Tag: کلمبیا

«متاستاز» نام پرونده تحقیقاتی بود که در جریان آن دولت اکوادور قصد داشت تا ارتباط بخش‌هایی از تشکیلات سیاسی- قانونی اکوادور با کارتل‌های مخدری فعال در این کشور را کشف و با آنها برخورد کند. چهاردهم دسامبر دادستان کل اکوادور از دستگیری 30 تن از جمله قضات ارشد، دادستان،  مقامات پلیس، افسران زندان و وکلای برجسته این کشور خبر داد. در اطلاعیه عمومی دولت کیتو آمده است که این افراد بخشی از شبکه‌ای سازمان یافته بودند که از فعالیت قاچاقچیان مواد در اکوادور سود می‌بردند. دینا سالازار مندز مقام ارشد اجرای قوانین کشور در یک پیام ویدیویی خطاب به مردم گفت:«همشهریان، پرونده متاستاز تصویر روشنی از چگونگی نفوذ شبکه قاچاق مواد مخدر در نهادهای دولتی ارائه داده است[i].»

 

کمپین جنگ با مواد مخدر در اکوادور با آنکه خیلی زود ضربات سختی به شبکه قاچاق مواد مخدر در این کشور وارد کرد اما نهم ژانویه کارتل‌های مخدری این کشور 18 میلیون نفری، برای چندین ساعت آرامش شهرها و نظم عمومی را از بین بردند. نقطه آغاز شورش مخدری در زندان‌هایی هستند که ازمدتها پیش کارتل‌های مخدری نفوذ کرده بودند. تنها به فاصله چند دقیقه خودروهای بمب گذاری شده در چندین شهر مختلف منفجر شدند. در جریان این درگیری‌ها دست کم 9 نفر در خیابان‌های گوایاکیل هدف قرار گرفته و کشته شدند. میزان غافل گیری در این حمله به قدری بالا بود که منجر به کشته شدن 2 افسر پلیس و دستگیری حداقل 7 تن دیگر شد. پس از این حوادث تروریستی دولت اکوادور اعلام کرد که کارتل‌های مواد مخدر در این کشور صرفا به دنبال کسب سود اقتصادی نیستند، بلکه این مبارزه‌ای برای بنادر، مرزها و کنترل شهرهای اصلی است.

 

علاوه بر این ناامنی در مکان‌های عمومی و تهدیدات مراکز دولتی، گروهی از مردان مسلح به استودیو یکی از پربیننده‌ترین برنامه‌های خبری عصرگاهی در اکوادور حمله کرده و ده‌ها نفر از کارکنان این کانال را در برابر دوربین‌های روشن به گروگان گرفته شدند. این اقدام تروریستی پیامی روشن از سوی مافیا مواد مخدر اکوادور برای دولت کیتو بود که دست از مبارزه با کارتل‌های مخدری بردارد. در واکنش به این سیگنال خشونت آمیز دانیل نوبوآ رئیس جمهور اکوادور با امضای فرمان و انتشار اعلامیه عمومی درباره «درگیری مسلحانه داخلی»، 22 باند جنایتکار در این کشور را به عنوان سازمان تروریستی معرفی کرد و به مقامات اجازه داد تا ارتش را علیه آنها بسیج کند. تنها ساعاتی پس از انتشار این حکم سربازان اکوادوی با هدف بازگشت نظم کنترل زندان‌ها را به دست گرفتند. طی سال‌های اخیر قاچاقچیان مواد مخدر در اکوادور زندان‌های این کشور را تبدیل به دفتر تجارت غیرقانونی مواد مخدر کرده بودند و تنها در سال‌های 2021- 2022 صدها نفر را زندان‌های این کشور آمریکایی قتل عام کردند. براساس اطلاعات منتشر شده از سوی منابع رسمی تعداد اعضای این 22 کارتل مخدری قریب به 40 هزار نفر، یعنی برابر با تعداد نیروهای مسلح کشور اکوادور اعلام شده است.

 

قدرت گیری کارتل‌های اکوادوری را می‌توان نتیجه طبیعی «موج سوم» تحول باندهای مخدری در آمریکای لاتین دانست. در موج نخست پابلو اسکوبار وارد جنگ مستقیم با نهاد دولت شد. در موج دوم کارتل‌های کلمبیایی، مکزیکی با چریک‌های محلی متحد شدند تا از طریق دادن رشوه به مقامات دولتی اقدام به ایجاد شبکه پیچده توزیع مواد کنند. در موج سوم اما دولت‌ها صرفا با یک بازار تک محصولی یا متمرکز بر کوکائین روبه رو نیستند. اخیرا گروه‌های تبهکار روسی و فعال در حوزه بالکان نیز قدم در منطقه آمریکای جنوبی گذاشته و به دنبال اتحاد با کارنل‌های محلی هستند.

 

رونق تولید کوکائین و افزایش قدرت کارتل‌های سازمان یافته منجر به رشد فزاینده اقتصاد مخدری در منطقه آمریکای لاتین شده است. سوال اصلی این یادداشت آن است که چگونه اکوادور به عنوان کشوری آرام و صلح طلب در محیط بین‌المللی، خیلی زود تبدیل به مرکز فعالیت قاچاقچیان مواد مخدر شد. همزمانی زلزله و رکود اقتصادی کالاهای تولیدی در آمریکای لاتین در سال 2016 منجر به تشدید فقر و نابرابری در اکوادور گردید. افزایش هزینه‌ها و در عین حال کمبود منابع دولتی سبب شد تا کیتو برخی نهادهای دولتی مانند وزارت دادگستری را با هدف کاهش هزینه‌ها منحل کند. با کاهش کنترل مقامات دولتی، زندان‌‌بان‌ها وارد روابط پنهان اقتصادی با زندانیان عضو در کارتل‌های مخدری شدند. تثبیت این روند سبب شد تا در مدت کوتاهی کارتل‌های کوچک محلی خیلی زود تبدیل به گروه‌های بزرگ با درآمد میلیون دلاری شوند که در چرخه پرسود کوکائین قرار گرفتند. با آغاز پاندمی کرونا تعداد زیادی از مردان اکوادوری شغل‌های خود را از دست دادند و برای به دست آوردن منابع مالی جدید روی به همکاری با کارتل‌های مخدری کردند. اکوادور با قرار گرفتن در میان دو تولیدکننده بزرگ کوکائین یعنی کلمبیا و پرو یک نقطه ترانزیت ایده‌آل برای قاچاقچیان مواد جهت انتقال کوکائین به آمریکا و اروپا به حساب می‌آید.

