چشمانداز امنیت مخدری در آفریقا
امنیت مخدری در آفریقا به متغیرهای متعددی بستگی دارد که مهمترینِ آنها جمعیت است؛ بر اساس گزارشهای بینالمللی، جمعیت قاره آفریقا تا سال 2050 با رشدی 2.5 برابری به 2 میلیارد و پانصد میلیون نفر خواهد رسید. پیشبینی میشود در این بازه زمانی، 60 درصد جمعیت این قاره زیر 25 سال باشند. این نیروی جوان در صورت مدیریت اصولی دولتهای آفریقایی، موجب به حرکت درآوردن چرخهای توسعه در این قاره خواهد شد.
روی دیگر سکه آن است که شغل، مسکن، امکانات تحصیلی و بهداشتی کافی برای این جمعیت جوان فراهم نشود؛ در نتیجه، این «فرصت» به «تهدیدی خطرناک» برای واحدهای سیاسی این منطقه تبدیل خواهد شد. رشد تروریسم، تشدید جرایم سازمانیافته همچون قاچاق مواد مخدر و قاچاق انسان، سوءمصرف مواد، تهدید امنیت مخدری و … از جمله پیامدهای شکست دولتهای این منطقه برای مدیریت نسل جوان خواهد بود.
امنیت مخدری در آفریقا به روایت سازمانهای جهانی
به گزارش دفتر مبارزه با جرم و مواد مخدر سازمان ملل متحد، بسیاری از جوانان آفریقایی به سوءمصرف انواع مواد مخدر و محرک روی آوردهاند. سازمان ملل پیش بینی میکند که تا سال ۲۰۳۰ تعداد مصرف کنندگان مواد مخدر در آفریقا به میزان قابل توجهی افزایش پیدا خواهد کرد. این در حالی است که سیر سرمایه گذاری و رشد اقتصادی در قاره آفریقا باید به شکل بیشتر جوانان این قاره را به سمت افزایش میزان تحصیلات، ایجاد مشاغل پایدار، نوآوری علمی-فنی و … سوق دهد اما در عمل سیاستهای ضعیف دولتهای آفریقایی سبب ایجاد انحراف در مسیر تربیت و رشد جوانان آفریقایی شده است.
سازمان بهداشت جهانی سوءمصرف مواد را بهصورت مصرف مضر یا خطرناک مواد روان گردان از جمله الکل و مواد مخدر غیر قانونی توصیف میکند. این بیانیه میگوید که مصرف غیرقانونی مواد مخدر پیامدهای نامطلوب بهداشتی و اجتماعی دارد، زیرا بار مالی سنگینی را بر دوش مصرف کنندگان، خانوادهها و جامعه وارد میکند. علاوه بر این، مصرف مواد مخدر میتواند در بلندمدت، فرایند توسعه کشورها را با تاخیر مواجه کند و آنها را گرفتار معضلات غیر ضروری سازد.
سازمان ملل تخمین میزند که تعداد مصرف کنددگان مواد در آفریقا تا سال ۲۰۳۰، ۴۰ درصد افزایش خواهد یافت. معتادان به مواد مخدر در سراسر این قاره، با تبعیض و عدم حمایت مواجهاند که حتی در صورت توقف مصرف، بازیابی زندگی را برای آنها دشوار میسازد. بازگشت معتادان به آغوش جامعه موضوعی جدی است که بسیاری از کشورهای در حال توسعه به آن بیتوجهی میکنند و همین خود یکی از عوامل بازگشت به اعتیاد به میشود.
ریچارد اوپاره، متخصص مدیریت اعتیاد به مواد مخدر در آکرا پایتخت غنا اعلام کرد که برای تعیین مواد مخدر مصرفی معتادان، یک سیستم غربالگری در این کشور وجود دارد که پس از طی شدن مراحل جداسازی افراد، شدت اعتیاد افراد را تعیین میکند. وی در ادامه میگوید: «معتادان به مواد مخدر در مرحله سمزدایی تحت مراقبتهای پزشکی قرار میگیرند تا از بهبود وضعیتشان اطمینان حاصل شود.»
