روایت فارس از همایش کادراس: جنگ علیه مواد مخدر یا ابزار سیاست خارجی آمریکا؟
خبرگزاری فارس در گزارشی، دومین همایش سالانه کادراس را که 25 تیر امسال با حضور متخصصان در خانه اندیشهورزان برگزار شد بازتاب داده است.
به گزارش فارس، در همایش سالانه «امنیتیسازی ایران در حوزه مواد مخدر و جرایم سازمانیافته» به میزبانی مؤسسه کادراس، یکی از محورهای اصلی پنل دوم به بررسی ارتباط سیاست خارجی آمریکا، تحولات منطقهای در سوریه و لبنان و روند امنیتیسازی جمهوری اسلامی ایران اختصاص داشت.
ابزارسازی از پرونده مواد مخدر
فارس در این مطلب، ابتدا سخنان علی نظیفپور و علیرضا مجیدی را برجسته کرده است که با رویکردی تاریخی و ژئوپلیتیکی به بررسی جایگاه مسئله مواد مخدر در معادلات سیاست بینالملل پرداختند. سخنرانان تأکید کردند که این موضوع در سالهای اخیر به یکی از ابزارهای مورد استفاده برای توجیه مداخلات خارجی، اعمال فشارهای سیاسی و اقتصادی و بازتعریف تهدیدها علیه رقبای آمریکا تبدیل شده است.
در ادامه این گزارش آمده است که بررسی تجربههایی مانند سوریه، لبنان و برخی کشورهای آمریکای لاتین نشان میدهد پرونده مواد مخدر در مواردی در کنار سایر ابزارهای سیاست خارجی آمریکا مورد استفاده قرار گرفته است و مفاهیمی مانند نارکوتروریسم و دولتهای مرتبط با مواد مخدر در چارچوب رقابتهای ژئوپلیتیکی برجسته شدهاند.
فارس مینویسد از نگاه کارشناسان حاضر در نشست، تحولات اخیر در حوزه مواد مخدر را نمیتوان صرفاً یک مسئله انتظامی یا مبارزه با قاچاق دانست، بلکه باید آن را در چارچوب رقابتهای منطقهای، جنگ روایتها و تحولات نظم بینالملل مورد تحلیل قرار داد.
جنگ علیه مواد مخدر؛ پروژهای ذاتا امنیتی
فارس با اشاره به تاریخچه جنگ با مواد در آمریکا، تأکید علی نظیفپور، کارشناسارشد مطالعات ایالات متحده را براهداف پنهان این سیاست گوشزد میکند. به گفته نظیفپور، این برنامه در ظاهر با هدف کنترل بازار مواد مخدر، کاهش مصرف داخلی و مقابله با شبکههای قاچاق آغاز شد، اما از همان ابتدا اهداف سیاسی و امنیتی نیز داشت. این رویکرد در طول زمان از حوزه سیاست داخلی فراتر رفت و به یکی از مؤلفههای سیاست خارجی و حتی راهبردهای نظامی آمریکا بدل شد.
نظیفپور توضیح داد که با وجود کاهش برخی بحرانهای قدیمی مواد مخدر در آمریکا، ظهور بحران فنتانیل و افزایش بیسابقه مرگومیر ناشی از اوردوز، این پرونده را در رده مسائل سیاسی مهم برای دولت آمریکا قرار داده است. اما مهمتر از بحران، بهرهبرداری آمریکا از آن در عرصه سیاست خارجی است؛ به گونهای که امروز «جنگ علیه مواد مخدر» نه برنامهای برای حفظ و ارتقای سلامتی عمومی، بلکه ابزاری برای تعریف تهدید، توجیه مداخلات و گسترش دامنه نفوذ امنیتی آمریکا به حساب میآید.
از آمریکای لاتین تا غرب آسیا: جغرافیای یک راهبرد
فارس در ادامه روایت خود از این نشست بر شکلگیری تجربه جنگ علیه مواد مخدر در آمریکای لاتین و گسترش جغرافیایی آن به نقل از سخنرانان اشاره میکند و از الگوی تکراری آمریکا برای مشروعیتبخشی به مداخلاتش در پاناما، کلمبیا و برخی دیگر کشورهای آمریکای لاتین مینویسد که امروز در سایر مناطق جهان نیز قابل مشاهده است. فارس ویژگی مشترک این الگو را چنین توصیف میکند: «ابتدا یک کشور یا بازیگر غیردولتی بهعنوان حلقه اصلی قاچاق معرفی میشود، سپس میان فعالیتهای مواد مخدری و تهدیدات امنیتی پیوند برقرار میشود و در نهایت، مجموعهای از ابزارهای سیاسی، اقتصادی، اطلاعاتی و حتی نظامی برای مقابله با آن فعال میشوند. در چنین چارچوبی، مواد مخدر نه هدف نهایی، بلکه «بهانهای برای بازآرایی محیط امنیتی» محسوب میشود؛ موضوعی که در سالهای اخیر در غرب آسیا نیز بیش از گذشته مشاهده شده است.»
