فنتانیل؛ کشندهترین مخدر صنعتی
فنتانیل کشندهترین مخدر صنعتی عصر حاضر است که با وجود خطرات فراوان، آمار سوءمصرف بالایی در سراسر جهان دارد. مصرف دوزهای بالای این داروی اوپیوئیدی ممکن است منجر به مرگ شود. در این گزارش کادراس به معرفی فنتانیل میپردازیم.
فنتانیل چیست؟
فنتانیل از اوپیوئیدهای صنعتی بسیار قوی است که اثر مسکن آن تقریباً ۱۰۰ برابر قویتر از مورفین و ۵۰ برابر قویتر از هروئین است.
اشکال فنتانیل و روشهای مصرف آن
فنتانیل برای بیهوشی با نامهای دارویی اکتیک، دوراجستیک و سابلیماز در دسترس پزشکان و متخصصان طب اورژانس است. فنتانیل تجویزی، یک پودر سفید رنگ است که به شکل قرص، مایع قابل تزریق، قرص لوزی شکل وبرچسبهای پوستی (چسب فنتانیل) عرضه میشود. کاربرد دارویی فنتانیل، بیحسکنندگی، درمان دردهای شدید یا مدیریت درد بعد از عمل جراجی و نیز تسکین بیماران مبتلا به دردهای مزمنی است که نسبت به سایر اوپیوئیدها مقاوماند.
اشکال غیرقانونی و غیردارویی اوپیوئیدهای صنعتی به صورت پودر فروخته میشود، با هروئین مخلوط یا جایگزین آن میشود یا آن را شبیه قرصهایی با درصد اوپیوئید کمتر تولید میکنند. فنتانیل غیرقانونی اغلب با هروئین، کوکائین و داروهای دیگر ترکیب می شود و خطر بالای بیش مصرفی و مرگ را به همراه دارد. بر اساس گزارش مرکز کنترل و پیشگیری بیماری[2]، نرخ مرگ و میر ناشی از اوپیوئیدهای صنعتی مانند فنتانیل در ایالات متحده از سال 2014 تا 2015 به 72.2% افزایش یافته است.
سازوکار تأثیر فنتانیل
گیرندههای عصبی دریافتکننده مواد اوپیوئیدی مانند فنتانیل در همان نواحی مغز قرار دارند که میزان تنفس ما را کنترل می کنند. این مواد در دوزهای بالاترمیتوانند منجر به ایست تنفسی کامل شوند. قدرت بالای فنتانیل و اوپیوئیدهای صنعتی مشابه، خطر ابتلا به بیشمصرفی را به طور قابل توجهی افزایش میدهد، بهویژه اگر فرد نسبت به محتویات این داروهای غیرقانونی (عمدتا قرص فنتانیل) آگاهیای نداشته باشد.
تولیدکنندگان مواد غیرقانونی، فنتانیل و سایر اوپیوئیدهای صنعتی را با هروئین و کوکائین ترکیب میکنند تا قدرت و اثرگذاری آن را بالا ببرند. بیشمصرفی این داروها نیاز به دوزهای بالاتر داروی نالوکسان برای درمان را افزایش میدهد.
علائم مصرف فنتانیل
فنتانیل، و دیگر مسکنهای اوپیوئیدی، اثراتی مانند احساس سرخوشی، تسکین درد، آرامبخشی، گیجی، خوابآلودگی، سرگیجه، تهوع و استفراغ، احتباس ادرار، انقباض مردمک چشم و تنگی نفس و ایست تنفسی دارند.
عوارض بیشمصرفی فنتانیل
بیشمصرفی فنتانیل میتواند باعث بیحسی، تغییر اندازه مردمک چشم، ایجاد پوست سرد و مرطوب، سیانوز، کما و نارسایی تنفسی منجر به مرگ شود. در واقع، وجود سه علامت کما، مردمکهای تنگ و ایست تنفسی قویاً نشاندهنده مسمومیت با مواد افیونی است.