نحوی با آن درگیر است. مشخصات فرهنگی، اجتماعی، نگرش و دیدگاه‌های موجود در هر جامعه به ویژه در مورد اعتیاد می تواند گروه های مختلفی از افراد هر جامعه را در معرض سوء مصرف مواد مخدر قرار دهد. اعتیاد عوارض بسیار جدی بر سلامت فرد، زندگی خانوادگی، اقتصاد، امنیت و رشد فرهنگی جامعه دارد .

با مطالعه روند اعتیاد در کشور مشاهده می‌شود که میزان معتادان تقریباً هر ۱۲ سال ، دو برابر شده است. با توجه به هرم سنی جمعیت کشور و خیل عظیم جوانان و نوجوانان در جامعه ما که در معرض خطر ابتلاء به این معضل قراردارند، اهمیت توجه به دیدگاه‌های افراد جامعه در خصوص اعتیاد، مشکلات موجود در جامعه و چگونگی سپری کردن اوقات فراغت بیشتر قابل درک خواهد بود.

عوامل متعددی به عنوان زمینه ساز اعتیاد ذکر و مطالعات چندی در بررسی این عوامل به انجام رسیده است، به نظر می رسد در جمعیت معتادان ، تفاوت‌های نگرشی خاصی نسبت به جمعیت عادی در خصوص مسأله اعتیاد و عوارض مرتبط با آن وجود داشته باشد و یکی از عوامل زمینه ساز اعتیاد وجود نگرش مثبت نسبت به مواد مخدر در این گروه از افراد قلمداد می‌شود. علاوه بر زمینه‌های فکری و نگرشی نسبت به مسأله اعتیاد، در خصوص نوع نگرش به دیگر مسایل و مشکلات جامعه نیز تفاوت‌هایی میان گروه معتادان و گروه جمعیت عادی مشاهده می‌شود.  بی‌تفاوتی نسبت به مسایل عمده اجتماعی، فرافکنی مشکلات فردی، به ویژه اعتیاد به جامعه و اطرافیان و از بین رفتن انگیزه‌های فردی در جهت واکنش در برابر مسایل اجتماعی از این دسته اند.

اعتیاد بر رفتارهای معمول فرد نیز اثر منفی دارد و عادت‌های طبیعی و فرح بخش را از زندگی فرد دور می‌کند .در مراحل وابستگی شدید که فرد از نظر روانی تماماً درگیر چگونگی تهیه، مصرف و سپری کردن دوره پس از مصرف مواد است، هیچ انگیزه‌ای برای پرداختن به تفریحات سالم طبیعی باقی نخواهد ماند . از طرف دیگر سالم نبودن محیط‌های تفریحی و فقدان امکانات لازم برای سپری شدن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان به سادگی می‌تواند آنها را در معرض سوء استفاده، افراد سودجو و ابتلا به سوء مصرف مواد قرار دهد.

در تحقیقات متعدد انجام شده روی افراد مبتلا به اعتیاد، ثابت شده افراد معتاد بیش از افراد غیرمعتاد نسبت به اعتیاد به عنون یک مشکل فردی نگرش مثبت دارند. در واقع وجود نگرش مثبت نسبت به اعتیاد  و اهمیت ندادن به تبعات فردی آن توسط فرد معتاد از عوامل بسیار مهمی است که فرد را به سوی اعتیاد سوق می‌دهد؛ از طرفی افراد دیگری که مستقیماً با اعتیاد روبرو نبوده‌اند، نگرش منفی شدیدی نسبت به اعتیاد دارند، اما به دلیل عدم درک مستقیم پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و اجتماعی آن را در عرصه اجتماع و زندگی اجتماعی به اندازه افراد معتاد مهم نمی‌شناسد.

بیکاری، کمبود امکانات تفریحی و اعتیاد از مهمترین مواردی است که به عنوان مشکلات محل سکونت افراد معتاد ذکر شده است، همچنین با در نظر گرفتن موارد دیگری مانند فقر، گرانی، پایین بودن سطح درآمد و … می‌توان نتیجه گرفت بیشتر موضوعات مطرح شده مرتبط با اشتغال و درآمد افراد است. ارتباط بین اعتیاد و بیکاری و عدم شغل مناسب بارها مورد تاکید قرار گرفته است.

توجه به موضوع اوقات فراغت  و چگونگی سپری شدن  این اوقات به ویژه در مورد جوانان از مسایل بسیار مهم و تأثیرگذار اجتماعی به شمار می‌رود، برنامه‌ریزی برای گذران آن باشد، نداشتن اوقات فراغت که توسط برخی از افراد مورد مطالعه ذکر شده است ، می‌تواند نشان دهنده عدم آشنایی و درک نامناسب از اهمیت موضوع اوقات فراغت و عدم توجه به برنامه‎‌ریزی برای استفاده بهینه از آن و مسایل فرهنگی مرتبط با این مقوله به ویژه در یک جامعه روستایی باشد.