 

باندهای اکوادوری با استفاده از ظرفیت به وجود آمده در زندان‌های این کشور اقدام به اتحاد با کارتل‌های مکزیکی (به ویژه سینالوآ) و مافیای آلبانیایی کردند. افزایش قدرت این باندها سبب شد تا به تدریج آنها نفوذ قابل توجهی در دولت اکوادور پیدا کنند. به عبارت دیگر رشد فزاینده پدیده نارکوتروریسم در این کشور سبب شد تا به تدریج این گروه‌ها میل به قدرت سیاسی و نفوذ در نهادهای قانونی پیدا کنند و سبب ظهور کلمه «نارکو استیت» برای توصیف بخشی از دولت اکوادور شوند. آمریکای جنوبی در مقایسه با یک دهه قبل، حداقل دو برابر بیشتر اقدام به تولید کوکائین می‌کند. همین موضوع سبب شده است تا کارتل‌های فعال در امر تولید و قاچاق مواد دامنه نفوذ و فعالیت‌شان را افزایش دهند. اقداماتی همچون قتل، آدم ربایی، اخاذی، استخراج غیرفانونی طلا و قاچاق انسان در کنار تجارت مواد مخدر سبب شده است تا از این گروه دیگر به عنوان گروه‌های مبتدی در امر قاچاق مواد مخدر یاد نشود بلکه از آنها تبدیل به گروه‌های فعال در حوزه‌های مختلف جرائم سازمان یافته شدند.

 

[i] https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2024/ecuador-gang-takeover-noboa-cocaine/

نشریه «اکونومیست» در جدیدترین گزارش مخدری خود به موضوع قاچاق و قیمت هر کیلوگرم کوکائین در نقاط مختلف جهان پرداخته است. البته به نظر می‌رسد به دلیل مشکلاتی همچون پاندمی کرونا، مسیرهای تازه و قیمت جدید این ماده محرک در دسترس نبوده و نگارنده بالاجبار آمار خود را براساس داده‌های سال ۲۰۱۹ تنظیم کرده است. با این حال به نظر می‌رسد نویسنده در این متن با مقایسه آماری قیمت‌ها و نوع فعالیت کارتل‌های مخدری به نام ایجاد بهانه برای توجیه «قانونی سازی» کوکائین در کشورهای توسعه یافته است تا به گمان خود جلوی سایر فعالیت‌های غیرقانونی این کارتل‌ها مانند قاچاق انسان یا اسلحه گرفته شود. در ادامه این متن به بازخوانی برگردان یادداشت اخیر «اکونومیست» در خصوص «قیمت کوکائین در سراسر جهان» خواهیم پرداخت.

 

طی چند دهه گذشته باندهای جنایتکار در آمریکای لاتین تجارت خود را تنوع بخشیدند. آنها دیگر به مانند پابلو اسکوبار، بدنام ترین قاچاقچی مواد مخدر کلمبیایی در دهه ۷۰ و ۸۰ میلادی، اقدام به قاچاق مواد مخدر از آمریکای جنوبی به ایالات متحده نمی‌کنند. این کارتل‌ها هم‌اکنون تجارت غیرقانونی طلا، قاچاق انسان و تولید سایر مواد مصنوعی (به ویژه فنتانیل) و زورگیری از افرادی که در بازارهای قانونی (مانند آواکادو و لیمو ترش) مشغول به فعالیت هستند، را دنبال می‌کنند.

 

با این حال مواد مخدر همچنان بخش جدایی ناپذیر از تجارت ایشان است. به عنوان مثال براساس گزارش دفتر مبارزه با مواد و جرم سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۰، تولید جهانی کوکائین به رکورد ۱۹۸۲ تن رسیده است. آمریکای شمالی همچنان در صدر بزرگ‌ترین مصرف کنندگان این مواد قرار دارد، به گونه‌ای که تخمین زده می‌شود حدود ۲ درصد از افراد ۱۵ الی ۶۴ ساله (حدود ۶ میلیون نفر) این مواد را مصرف می‌کنند. با این حال دامنه جهانی مصرف این مواد گسترده تر شده است. کشور گینه بیسائو بدل به یک مسیر مهم برای انتقال کوکائین آمریکا جنوبی به مقصد اروپا شده است. تلاشی که برای کودتا در این کشور در سال جاری میلادی رخ داد، باندهای مواد مخدر به عنوان متهم ردیف اول معرفی شدند. مقدار زیادی از کوکائین اروپایی از طریق روتردام هلند وارد این قاره می‌شود که منجر به افزایش خشونت سازمان یافته در این منطقه شده است. رئیس پلیس هلند هشدار داد که این کشور در معرض خطر بدل شدن به یک «دولت مخدری» قرار دارد.

