دارک‌نت و قاچاق مواد مخدر در دوره کرونا
بر اساس گزارش جهانی مواد سال 2021 دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل متحد، در بستر اینترنت و به ویژه دارک‌نت به طور چشم‌گیری فروش و تبلیغات انواع مواد غیرقانونی، مواد پیش‌ساز و روان‌گردان‌های جدید هم‌زمان با پاندمی کووید 19 افزایش یافته است.
دارک‌نت و قاچاق مواد مخدر در دوره کرونا رابطه جدیدی یافتند؛ محدودیت‌های اعمال‌شده، مصرف‌کنندگان و خریداران را به سوی خرید و فروش مواد در فضای دارک‌نت هدایت کرد.
تأثیر همه‌گیری کووید-19 بر بازار اینترنتی مواد مخدر
همه‌گیری کووید-19 و محدویت‌های ایجادشده متعاقب آن برای جلوگیری از شیوع ویروس، دسترسی افراد مصرف کننده مواد مخدر را محدود کرده است. این محدودیت‌ها حتی در موارد فراوانی، درمان اختلالات مصرف مواد مخدر، پیشگیری از پیامدهای منفی آنها در حوزه سلامتی و نیز درمان بیماری‌های وابسته بدان مانند ایدز و هپاتیت را با مانع روبه‌رو کرده است.
در این دوره، محدویت‌های ترددی منجر به افزایش تحویل انواع مواد به درب منازل شده است؛ این امر در کشورهایی مانند الجزایر، ایرلند، مالزی، اسپانیا، انگلستان و کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب دیده شده است. توزیع کنندگان مواد با سوءاستفاده از اینکه تردد وسایل حمل مواد غذایی و خوراکی محدودیتی ندارد، مواد را در این پوشش ابه در منازل مشتریان خود رسانده‌اند. حتی در برخی از کشورهای آمریکای لاتین، توزیع کنندگان، مواد مخدر را در قالب پیک‌های تحویل غذا یا رانندگان آمبولانس توزیع می‌کنند.
در دوران پاندمی کرونا روش‌های جدیدی نیز برای انتقال مواد پدیدار شده است؛ به عنوان مثال، در جنوب شرقی آسیا و آسیای مرکزی استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین برای حمل مواد و مخفی کردن مواد در محموله‌های حمل میوه و سبزیجات افزایش یافته است. از زمان شروع پاندمی در هلند، افزایش 59 درصدی کشفیات مواد مخدر در کامیون‌ها و وسایل حمل داروهای درمان کووید 19 دیده شده است، چرا که قاچاقچیان امیدوارند با استفاده از این پوشش‌ها، ماموران گمرکی از بازرسی‌های دقیق منصرف شوند.
در برخی از کشورها مانند لتونی، تایلند، فیلیپین، قرقیزستان و نیجریه افزایش استفاده از خدمات پستی برای محموله‌های کوچک و بزرگ نیز گزارش شده است. در اروپا نیز گزارش‌ها گویای موارد بالای کشفیات مواد مخدر از طریق محموله‌های پستی، زمینی و در مقابل، کاهش کشفیات هوایی بوده است.
تغییر الگوهای رفتاری خریداران
همه‌گیری کووید-19 با تغییر الگوهای رفتاری خریداران به سمت تجارت الکتریکی و ایجاد تغییر در خرید اینترنتی حرکت کرده است. مصادیق نشان از آن دارند که این روند نه تنها بر کالاهای مجاز بلکه بر خرید داروهای کنترل شده نیز نوآوری‌هایی در زمینه عرضه جهانی داروها ایجاد کرده است. در بستر اینترنت به طور فزاینده‌ای راهی برای تبلیغات و فروش انواع مواد غیرقانونی، مواد پیش‌ساز و مواد روانگردان جدید ایجاد شده است.