از نکات جالب در خصوص نحوه گذراندن اوقات فراغت، پرداختن به اعتیاد به عنوان یک کار تفریحی و در زمان اوقات فراغت توسط افراد معتاد است. این موضوع اگرچه با اختلاف آشکار و معنی‌دار از نظر آماری و فقط در گروه معتاد مطرح شده، می‌تواند نشان دهنده این نگرش خطرناک باشد که در برخی جوامع سوء مصرف مواد به عنوان یک روش گذراندن اوقات فراغت تلقی می‌شود. جالب است که ورزش در افراد معتاد بیش از افراد غیرمعتاد به عنوان راهی برای سپری کردن اوقات فراغت مطرح شده است . شاید مکان‌های ورزشی نقاطی برای تبادل مواد افیونی و یا سوء مصرف مواد برای افراد معتاد باشند و ضرورت نظارت دقیق بر این گونه اماکن را بیش از پیش در نظر آورد.

نکته مهم دیگر آن است که افراد معتاد زمان کمتری از اوقات فراغت خود را در منزل سپری می‌کنند. یکی از مهمترین معضلات در گروه افراد معتاد، مشکلات مرتبط با خانواده و زندگی خانوادگی است، که شاید منجر به انزوا و جدایی ایشان از منزل و خانواده گردیده است .از طرف دیگر بنیان سست خانواده و عدم دلبستگی افراد به خانه و خانواده نیز از عوامل زمینه ساز اعتیاد و سوء مصرف مواد مخدر به شمار می‌رود. از دست رفت حمایت عاطفی و اجتماعی از سوی خانواده هم به عنوان یک عامل زمینه ساز و هم به عنوان یک نتیجه مورد انتظار پس از اعتیاد به مواد مخدر جهت حفظ ارتباطات ناسالم برای تهیه و مصرف مواد افیونی نیز در این موارد مطرح است.

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.

در پی انتشار شایعه‌هایی درباره تأثیر مثبت مصرف تریاک در پیشگیری از ابتلا به بیماری کووید ۱۹ اهمیت روشنگری در این خصوص به شدت افزایش یافته است. افرادی که به دنبال بهانه برای مصرف تریاک جهت مصون سازی بدن خود در برابر کرونا هستند، بدانند نه تنها مصرف تریاک از کرونا پیشگیری و درمان نمی‌کند، بلکه احتمال ابتلا بدان را چندین برابر بیشتر می‌کند. به نظر می‌رسد که بحران امروز جامعه جهانی و از جمله ایران در کنار کووید ۱۹ (ویروس کرونا) بحران افزایش مصرف اوپیوئیدها باشد؛ جامعه جهانی امیدوار بود که توانسته مردم را به چنان آگاهی برساند که نه تنها مصرف انواع مواد بر بدن خطرناک است و باعث بروز انواع بیماری‌ها می‌شود، بلکه در شرایط حساسی مانند اپیدمی شدن یک ویروس مردم خودشان نه تنها باور دارند که مصرف مثلا تریاک برای بدن ضرر دارد بلکه مصرف آن را در این شرایط کنار گذارند، اما آنچه نشان از بحرانی عمیق دارد توجه به شایعاتی است که مبارزه با ویروس کرونا را هر روز سخت تر می‌کند و آن اینکه افراد مصرف‌کننده تریاک به کرونا مبتلا نمی‌شوند!

اول اینکه انتشار و دامن زدن به چنین شایعاتی  و ایجاد جوی ملتهب در جامعه تنها از سوی افرادی مورد پذیرش قرار می‌گیرد که به دنبال بهانه‌ای برای توجیه مصرف تریاک هستند. این افراد باید بدانند هر نوع ماده مخدری مانند تریاک عامل ایجاد انواع سرطان‌ها، بیماری‌های مزمن و التهابی ریه و بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود، و بر اساس مطالعات و تجربیات جهانی افرادی که به شدت در معرض خطر ویروس کرونا قرار دارند، مبتلایان به بیماری‌های سخت و زمینه‌ای هستند. در این میان مصرف تریاک به مرور تغییراتی در ریه فرد مصرف کننده به وجود می‌آورد که فرد را مستعد ابتلاء به هر نوع بیماری عفونی و ویروسی می‌کند. به همین دلیل است که بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی افراد سیگاری و مصرف کننده مواد اولین گروه در معرض خطر بالای ابتلای به کرونا اعلام شده‌اند.

دوم اینکه، افراد مصرف کننده مواد به ویژه سیگار و تریاک به دلیل خشک شدن مخاط سرفه‌های بیشتری دارند که ممکن است حتی در صورت ابتلا به ویروس کرونا، سرفه‌های خود را تابع روال عادی بدن خود بدانند و بنابراین به پزشک مراجعه نکنند و بیماری در بدن آنها پیشرفت کند. حتی یکی از مهمترین موضوعاتی که امروز در حوزه مبارزه با کرونا برای معتادان وجود دارد، استفاد از ابزارهای مشترک در مصرف مواد است که امکان ابتلا در آنها را چند برابر کرده است. به گونه‌ای که ممکن است آنها ابتلا به ویروس کرونا باشند و در نتیجه مصرف ابزارهای مشترک مصرف مواد  و حتی سیگار مشترک امکان زنجیره شیوع آن را چند برابر کرده و در نتیجه حتی با وجود بیماری در آنها و در مواردی مرگ به ویژه برای معتادان متجاهر امری طبیعی و نه در نتیجه ابتلا به کرونا تلقی شود.