 

همچنین کوکائین بخشی مهمی از درآمد باندهای جنایت‌کار را نه به خاظر اعتیادآور بودن بلکه به دلیل سود بالا آن تشکیل می‌دهد. تخمین‌ها در مورد قیمت هر کیلوگرم مواد در مکان‌های مختلف متفاوت می‌باشد، زیرا مانند هر مواد دیگری مطالعه آن دشوار است. در سال ۲۰۱۹، آخرین سالی که اطلاعات مربوط به این مواد در دسترس بود، قیمت یک کیلوگرم کوکائین در کلمبیا ۱۴۹۱ دلار تخمین زده شده است. در مکزیک قیمت یک کیلوگرم به قیمت عمده فروشی ۱۲۴۳۳ و در الساوادور ۲۸۸۷۳ دلار برآورد شده با این حال سود واقعی این مواد در خارج از آمریکای لاتین قرار دارد. در سال ۲۰۱۹ قیمت یک کیلوگرم کوکائین در آمریکا ۶۹۰۰۰ دلار قیمت گذاری شده است. در چین و هنگ کنگ، جایی که باندهای کلمبیایی به دنبال افزایش حاشیه سود خود در یک دهه آینده هستند، به ترتیب ۶۹۳۸۰ دلار و ۷۵۵۱۰ دلار است. در سال ۲۰۱۷ قیمت هر کلیوگرم کوکائین معمولا ۱۵۲۲۲۰۷ دلار قیمت داشته است. تا زمانی که کوکائین در کشورهای ثروتمند غیرقانونی باشد، باندهای جنایت‌کار به جذب افراد، خرید اسلحه و فساد اداری ادامه خواهند داد.

دفتر مبارزه با جرم و مواد سازمان ملل متحد در مارس 2023 اقدام به انتشار گزارشی در خصوص آخرین وضعیت کوکائین در جهان کرد. در این متن که در 184 صفحه گردآوری شده؛ در هفت فصل به بررسی آخرین وضعیت کوکائین در بازارهای جهانی پرداخته است. در بخش ابتدایی این گزارش به ثبیت بازار کوکائین پس از خوابیدن تب کووید- 19 در جهان اشاره می‌شود. همچنین در این گزارش آمده است که پاندمی کرونا تاثیر مخربی بر بازارهای مواد برجای گذاشته بود. با کاهش شدید سفرهای بین‌المللی، تولیدکنندگان به دنبال یافتن راه‌های جدید برای عرضه محصول خود به بازارهای مصرف بودند. کلوپ‌ها شبانه و کافه‌ها به دنبال محدودیت‌ها و تلاش مقامات محلی برای کنترل این اپیدمی فعالیت خود را کاهش داده و همین موضوع سبب کاهش تقاضا در بازار کوکائین شده بود. در این مطلب سعی خواهیم کرد تا نگاهی به گزارش این نهاد بین‌المللی درباره آخرین وضعیت کوکائین داشته باشیم.

 

با این حال جدیدترین داده‌ها نشان می‌دهد که این «رکود» تاثیر اندکی بر روندهای بلندمدت دارد. عرض جهانی کوکائین در سطح بی‌سابقه‌ای قرار گرفته است. در سال 2020 تقریبا 2 هزار تن کوکائین تولید شده که به عقیده کارشناسان تداوم روند افزایشی تولید این مواد از سال 2014 شروع شده؛ زمانی که کل تولید کمتر از نیمی از سطح تولید امروز بود. این افزایش تولید ناشی از گسترش دوبرابری کشت بوته «کوکا» بین سال‌های 2013 الی 2017 است که در سال 2018 به اوج خود رسید و در سال 2021 به شدت افزایش یافت. البته پیشرفت در فرآیند تبدیل کوکا به هیدروکلراید وکوکائین[1] نیز در این امر بی‌تاثیر نبوده است.

 

به موازات این روند رشد مستمری نیز در بخش «تقاضا» وجود داشت، به طوری که طی یک دهه اخیر تعداد مصرف‌کنندگان به طور پیوسته در حال افزایش است. اگرچه این افزایش را می‌توان تاحدی با افزایش «رشد جمعیت» توضیح داد اما روند افزایشی مصرف کوکائین نیز واقعیتی غیر قابل انکار است. در سوی مقابل میزان کشفیات مجریان قانون نیز با سرعتی بالاتر از تولید افزایش یافته است. این موضوع سبب شده است تا میزان رشد جهانی کوکائین موجود در بازار تا حد زیادی مهار شود.

 

 

• نمودار 1: مقادیر کوکائین کشف شده در بازارهای منتخب، در مقایسه با تولید جهانی کوکائین 2005- 2021
• نمودار 2: کشت بوته کوکا براساس کشور و کشفیات کوکائین در سراسر جهان، 2010- 2021

 

دیگر موضوعی مورد اشاره در این گزارش تاثیر حضور گروه‌های جنایتکار خارجی بر تولیدکنندگان کوکائین در کلمبیا است. دورانی تجارت کوکائین در کلمبیا صرفا توسط چند بازیگر اصلی کنترل می‌شد. پس از هم پاشیدن گروه «فارک[2]» در سال 2016، اکنون هر یک از کارتل‌های مواد با هر اندازه، ساختار و اهداف گوناگون در بخشی مشغول به فعالیت‌اند. با این حال اخیرا نشانه‌های در خصوص تجمیع برخی از این گروه‌ها نمایان شده است. این تحولات منجر به حضور فزاینده بازیگران خارجی در کلمبیا شده است. گروه‌های جنایتکار مکزیکی و بالکانی برای دسترسی به منابع و مقادیر عمده فروش کوکائین، به مرکز تولید نزدیک‌تر شدند. این گروه‌ها به دنبال کنترل قلمرو نیستند، بلکه آنها در تلاش‌اند تا خطوط عرضه جدید را ایجاد کنند.

 

تثبیت بازارهای کوکائین زمینه گسترش تولید این ماده مخدر را افزایش می‌دهد. در این بازارها، میزان مصرف مواد در مقایسه با نسبت جمعیت عمومی بسیار بیشتر است. اگر میزان شیوع کوکائین در نسبت به بازارهای تثبیت شده افزایش یابد، آنگاه تعداد مصرف‌کنندگان جهانی نیز به دلیل جامعه هدف بیشتر خواهد شد. پیش از این چنین همگرایی در اروپای غربی- مرکزی اتفاق افتاده بود. در این منطقه سطح خلوص مواد و قیمت با آمریکا تنظیم شده، اگرچه همچنان میزان مصرف کوکائین در اروپای غربی- مرکزی به سطح ایالات متحده نرسیده است.

