متادون چیست؟ مروری جامع بر کاربردها و عوارض
متادون مادهای از خانواده اپیوئیدها یا شبهافیونیهای صنعتی است و بیشتر در درمان وابستگى به شبهافیونىهای طبیعى (کدئین و مورفین) یا شبهافیونیهاى نیمهمصنوعى مانند هروئین، کاربرد دارد. احتمالا تابهحال نامی از درمان نگهدارنده با متادون برای مبتلایان به اعتیاد را شنیدهاید. در این یادداشت با متادون آشنا میشویم و کاربردها و عوارض سوءمصرف آن را میشناسیم.
تاریخچه تولید و کاربرد متادون
پزشکان آلمانی متادون را در طول جنگ جهانی دوم ساختند. وقتی متادون به ایالات متحده رسید، پزشکان از آن برای درمان دردهای شدید استفاده کردند. متادوندرمانی یا درمان با دوز نگهدارنده متادون برای جلوگیرى از بروز علائم ترک تریاک و کاهش یا حذف تقاضاى آن اولین بار در دهه ۱۹۶۰ متداول شد.
متادوندرمانی چیست؟
استفاده از دوز نگهدارنده قرص یا شربت متادون را متادوندرمانی میگویند. البته این روش بهتنهایی منجر به درمان فرد معتاد نمى شود، بلکه جزئی از فرایند درمان است. فرد باید تحت حمایت و نظارت پزشکی و اجتماعى لازم براى تثبیت و بهبود زندگى قرار گیرد و تشویق شود که تا وقتی دارو موثر است، به درمان ادامه دهد.
موارد کاربرد متادون
قرص متادون یا شربت آن در بیشتر موارد برای کسانی تجویز مىشود که به مواد افیونى، شامل مواد غیرقانونى مانند تریاک و هروئین یا داروهاى تجویزشده توسط پزشک نظیر کدئین وابستگى پیدا کردهاند. افراد معتاد به شبه افیونىهاى کوتاهاثر مانند هروئین باید بهطور منظم متادون دریافت کنند تا علائم ترک در آنها بروز نکند.
متادون براى مصرفکنندگان دائمی شبهافیونىها به روش تزریقی که به ویروس ایدز HIV یا هپاتیت C مبتلا شدهاند نیز تجویز مىشود تا به ادامه روند ترک اعتیادشان کمک کند و خطر انتشار عفونت از طریق استفاده از سوزن آلوده مشترک را کاهش دهد.
مصرف متادون گاهی برای تسکین افراد مبتلا به درد شدید مزمن یا درد همراه با بیمارىهاى علاجناپذیرِ منجر به مرگ نیز کاربرد دارد.
توصیههای احتیاطی برای مصرف متادون
- مصرف قرص متادون موجب اختلالات فکری و روانی میشود، بنابراین باید از مصرف آن در هنگام رانندگی و کارهای نیازمند تمرکز بالا خودداری کنید.
- بیشمصرفی قرص متادون در ابتدای درمان با آن و قبل از ایجاد تحمل دارویی به مرگ فرد میانجامد، بهویژه در صورت شروع درمان با دوز روزانه بیش از ۶۰ میلیگرم.
- دوز متادون خوراکی باید از کم شروع شود و بهتدریج افزایش یابد تا اثرات ضددرد بیشتری ایجاد کند.
- تداخل متادون با الکل ممکن است مرگبار باشد.
- متادون اعتیادآور است، پس هرگز آن را بدون تجویز پزشک مصرف نکنید.
- بسیاری از زنانی که به طور مداوم متادون یا سایر اپیوئیدها را مصرف میکنند به قطعی عادتماهانه یا پریود نامنظم مبتلا میشوند وتنها با قطع مصرف است که بدن به حالت طبیعی بازمیگردد. بنابراین درصورتیکه در طول این دوره از قرصهای پیشگیری از بارداری استفاده نکنند، احتمال بارداری نیز زیاد خواهد بود.
- مصرف مواد افیونی احتمال سقط جنین یا تولد نوزاد نارس یا دارای وزن کمتر از استاندارد را افزایش میدهد. اما درصورتیکه فرد معتاد به مواد مخدر باردار باشد، قطع ناگهانی مصرف توصیه نمیشود، چون خطر سقط جنین یا تولد زودهنگام نوزاد بالا میرود. در چنین شرایطی بهتر است مصرف متادون تا پایان دوره بارداری ادامه پیدا کند.
- اگر به بیماریهای کبد و کلیه، فشار خون پایین، مشکلات تنفسی یا بیماریهای روانی ناشی از اعتیاد به مواد مخدر مبتلایید، مصرف داروی متادون برای شما با خطر مرگ همراه است.
- پس از اولینبار مصرف متادون، ممکن است به یبوست شدید یا علائئم مشابه آنفلوانزا دچار شوید.