پرونده کپتاگون در سوریه: مهندسان امنیتی در حال کارند
فارس روایت خود را از همایش کادراس با بازتاب سخنان علیرضا مجیدی، کارشناسارشد حوزه خاورمیانه عربی در بخش دیگری از پنل دوم ادامه میدهد؛ مجیدی سوریه را یکی از مهمترین نمونههای امنیتیسازی مواد مخدر خواند و پس از اشاره به پرونده مشهور «کپتاگون» توضیح داد که در تصویری که رسانههای غربی و برخی دولتهای منطقه طی سالهای اخیر از سوریه ساختهاند، تقریباً کل اقتصاد این کشوربا تولید و قاچاق کپتاگون گره خورده است.
مجیدی با گوشزدکردن پیچیدگی تصویر حاصل از مطالعه دقیق ساختارهای اقتصادی سوریه، شبکههای اقتصادی فعال در این حوزه را، محدود به یک دولت یا یک بازیگر خاص ندانست و به سازگارشدن آنها با تغییر موازنههای قدرت در طول سالهای بحران اشاره کرد. وی برای تبیین این موضوع به نمونه برخی فعالان اقتصادی نزدیک به حکومت پیشین سوریه اشاره کرد که پس از تغییر موازنهها نیزبه جای از دست دادن شبکههای مالی و تجاری قبلی، در قالب ائتلافهای جدید به فعالیت خود ادامه دادند. فارس از این بخش نتیجه میگیرد که روایتهای رسانهای، واقعیت پیچیده شبکههای اقتصادی سوریه را به روایتی ساده و سیاسی تقلیل دادهاند.
فارس در ادامه به اهمیت روایتهای امنیتی پیرامون قاچاق مواد مخدر در ایجاد مشروعیت برای حضور نظامی، کنترل گذرگاههای مرزی و اعمال نفوذ بر مسیرهای راهبردی تأکید میکند و به نقل از مجیدی، مواد مخدر را بخشی از ادبیات امنیتیای میخواند میشود که قدرت آمادهسازی افکار عمومی و نهادهای بینالمللی را برای پذیرش حضور بازیگران خارجی دارد.
لبنان و مفهوم «نارکوتروریسم»
فارس سپس به سخنان دکتر نوذر شفیعی، استاد مطالعات منطقهای دانشگاه تهران در پنل اول همایش کادراس بازمیگردد و از کاربرد فزاینده مفهوم «نارکوتروریسم» در ادبیات رسانهای و سیاسی غرب درباره محور مقاومت مینویسد. تلاش برای پیونددادن گروههای مقاومت با اقتصاد غیررسمی، قاچاق و تجارت مواد مخدر و «غیریتسازی» بهمنظور تعریف یک بازیگر بهعنوان «دشمن»، نسبت دادن طیفی از تهدیدهای امنیتی به آن از مهمترین محورهای این بحث توصیف شده است.
از پروندههای منطقهای تا امنیتیسازی ایران
به گزارش فارس، کارشناسان حاضر در ادامه مباحث مطرحشده در پنل دوم همایش کادراس، با اشاره به تجربههای منطقهای تأکید کردند که الگوی امنیتیسازی در کشورهایی مانند سوریه و لبنان را میتوان چارچوبی برای تحلیل روندهای پیش روی ایران دانست.
سخنرانان این نشست تصریح کردند که امنیتیسازی فرایندی است تدریجی که از مسیر تولید گزارشهای تخصصی، فضاسازی رسانهای، تحلیلهای اندیشکدهای و برچسبگذاری سیاسی شکل میگیرد و در صورت ایجاد اجماع بینالمللی، به ابزارهای حقوقی، تحریمی و حتی اقدامات نظامی منتهی میشود.
در این گزارش آمده است که افزایش طرح برخی ادعاها درباره نقش ایران در حوزههایی مانند متآمفتامین یا جرایم سازمانیافته را باید در امتداد همین الگو و در مقایسه با تجربههای پیشین در سوریه، لبنان و آمریکای لاتین تحلیل کرد.
جمعبندی همایش کادراس به روایت فارس
فارس در جمعبندی مباحث سخنرانان این نشست، میدان اصلی رقابت در سالهای آینده را «جنگ روایتها» توصیف میکند و موضوع مواد مخدر را یکی از عناصر روایتسازی برای مشروعیتبخشی به مداخلات برمیشمرد.
به نوشته فارس، کارشناسان در همایش کادراس تأکید کردند که جمهوری اسلامی ایران علاوه بر تداوم اقدامات میدانی در مقابله با قاچاق باید ظرفیتهای حقوقی، رسانهای و دیپلماتیک خود را نیز تقویت کند. مستندسازی هزینههای انسانی، حضور فعال در نهادهای تخصصی بینالمللی و پاسخ بهموقع به ادعاهای مطرحشده از جمله راهکارهایی عنوان شد که میتواند از شکلگیری اجماع جهانی علیه ایران جلوگیری کند.