 

• میزان خلوص کوکائین در اروپا و ایالات متحده آمریکا، 2005- 2020

 

مصرف «کرک[3]» در اروپا روند افزایشی داشته است. براساس داده‌های به دست آمده مصرف «کرک» در بلژیک، فرانسه و اسپانیا افزایش یافته است. این آمار با توجه به افرادی که در سال‌های 2017 یا 2018 روند درمان خود را آغاز کردند، ثبت شده است. در ایتالیا نیز با شیب آهسته اما پیوسته روند افزایشی به ثبت رسیده است. براساس این اطلاعات به نظر می‌رسد افزایش مصرف یکسال پیش از آغاز فرآیند درمان فرد آغاز می‌شود. این تاخیر ممکن است مربوط به زمانی باشد که مصرف کنندگان تاثیر فیزیکی استعمال مواد را در بدن خود احساس می‌کنند. در حالی که استعمال محصولات کوکائین می‌تواند عاملی در افزایش میزان مصرف باشد، در عین حال می‌تواند بخشی از روند گسترده‌تر تشدید الگوهای مصرف در منطقه فرعی باشد.

 

دیگر یافته به دست آمده در جریان این تحقیقات نشان می‌دهد که چگونه کوکائین و مت‌آمفتامین در وضعیت «رقابتی» قرار گرفتند. معتادان به کوکائین اغلب درگیر مصرف سایر مواد مخدر هستند، بنابراین سطح بالای مصرف کوکائین نسبت مستقیمی با استعمال کانابیس و اکستازی دارد. این رابطه در شاخص‌های مختلف از جمله باقی‌مانده‌های یافت شده در سیستم فاضلاب یا میزان کشفیات توسط مجریان قانون به چشم می‌خورد.

 

برای دریافت فایل اینجا را کلیک کنید.

 

 

[1] cocaine hydrochloride

[2] the Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia (FARC)

[3] crack

منصور براتی، معاون پژوهشی موسسه کادراس در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه طی چند دهه گذشته باندهای جنایتکار در آمریکای لاتین تجارت خود را تنوع بخشیدند و دیگر مانند پابلو اسکوبار، بدنام‌ترین قاچاقچی مواد مخدر کلمبایی در دهه ۷۰ و ۸۰ میلادی، اقدام به قاچاق مواد مخدر از آمریکای جنوبی به ایالات متحده نمی‌کنند، اظهار کرد: این کارتل‌ها هم‌اکنون تجارت غیرقانونی طلا، قاچاق انسان و تولید سایر مواد مصنوعی (به ویژه فنتانیل) و اخاذی از افرادی که در بازارهای قانونی (مانند آواکادو و لیمو ترش) مشغول به فعالیت هستند، را دنبال می‌کنند. با این حال مواد مخدر همچنان بخش جدایی‌ناپذیر از تجارت‌شان است.

 

وی با اشاره به جدیدترین گزارش منتشر شده توسط نشریه «اکونومیست» که به موضوع قاچاق و قیمت هر کیلوگرم کوکائین در نقاط مختلف جهان اشاره کرده، گفت: براساس گزارش دفتر مبارزه با مواد و جرم سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۰، تولید جهانی کوکائین به رکورد ۱۹۸۲ تن رسیده است.

 

معاون پژوهشی موسسه کادراس ادامه داد: آمریکای شمالی همچنان در صدر بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان این مواد قرار دارد، به گونه‌ای که تخمین زده می‌شود حدود ۲ درصد از افراد ۱۵ الی ۶۴ ساله (حدود ۶ میلیون نفر) این مواد را مصرف می‌کنند. با این حال دامنه جهانی مصرف این مواد گسترده‌تر شده است.

 

براتی در ادامه از تبدیل شدن کشور گینه بیسائو به یک مسیر مهم برای انتقال کوکائین آمریکا جنوبی به مقصد اروپا خبر داد و یادآور شد: مقدار زیادی از کوکائین اروپایی نیز از طریق روتردام هلند وارد این قاره می‌شود که منجر به افزایش خشونت سازمان‌یافته در این منطقه نیز شده است، به طوریکه رئیس پلیس هلند هشدار داده که این کشور در معرض خطر بدل شدن به یک «دولت مخدری» قرار دارد.

 

معاون پژوهشی موسسه کادراس با بیان اینکه کوکائین بخش مهمی از درآمد باندهای جنایت‌کار را نه به خاطر اعتیادآور بودن بلکه به دلیل سود بالای آن تشکیل می‌دهد، در پاسخ به سوالی درخصوص آخرین وضعیت قیمت کوکائین توضیح داد و خاطرنشان کرد: تخمین‌ها در مورد قیمت هر کیلوگرم مواد در مکان‌های مختلف متفاوت است.

 

براتی ادامه داد: در سال ۲۰۱۹ (آخرین سالی که اطلاعات مربوط به این مواد در دسترس بود)، قیمت یک کیلو کوکائین در کلمبیا ۱۴۹۱ دلار تخمین زده شد. در مکزیک قیمت یک کیلو به قیمت عمده فروشی ۱۲ هزار و ۴۳۳ دلار و در الساوادور ۲۸ هزار و ۸۷۳ دلار برآورد شد. با این حال سود واقعی این مواد در خارج از آمریکای لاتین قرار دارد؛ به طوریکه در سال ۲۰۱۹ قیمت یک کیلوگرم کوکائین در آمریکا 69 هزار دلار قیمت‌گذاری شده است. در چین و هنگ کنگ، جایی که باندهای کلمبیایی به دنبال افزایش حاشیه سود خود در یک دهه آینده هستند، به ترتیب ۶۹ هزار و ۳۸۰ دلار و ۷۵ هزار و ۵۱۰ دلار است. در سال ۲۰۱۷ قیمت هر کیوگرم کوکائین معمولا یک میلیون و ۵۲۲ هزار و ۲۰۷ دلار قیمت داشته است.