تجزیه و تحلیل گزارشات مربوط به خریداران در بستر دارک نت‌ها، نشان از افزایش استفاده از این بستر به ویژه خرید از بازارهای کوچک دارد. به عنوان مثال مصرف کنندگان کانابیس از 14000 نفر در ژانویه 2020 به 18000 نفر در مارچ 2020 رسیده‌اند. هرچند انتظارات بر این بود که با اقدامات فاصله‌گذاری اجتماعی فروش مواد مخدر و کانابیس کاهش یابد اما دیده شده است که مصرف‌کنندگان شخصی کانابیس، فعالیت خود را در دارک نت افزایش داده‌اند.
تغییر الگوهای فروش مواد مخدر
تا پیش از پاندمی کرونا ویروس، رشدی قابل توجه در فروش انواع مختلف مواد مخدر در بازارهای سیاه اینترنتی اتفاق افتاده است. این افزایش به دنبال گسترش دسترسی‌های اینترنتی، تحولات تکنولوژیکی و افزونی پیچیدگی‌های رسانه‌ای تشدید شده است. فروش اینترنتی مواد مخدر به ویژه در مرحله خرده فروشی به صورت گسترده مطرح است. این وضعیت نه تنها خطر و تهدیدی برای نیروهای مقابله‌ای به حساب می‌آید بلکه سیستم بین‌المللی کنترل مواد مخدر سازمان ملل متحد و ساختارهای قانونی را نیز تهدید می‌کند به نحوی که موجب ایجاد وقفه و مناع جدی در انجام عملیات توسط سازمان‌های عمل کننده می‌گردد.
برای فروشندگان و خریدارانی که از این روش و ابزار پیچیده استفاده می‌کنند، هر روز محیط استفاده امن تر و مناسب تر از قبل گردیده و امنیت آن بیش از پیش تامین می‌گردد به نحویکه آنها در انجام معاملات خود هر روز بیش از روز دیگر احساس ایمنی می‌نمایند. این موضوع در مورد کاهش خطرات مربوط به اعمال زور، خشونت، دستگیری و موارد دیگر مطرح است. در واقع نه فروشنده و نه خریدار در معرض این تهدیدات در هنگام معامله نیستند. هر چند که اقدامات نیروهای مقابله‌ای در برخورد با این سایت‌های اینترنتی از طریق کنترل محیطی، هک کردن و دیگر شکل‌های ردیابی و رهگیری ممکن است در مورد یک سایت مشخص موفقیت‌آمیز باشد اما باید این نکته را نیز مد نظر قرار داد که این اقدامات موجب ایجاد سایت‌های مشابه و تعدد و تنوع آنها در تعداد و عملکرد گردیده و انگیزه را برای یافتن راه‌های بیشتر و بهتر ابتکاری در بین فروشندگان مواد تشدید می‌نماید.
فروش مواد مخدر در دارک نت
تبهکارانی که از فضای اینترنت برای دست‌یابی به اهداف مجرمانه خود استفاده می‌کنند، عمدتا در زمینه سوءاستفاده جنسی از کودکان و جرایم اقتصادی نظیر کلاهبرداری و پول‌شویی فعالیت دارند. اما اکنون نشانه‌های روزافزونی از کاربرد فناوری‌های نوین در عملیات تولید، توزیع و قاچاق مواد مخدر دیده می‌شود. گزارش‌های سازمان ملل نشان می‌دهد که در سراسر جهان از وبگاه‌های بسیاری برای فروش مواد غیرقانونی (از حشیش گرفته تا هروئین، اکستازی و کوکائین) استفاده می‌شود و تبادل اطلاعات بین دلالان و خریداران مواد در این موارد در چت‌روم‌های خصوصی وبگاه‌ها رخ می‌دهد.
اکنون که تجارت اینترنتی مواد مخدر به دلیل محدودیت‌های پاندمی کرونا رونق گرفته است، پیش‌بینی می‌شود که حتی با کاهش محدودیت‌ها در آینده نیز این بازار به حیات و تقویت ادامه دهد.