پرمصرفترین مواد مخدر در آفریقا
براساس گزارش دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، در حال حاضر رایجترین ماده مخدر غیرقانونی در این قاره کانابیس است. دومین گروه پرمصرف مواد مخدر، محرکهای نوع آمفتامین (ATS)، شامل «اکستازی» و متآمفتامین است. با این حال، تعداد بیشتری از مصرف کنندگان نسبت به قارههای دیگر، مواد مخدر را تزریق میکنند؛ اگرچه این عمل خطرناک تلقی میشود و استفاده از سوزنها و سرنگهای آلوده به انتقال ویروسهایی مانند ایدز و هپاتیت B و C میانجامد.
در غرب آفریقا، گینه بیسائو یکی از مراکز مهم برای قاچاق مواد مخدر، بهویژه کوکائین است. با تشدید قاچاق دریایی کوکائین از آمریکای لاتین به آفریقا نیز میزان مصرف این ماده افزایش یافته است. در سال ۲۰۰۵، ژائو برناردو «نینو» ویرا، رئیسجمهور سابق کشور که از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۰ با مشت آهنین بر کشور حکومت میکرد، پس از شش سال تبعید در پرتغال، بازگشت و دوباره انتخاب شد. بدین ترتیب، یک دولت مخدری در گینه بیسائو شکل گرفت. کالواریو آهوخاری رئیس سابق اینترپل در این کشور به دویچهوله میگوید:«اربابان مواد مخدر در گینه بیسائو احساس خوبی در خانه خود دارند، مثل اینکه در بهشت هستند.»
سازمان بهداشت جهانی در گزارشی پیرامون روند فزاینده سوءمصرف مواد در میان جوانان آفریقایی هشدار داده است. در حال حاضر، مالیندی کنیا 3000 هزار مصرف کننده مواد و معتاد تزریقی دارد. این شهر پیش از این با سواحل ماسه سفید و فراوانی گردشگران ایتالیایی شناخته میشد، اما امروز خانه یکی از بزرگترین گروه معتادان در کنیا است. این منطقه نیز مانند سایر شهرهای ساحلی در شرق آفریقا، محلی برای قاچاق بینالمللی مواد مخدر از افغانستان به غرب است.
کارشناسان معتقدند همهگیری کووید- 19، بیکاری، افزایش هزینههای زندگی و فقدان چشمانداز موجب افزایش سوءمصرف مواد در کل این قاره شده است. آلفنوس ماینا، داوطلب فعال در یک مرکز توانبخشی مبتنی بر جامعه مالیندی میگوید از وقتی مدارس در دوران قرنطینه کرونا بسته شدند، تعداد مصرف کنندگان جوان افزایش یافته است. وی در ادامه میافزاید: «در مالیندی اگر هروئین مصرف نمیکنید، قات، ماری جوانا یا سیگار مصرف میکنید.» مایانا و دیگر کارشناسان معتقدند که عموم مردم باید سوءمصرف مواد را نه جرم بلکه بیماری تلقی کنند و مبارزه با انگ اجتماعی و ارائه خدمات توانبخشی و مراقبتهای پزشکی رایگان به متقاضیان امری مهم و حیاتی است.
به گزارش دفتر مبارزه با مواد و جرم سازمان ملل، در میان 1.3 میلیارد نفر جمعیت قاره آفریقا تا سال 2020 میزان مصرف اوپیوئید (ترامادول) در آفریقا 1.04 درصد و غرب آفریقا 1.9 درصد، کانابیس 6.32 در آفریقا و 9.27 درصد در غرب آفریقا، کوکائین 0.27 درصد در آفریقا و 0.15 درصد در غرب آفریقا و آمفتامینها 0.41 درصد در آفریقا و 0.36 درصد در غرب آفریقا گزارش شده است.
حرف آخر
با افزایش سرمایهگذاریهای خارجی، انتقال فناوری و رشد دانش در قاره سیاه، بسیاری از تحلیلگران اتحادیه آفریقا رایکی از قطبهای آتی اقتصاد جهانی میدانند. با این حال، عدم رعایت توازن در توسعه تمام مناطق، بیتوجهی به نیازهای ابتدایی نسل جدید و فساد حاکم در دستگاههای دولتی موجب تهدید امنیت مخدری در آفریقا، افزایش قاچاق و ترانزیت و مصرف مواد مخدر در کشورهای این قاره شده است. این خظر بیش از همه جوانان و نوجوانان را تهدید میکند که در خلأ نظارت و مبارزه جدی با مواد مخدر، در معرض انواع مواد مخدر و محرک قرار دارند.