در گزارش‌های راهبردی و خط رسانه‌های جریان اصلی، ترکیه به عنوان یک از قطب‌های ترانزیت مواد مخدر از «شرق به بازارهای اروپا» معرفی می‌شود. اخیرا رسانه‌های بین‌المللی با پوشش گزارشات مخدری دولت کلمبیا و با توجه به کشف و ضبط شدن مقادیر زیادی کوکائین به مقصد ترکیه، آنکارا را متهم به هماهنگی با کارتل‌ها و دولت‌های مخدری واقع در آمریکای لاتین کردند. آنکارا با «بی‌اساس» خواندن این اتهامات، دست داشتن دولت این کشور در هرگونه معامله مخدری بین‌المللی را رد کرد. سلیمان سویلو وزیر کشور ترکیه در جریان مذاکرات بودجه، دولت کلمبیا را متهم به برساختن یک داستان خیالی علیه آنکارا کرد. در ژوئن 2020 پلیس مبارزه با مواد مخدر کلمبیا خبر از کشف و ضبط 5 تن کوکائین داد. این مواد در دو کانتینر که از طریق مسیر دریایی بوئناونتور راهی ترکیه و ارزش آن قریب به 265 میلیون دلار (در بازارهای اروپا) ثبت شده بود. این خبر نخستین بار توسط کارلوس هولمز تروخیو وزیر دفاع اسبق کلمبیا در حساب توئیتری‌اش اعلام شد. وی در ادامه افزود: هنگامی که محموله‌های خرد لاستیک توسط سگ موادیاب در حال بازرسی بود، 1733 کیسه سفید به وزن 4928 کیلوگرم جاساز شده کشف شد.

 

بررسی‌های اولیه این واقعه نشان می‌دهد که قرار بوده است تا این محموله در امتداد سواحل اقیانوس آرام به سمت آمریکای مرکزی و سپس راهی ترکیه شود. نکته کلیدی در این گزارش آن است که هیچگاه ترکیه در مسیر ترانزیت مواد از آمریکای لاتین به سمت بازارهای اروپایی نبوده است و این مسئله برای نخستین بار است که در سطح رسانه‌ای و بین‌المللی مطرح می‌شود. در ژوئن 2021 سدات پکر رئیس مافیا و از متحدان سابق رجب طیب اردوغان مدعی شد که مقامات ترک همکاری لازم را انجام ندادند. پکر مدعی است که شخص وزیر کشور و نزدیکان‌اش جزء افراد با نفوذ در تسهیل روند قاچاق کوکائین از طریق ترکیه بودند. به دنبال این ادعا پکر، اپوزوسیون دولت این سوال را مطرح می‌کند که چرا پلیس در اجرای عملیات علیه مافیای مواد شکست خورده است؟

 

در 11 ژوئن 2022، تقریبا 20 ماه پس از کشف مواد مخدر در کلمبیا، پلیس ترکیه اعلام کرد 14 نفر به وسیله اطلاعاتی که پلیس کلمبیا تاکنون ارائه داده است، دستگیر شدند. این در حالی است که مقامات کلمبیایی به این موضوع توجهی نداشته و به پاسخ‌های آنکارا برای همکاری قضائی پاسخ مثبت ندادند.

 

به طور کلی مسیر بالکان به سه مسیر فرعی تقسیم می شود که عبارتند از: مسیر جنوبی از طریق ترکیه، یونان، آلبانی و ایتالیا مشخص شده و علاوه بر این، یک مسیر مرکزی نیز از طریق ترکیه، بلغارستان، مقدونیه، صربستان، مونته نگرو، بوسنی و هرزگوین، کرواسی، اسلوونی  و منتهی به ایتالیا و اتریش وجود دارد. در آخر اینکه، مسیر شمالی از طریق ترکیه، بلغارستان و رومانی به سمت اتریش، مجارستان، جمهوری چک، لهستان یا آلمان ترسیم گردیده است.

 

نقطه کلیدی در تمامی این مسیرها، ترکیه است که همچنان یک منطقه مهم در مسیرهای انتقالی و حمل و نقل بین المللی مطرح بوده و هروئین قاچاق به مقصد بازارهای اروپایی به طور عمده و به دلائل جغرافیایی از این مسیر و از این کشور عبور می نمایند. همانگونه که ملاحظه می شود، با توجه به مسیرهای گفته شده، وزن راهبردی ترکیه در سیاست ها و اقدامات اتحادیه اروپایی برای تاثیرگذاری بر مسیر بالکان بیش از پیش نمایان می گردد.

 

 

گستاوو پترو، چریک سابق، در مراسم سوگند خود گفت که کشورش در حال یافتن «شانسی دوباره» برای مقابله با خشونت و فقر است. نخستین رئیس جمهور چپ‌گرای کلمبیا سوگند یاد کرد و قول داد که با «تبعیض» مبارزه کرده و صلح را در کشورش که مدتهاست درگیر خضومت‌های خونین میان دولت، قاچاقچیان مواد مخدر و گروه‌های شورشی بوده است، به ارمغان بی‌آورد.

گستاوو پترو یکی از اعضای سابق گروه چریکی «ام-19» کلمبیا، در ماه ژوئن با شکست احزاب محافظه‌کار طرفدار تغیرات معتدل به نفع اقتصاد بازار، پیروز شد اما نتوانست با گروه‌های زیست محیطی  و رهبران مناطق روستایی ناامید از افزایش فقر و خشونت علیه حقوق بشر ارتباط برقرار کند. روز یکشبه او گفت که کلمبیا «شانسی دوباره» برای مقابله با خشونت و فقر یافته است و قول داد که دولت وی سیاست‌های اقتصادی را اجرا خواهد کرد که به نابرابری های طولانی مدت پایان داده و همبستگی با آسیب‌پذیرترین اقشار کشور را تضمین کند.

رئیس جمهور آینده کلمبیا گفت که مایل به آغاز گفت‌وگوهای صلح با گروه‌های مسلح در سراسر این کشور است. وی همچنین از ایالات‌متحده و سایر کشورهای توسعه یافته خواست تا سیاست مخدری خود در خصوص ممنوعیت موادی همچون کوکائین را تغییر دهند، زیرا این سیاست‌ها موجب درگیری‌های خشونت آمیز در سراسر کلمبیا و دیگر کشورهای آمریکای لاتین می‌شود.

او در ادامه افزود:«هم‌اکنون زمان یک کنوانسیون بین‌المللی جدید است که می‌پذیرد جنگ با مواد مخدر شکست خورده است.» البته که صلح قابل حصول است؛ اما این امر بستگی به این نکته دارد که سیاست‌های فعلی در خصوص مواد مخدر با اقداماتی موثر جایگزین شده و از افزایش مصرف در جوامع توسعه یافته جلوگیری کند.

توافق صلح سال 2016 بین دولت کلمبیا و نیروهای مسلح انقلابی، تمرکز رای دهندگان را از درگیری‌های خشونت آمیز در مناطق روستایی دور کرد و به مشکلاتی همچون فقر و فساد دامن زد و به محبوبیت احزاب چپ در انتخابات ملی منجر شد. با این حال گروه‌های شورشی کوچک مانند ارتش آزادی بخش ملی و دسته خلیج به مبارزه بر سر مسیرهای قاچاق مواد مخدر، معادن طلای غیرقانونی و سایر منابع رها شده توسط فارک ادامه می‌دهند.

پترو 62 ساله سیاست‌های مخدری به رهبری آمریکا را شکست خورده توصیف کرد اما همچنین گفت که مایل است با واشنگتن در شرایطی «برابر» در حوزه‌های مبارزه با تغییرات اقلیمی، ایجاد زیرساخت در مناطق روستایی که برگ کوکا (به عنوان تنها محصول قابل دوام) کشت می‌شود، کار کند.

یان باست دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه روزاریو بوگوتا گفت:« وی برنامه بسیار جله‌طلبانه‌ای دارد اما او باید اولویت بندی داشته باشد. خطری که پترو با آن مواجه می‌باشد آن است که او به یکباره اصلاحات زیادی را دنبال می‌کند و به همین دلیل چیزی به دست نمی‌آورد».

تحلیل‌گران انتظار دارند که سیاست خارجی پترو به طور قابل توجهی متفاوت از سیاست خارجی پیشینیان وی باشد. ایوان دوکه محفاظه‌کاری که از سیاست مخدری آمریکا حمایت می‌کرد و با دولت آمریکا برای منزوی کردن دولت ونزوئلا همکاری می‌کرد.

در سوی مقابل پترو گفته است دولت مادورو را به رسمیت می‌شناسد و تلاش می‌کند تا با رئیس جمهور ونزوئلا در خصوص چندین موضوع همچون مبارزه با گروه‌های شورشی در امتداد نقاط مرزی همکاری کند. برخی ساکنان مرزی امیدوارند که این بهبود روابط موجب افزایش تجارت و ایجاد فرصت‌های شغلی شود.

در قاره آمریکا جریان اصلی قاچاق کوکائین از کلمبیا به ایالات‌متحده است. تحلیل نمونه‌های کشف‌شده کوکائین در قلمروی اصلی ایالات‌متحده نشان می‌دهد که منشأ 90 درصد کل کوکائین کلمبیا و 6 درصد آن از پرو بوده است، درحالی‌که منشأ بخش باقی‌مانده ناشناخته است.[1] کشف کوکائین در آمریکای شمالی طی دوره 2014 تا 2018 سه برابر شد و از 91 تن در سال 2014 به 272 تن در سال 2018 رسید. کشور مقصد اصلی حمل‌ونقل کوکائین همچنان ایالات‌متحده است. به‌طورکلی، میزان کوکائین کشف‌شده در گزارش‌های ایالات‌متحده با 14 درصد افزایش به 254 تن رسید.[2] بااین‌حال بیشتر این موارد کشف‌ در خارج از سرزمین اصلی ایالات‌متحده روی داد و با افزایش آن همراه بود. در مقابل، کشف کوکائین به گزارش گمرک و مرزبانی ایالات‌متحده از 34 تن در سال 2017 به 27 تن در سال 2018 کاهش یافت؛ این روند کاهش گزارش‌شده در کشفیات مرزهای جنوب غربی و «نابودی مواد مخدر» گزارش‌شده توسط سازمان مبارزه با مواد مخدر را در بر دارد و موارد کشف‌ انجام‌شده در سرزمین ایالات‌متحده را پوشش می‌دهد که از 114 تن در سال 2017 به 93 تن در سال 2018 کاهش یافت.

این کاهش کشفیات می‌تواند نتیجه تأثیرگذاری مقامات ایالات‌متحده قبل از ورود کوکائین به کشور بر موارد کشف‌ قابل‌توجه باشد و ترکیب تغییرات در الگوهای قاچاق و عرضه و تمرکز کلی مجریان قانون بر اوپیوئیدها نیز بر آن مؤثر بوده است.[3] بااین‌حال بزرگ‌ترین «نابودی کوکائین» انجام‌شده توسط سازمان مبارزه با مواد مخدر در سطح ایالتی در سال 2018 همچنان موارد گزارش‌شده توسط ایالت‌ها و سرزمین‌ها به‌ویژه کالیفرنیا، تگزاس، فلوریدا، جورجیا و پورتوریکو بود که همه در بخش‌های جنوبی ایالات‌متحده هستند یا مرز جنوبی دارند و ایالت نیویورک در شمال شرقی نیز به آن‌ها افزوده می‌شد. هم‌زمان تصور می‌شد که دسترس‌پذیری کوکائین در میان جمعیت عمومی ایالات‌متحده در سال 2018 در مقایسه با سال قبل از آن کمی کاهش‌یافته است.[4]این نشان می‌دهد که کاهش کشف در ایالات‌متحده در سال 2018 ممکن است در اصل بازتاب کاهش قاچاق کوکائین در داخل کشور باشد. جریان اصلی قاچاق کوکائین همچنان از مراکز تولید عمده مواد مخدر در کلمبیا از طریق دریا به‌ویژه اقیانوس آرام به آمریکای مرکزی یا مکزیک می‌رود یا از طریق اکوادور (عمدتاً برای کوکائین تولیدشده در جنوب کلمبیا) یا از زمین به آمریکای مرکزی انجام می‌شود (عمدتاً برای کوکائین تولیدشده در شمال کلمبیا) و به بعد به مکزیک[5] می‌رسد که ازآنجا از طریق مرز جنوب غربی وارد ایالات‌متحده می‌شود؛ این بخش از مرز محلی است که بیشترین کشف و ضبط کوکائین توسط مقامات ایالات‌متحده انجام می‌شود. مسیر اقیانوس آرام و به میزان کمتری مسیر آتلانتیک همچنان دو مسیر اصلی قاچاق از کلمبیا به آمریکای شمالی است، درحالی‌که قاچاق هوایی و پستی همچنان نسبتاً محدود است.

 

پی‌نوشت‌ها

در سال 2018 بیشترین میزان کشف و ضبط کوکائین توسط ایالات‌متحده همچنان در حین حمل‌ونقل زمینی (53 درصد)، و به دنبال آن مرزهای دریایی (28 درصد) و مرزهای هوایی (14 درصد) انجام شد. [6]

[1] United States Department of Justice, DEA, 2019 National Drug Threat Assessment (December 2019).

[2] UNODC, responses to the annual report questionnaire.

[3] همان

[4] United States, Substance Abuse and Mental Health Services Administration, Key Substance Use and Mental Health Indicators in the United States: Results from the 2018 National Survey on Drug Use and Health: Detailed Tables (Rockville, Maryland, Center for Behavioral Health Statistics and Quality, 2019).

[5] United States, Immigration and Customs Enforcement, Homeland Security Investigations, “Executive information statistical report”, quoted in UNODC, response to the annual report questionnaire.

 

[6] Data reported to the National Seizure System, quoted in UNODC, response to the annual report questionnaire

در هفتمین شماره از بولتن مخدری جهان ابتدا نگاهی به تحرکات اخیر در جهان برای قانونی سازی مصرف تفننی مواد مخدر می اندازیم، سپس دستگیری آنتونیو اوساگا، قاچاقچی معروف مواد مخدر کلمبیایی را از نظر خواهیم گذراند و تاثیرات آن را بررسی خواهیم کرد. سومین خبر این شماره به نگرانی های سازمان ملل متحد در قبال وضعیت مخدری افغانستان پس از به قدرت رسیدن طالبان از حیث تنگناهای اقتصادی اختصاص یافته است. در چهارمین خبر نیز اتهامات مخدری علی اف، رئیس جمهور جمهوری آذربایجان علیه ایران و ارمنستان را از نظر می گذرانیم و خواهیم دید که قرار گرفتن در امتداد مسیر ترانزیتی بالکان چگونه همین کشور را نیز به عرصه صدور مواد مخدر مبدل کرده است.

جهت دانلود فایل بولتن مخدری جهان(شماره7) اینجا کلیک کنید…

چندین دهه جنگ طولانی با مواد و اخیراً جنگ با ترور تهدید مشترکی به نام نارکوتروریسم[۱] را رقم زده است؛  به گونه‌ای که جنگ با مواد و جنگ با ترور که به صورت جداگانه با آنها مقابله می‌شد، اکنون با یکدیگر ترکیب شده‌اند. مفهوم نارکوتروریسم از این درک ناشی می‌َشود که دو پدیده قاچاق مواد مخدر و تروریسم به هم پیوسته هستند و متعاقباً از همبستگی سیاست مبارزه با مواد و ترور می‌توان استفاده کرد و ضروری است به طور موثر و کارآمد با هر دو تهدید مقابله شود. این امر که پیوندی میان تجارت مواد مخدر و سازمان‌های تروریستی وجود دارد، همانگونه که از اصطلاح نارکوتروریسم برمی‌آید، دهه‌ها است که شناخته شده است. با این حال توجه بین‌المللی از بعد از حوداث یازده سپتامبر ۲۰۰۱ به پدیده نارکوتروریسم بیشتر جلب شد. هر چند، به طور سنتی نارکوتروریسم با آمریکای لاتین تا حدودی معرفی شده بود اما در سیاست معاصر،  نارکوتروریسم به طور فزاینده‌ای با مناطق مرکزی و جنوب شرقی آسیا به ویژه مناطقی که تولید عمده مواد مخدر دنیا را در اختیار دارند مانند هلال طلایی[۲] و مثلث طلایی[۳] قدرت بیشتری گرفته است.

اصطلاح نارکوتروریسم در دهه ۸۰ میلادی در آمریکال لاتین ظهور یافت و از آن زمان توسل به جنایت عامل مهم در سیر تکاملی مفهوم تروریسم تبدیل شد. دهه پایانی سده بیستم را می‌توان به عنوان دهه‌ای توصیف کرد که پیوند جنایت با تروریسم در آن تقویت شد. اما اصلاح نارکوتروریسم برای اولین بار  در سال ۱۹۸۳ از سوی فرناندو بلئونده تری، رییس وقت جمهور پرو برای برچسب زدن به حملات شبه تروریستی علیه پلیس مبارزه با مواد مخدر کشوش مطرح شد تعریفی جامع که بتواند نارکوتروریسم را از کلمات شعارگونه امروز در سایست خارجی و داخلی دور کند، کاری بسیار دشوار است. با این وجود باید توجه داشت، حتی اگر این کلمه به طور مکرر مورد استقاده و به عنوان پایه تصمیات سیاسی به کار می‌رود، اما تعریف دقیق آن مبهم است؛ زیرا بسته به اینکه تمرکز بر کدام قسمت این کلمه ترکیبی است، پیامدها و نتایج متفاوتی می‌تواند در پی داشته باشد.

اصطلاح نارکوتروریسم برای اولین بار در توصیف آن دسته از شبکه‌های قاچاق مواد مخدر استفاده ‌شد که از روش‌های تروریستی مانند استفاده از بمب‌های ماشینی، ترور و آدم‌ربایی علیه پلیس مبارزه با مواد مخدر در پرو و کلمبیا استفاده می‌کردند. نارکوتروریسم در این مفهوم  به افرادی مانند پابلو اسکوبار[۴] رییس کارتل مدلین[۵] در کلمبیا و دیگر اعضای کارتل‎‌های بزرگ و خشن مواد مخدر، مافیا  و یا دیگر سازمان‌های جنایی اشاره دارد که اقدامات آنها به عنوان « تلاش‌های قاچاقچیان مواد مخدر جهت تاثیرگذاری بر سیاست‌های حکومت با استفاده از  تهدید یا خشونت  سیستماتیک » تعریف شده است. [۶] بر اساس این تعریف؛ سازمان‌های قاچاق مواد به عنوان هدف اصلی این تجزیه و تحلیل به کار گرفته می‌َشوند که برای تجارت غیرقانونی مواد آن گاهی از انواع روش‌های تروریستی استفاده می‌َشود. لازم به ذکر است حتی با علم به دوگانگی این اصطلاح، باز هم نارکوتروریسم یک مفهوم مسئله دار است و می‌توان گفت پیچیده‌تر از آن است که در موردش بحث می‌َشود. ویتنبرگ و همکارنش معتقدند، اصطلاح نارکوتروریسم از نوعی کشش و انبساط رنج می‌برد  و آن وابستگی به مفاهیم دیگر مانند نارکو  و سایبر تروریسم است.[۷]

ابهام در اصلاح نارکوتروریسم، راه را برای سوء استفاده‌های سیاسی دولت‌ها و گروه‌های رقیب هموار ساخته است. به عنوان نمونه، در اواخر دهه ۸۰ میلادی، نهادهای دولتی آمریکا مفهوم «تروریسم مواد مخدر» را به منظور توصیف ادعاهای خود مبنی بر مشارکت شورروی در تجارت مواد مخدر استفاده می‌کردند. در دهه ۹۰ میلادی نیز این واژه بعضاً برای شناسایی موقعیت‌هایی به کار گرفته می‌َشد که به گروه‌های نامتجانس تجارت غیرقانونی مواد مخدر دارویی، روش‌های تروریستی خشونت‌آمیز و ساختارهای ایدئولوژیکی غیرمعمول اشاره داشت. امروزه نیز مفهوم نارکوتروریسم دو کاربرد عمده یافته است. یکی از این کاربردها متوجه باندهای مواد مخدری است که از روش‌های تروریستی برای حفاظت از فعالیت‌ها و عملیات‌های مواد مخدر خود استفاده می‌کنند؛ و کاربرد دیگر به وزارت دفاع آمریکا مربوط می‌َشود که از تعریف عمومی تروریسم استفاده می‌کند تا امکان هدایت بیشتر اهداف قاچاقچیان مواد مخدر را داشته باشد.[۸]

از دهه ۱۹۹۰ تعریف نارکوتروریسم توسعه بیشتری پیدا کرد اما پیچیدگی گمراه‌کننده آن همچنان باقی مانده است. چرا که نارکوتروریسم در ذات خود دارای ویژگی‌های دوگانه‌ای است که موجب شد تاکید بر هر کدام از دو وجه آن یعنی قاچاق مواد یا فعالیت‌های تروریستی با پیامدهایی در تحقیق و حتی سیاستگذاری امنیتی همراه باشد. [۹] در واقع نارکوتروریسم، در ذات خود شکلی سازما‌ن‌یافته از فعالیت‌هایی است که همراه با خشونت و تهدیدات امنیتی است، به گونه‌ای که ممکن است نظم مستقر و قدرت دولت‌ها را به چالش بکشد. از این رو این پدیده در مکان‌هایی که در آن امکان بروز فساد سیستماتیک، تجارت اسلحه، قاچاق انسان، پولشویی  و به طور کلی زمینه بروز جرایم سازمان‌ِافته وجود دارد، می‌تواند بیشتر ظهور کند.

 

پی‌نوشت‌ها

[۱] Narcoterrorism

[۲] Golden Crescent

[۳] Golden Triangle

[۴] Pablo Escobar

[۵] Medellı´n Cartel

[۶]Canadian Security Intelligence Service Commentary No.13, Terrorism and the Rule of Law: Dangerous Comprise in Colombia, 1991, p. 1

[۷] Weinberg, Leonard, Ami Pedahzur and Sivan Hirsch-Hoeffler, “The Challenges of

Conceptualizing Terrorism” Terrorism and Political Violence vol.16 no.4 Winter 2004, p. 779.

[۸]Nunes, W. (2013), “Drug Trafficking and Narco-Terrorism as Security Threats: A Study of India’s North-east”, India Quarterly 69(1): 65–۶۷

[۹]Bjornehed, Emma.7113.” Narco-Terrorism: The Merger of The War on Drugs and The War on Terror”. Global Crime.214&3:4-6

بازنشر این مطلب صرفاً با ذکر منبع «کادراس» بلامانع است.